กระทรวงในประเทศไทย

กระทรวงในประเทศไทย เป็นหน่วยงานของรัฐบาลไทย จัดตั้งขึ้นโดยการตราพระราชบัญญัติ ปัจจุบันมีกระทรวงหรือเทียบเท่าจำนวนทั้งสิ้น 20 กระทรวง

ประวัติ

การจัดตั้งกระทรวงขึ้นอย่างเป็นทางการครั้งแรกในสยามนั้นมาจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ว่า ราชอาณาจักรสยามซึ่งปกครองในระบอบราชาธิปไตยแบบศักดินากำลังจะล้าหลัง ในขณะที่ประเทศในทวีปยุโรปและอเมริกากำลังก้าวหน้า อาจทำให้สยามเป็นที่ขายขี้หน้าให้กับชาติมหาอำนาจได้ จึงทรงตั้งพระราชปณิธานไว้อย่างเด็ดขาดไว้ว่า "เห็นดังนี้แล้วจึงต้องมีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่คือเปลี่ยนแปลงการปกครองสู่ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ อันได้แก่ เลิกทาส เลิกระบบเจ้าภาษีอากร เลิกระบบกินเมือง และการจัดตั้งกระทรวง" ดังนั้น เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2435 พระองค์จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกเลิกตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีและเสนาบดีจตุสดมภ์ พร้อมทั้งจัดตั้งกระทรวงทั้งสิ้น 12 กระทรวง แบ่งเป็นยกระดับจากกรม 10 กระทรวง และตั้งขึ้นใหม่ 2 กระทรวง โดยมีเสนาบดีเป็นผู้บัญชาการ ปลัดทูลฉลองเป็นหัวหน้าฝ่ายบริหารศาลาว่าการกระทรวง และมีอธิบดีเป็นผู้ปฏิบัติราชการตามสถานการณ์ ขณะเดียวกันทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เสนาบดีสามารถออกกฎหมายได้ด้วยตนเองโดยไม่ต้องรับพระบรมราชโองการ โดยกฎหมายรูปแบบนี้มีอำนาจเทียบเท่ากฎมณเฑียรบาล เรียกว่า "กฎเสนาบดี" รองลงมาเป็นแจ้งความ รายงาน และประกาศ^[1]

โดย 12 กระทรวงแรกที่พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งขึ้น มีรายละเอียดดังต่อไปนี้

กระทรวงมหาดไทย มีหน้าที่ดูแลกิจการราชการส่วนภูมิภาคและการรักษาความสงบภายในราชอาณาจักรสยาม ยกระดับจากกรมมหาดไทย ที่เดิมดูแลโดยสมุหนายก
กระทรวงนครบาล มีหน้าที่ดูแลกิจการราชการในมณฑลกรุงเทพ หรือต่อมาคือกรุงเทพพระมหานคร แยกออกมาจากกรมพระนครบาลหรือกรมเวียง ปัจจุบันถูกยุบรวมเข้ากับกระทรวงมหาดไทย ก่อนจะแยกออกมาจัดตั้งเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษขึ้นในชื่อ กรุงเทพมหานคร
กระทรวงโยธาธิการ รับผิดชอบการก่อสร้าง การไปรษณีย์โทรเลข และการคมนาคม ปัจจุบันงานแต่ละอย่างอยู่ภายใต้กรมโยธาธิการและผังเมือง สังกัดกระทรวงมหาดไทย, บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด รัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และกระทรวงคมนาคม ตามลำดับ
กระทรวงธรรมการ ดูแลการศาสนา การศึกษา การพยาบาลและการพิพิธภัณฑ์ ปัจจุบันงานแต่ละอย่างอยู่ภายใต้กระทรวงศึกษาธิการ, กรมการศาสนา สังกัดกระทรวงวัฒนธรรม, กระทรวงสาธารณสุข และกรมศิลปากร สังกัดกระทรวงวัฒนธรรม ตามลำดับ)
กระทรวงเกษตราธิการ รับผิดชอบงานเกี่ยวกับการเกษตรและการค้า แยกออกจากกรมเกษตราธิการหรือกรมนา ปัจจุบันแปรสภาพเป็นกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแยกงานการค้าขายออกมาเป็นกระทรวงพาณิชย์
กระทรวงยุติธรรม ดูแลเรื่องตุลาการและคดีความต่าง ๆ
กระทรวงมุรธาธร ดูแลเครื่องราชูปโภคของพระมหากษัตริย์ ปัจจุบันถูกยุบรวมเข้ากับสำนักพระราชวัง
กรมยุทธนาธิการ รับผิดชอบปฏิบัติการการทหารสมัยใหม่ตามแบบยุโรป มีฐานะเทียบเท่ากระทรวง ปัจจุบันถูกยุบรวมกับกระทรวงกลาโหม
กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ รับผิดชอบงานด้านการเงิน การคลัง และงบประมาณแผ่นดิน แยกออกมาจากกรมโกษาธิบดีหรือกรมคลัง ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็นกระทรวงการคลัง
กระทรวงการต่างประเทศ รับผิดชอบการทูตและกิจการราชการระหว่างประเทศ
กระทรวงกลาโหม รับผิดชอบกิจการทหารและการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักรสยาม ยกระดับจากกรมกลาโหม ที่เดิมดูแลโดยสมุหพระกลาโหม
กระทรวงวัง รับผิดชอบกิจการพระมหากษัตริย์และกิจการราชการแผ่นดิน แยกออกจากกรมธรรมาธิกรณ์หรือกรมวัง ปัจจุบันแปรสภาพเป็นสำนักพระราชวัง

ภายหลังการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 รัฐบาลต่าง ๆ ได้ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม อยู่หลายครั้งให้เหมาะสมกับยุคสมัย โดยมีการออกพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม ฉบับต่าง ๆ เป็นกฎหมายรับรองฐานะในปัจจุบัน

รายชื่อกระทรวงในปัจจุบัน

สำนักนายกรัฐมนตรี (พระยาคู่คชสีห์ปกปักษ์รักษาพานประดิษฐานพระรัฐธรรมนูญ)
กระทรวงกลาโหม (พระรามกงจักร ปักสมอ และปีกครุฑพ่าห์)
กระทรวงการคลัง (พระปักษาวายุภักษ์)
กระทรวงการต่างประเทศ (พระเทพยเทวดาบัวแก้ว)
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา (พระอินทร์ทรงช้างเอราวัณบนเมฆขลาปรากฏเหนือเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์)
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พระประชาบดี)
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (พระวชิระเปล่งรัศมีมวลอะตอม)
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พระพิรุณทรงนาค)
กระทรวงคมนาคม (พระรามทรงราชรถ)
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (พระพุธทรงพระขรรค์สังค์ขวาและพระแสงดาบซ้าย)
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (พระพิชัยมงกุฎตรามุทราศาสตร์ ไตรภาค พระตรัสรู้โพธิ์ ดวงอาทิตย์โลมาทะเล และช้างแม่ลูกเอราวัณ)
กระทรวงพลังงาน (พระเปลวโลกุตระ)
กระทรวงพาณิชย์ (พระวิศนุกรรมประดิษฐ์)
กระทรวงมหาดไทย (พระยาราชสีห์)
กระทรวงยุติธรรม (พระพานรองดุลพาห)
กระทรวงแรงงาน (พระเทพบดีนำหน้าถือพระขรรค์ ตามด้วยพระพรรคเทวดา ซ้ายถือม้วนสารา ขวาถือผึ่งและดิ่ง)
กระทรวงวัฒนธรรม (พระฉากเปลวเพลิง บุษบก)
กระทรวงศึกษาธิการ (พระเสมา ธรรมจักร)
กระทรวงสาธารณสุข (พระคฑาเพลิงงูไขว้)
กระทรวงอุตสาหกรรม (พระนารายณ์เกษียรสมุทร)

สำนักนายกรัฐมนตรี

สำนักนายกรัฐมนตรี (นร) มีฐานะเทียบเท่ากระทรวง มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับราชการทั่วไปของนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรี รับผิดชอบการบริหารราชการทั่วไป เสนอแนะนโยบายและวางแผนการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และความมั่นคง และราชการเกี่ยวกับการงบประมาณ ระบบราชการ การบริหารงานบุคคล กฎหมายและการพัฒนากฎหมาย การติดตาม และประเมินผลการปฏิบัติราชการ การส่งเสริมการลงทุน การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ การบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ การปฏิบัติภารกิจพิเศษ และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของสำนักนายกรัฐมนตรีหรือส่วนราชการที่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี หรือที่มิได้อยู่ภายในอำนาจหน้าที่ของกระทรวงใดโดยเฉพาะ^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

ส่วนราชการที่อยู่ในบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี

กระทรวงกลาโหม

กระทรวงกลาโหม (กห) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการป้องกันและรักษาความมั่นคงของราชอาณาจักรจากภัยคุกคามทั้งภายนอกและภายในประเทศ การรักษาผลประโยชน์แห่งชาติ สนับสนุนการพัฒนาประเทศ และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงกลาโหมหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงกลาโหม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวง
กองทัพไทย^[3]
- กองบัญชาการกองทัพไทย
- กองทัพบก
- กองทัพเรือ
- กองทัพอากาศ
- ส่วนราชการอื่นตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา

กระทรวงการคลัง

กระทรวงการคลัง (กค) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการเงินการคลังแผ่นดิน การประเมินราคาทรัพย์สิน การบริหารพัสดุภาครัฐ กิจการเกี่ยวกับที่ราชพัสดุ ทรัพย์สินของแผ่นดิน ภาษีอากร การรัษฎากร กิจการหารายได้ที่รัฐมีอำนาจดำเนินการได้แต่ผู้เดียวตามกฎหมายและไม่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของส่วนราชการอื่น การบริหารหนี้สาธารณะ การบริหารและการพัฒนารัฐวิสาหกิจและ หลักทรัพย์ของรัฐ และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงการคลังหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงการคลัง^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงการต่างประเทศ

กระทรวงการต่างประเทศ (กต) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับราชการต่างประเทศ และราชการอื่นตามที่ได้มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงการต่างประเทศหรือส่วน ราชการที่สังกัดกระทรวงการต่างประเทศ^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา

กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา (กก) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการส่งเสริม สนับสนุนและพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว การกีฬา การศึกษาด้านกีฬา นันทนาการ และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวง
กรมพลศึกษา (ชื่อเดิม สำนักงานพัฒนาการกีฬาและนันทนาการ)
กรมการท่องเที่ยว (ชื่อเดิม สำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว)

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการพัฒนาสังคม การสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคในสังคม การส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพและความมั่นคงในชีวิต สถาบันครอบครัว และชุมชน และราชการอื่นตามที่มีกฎหมาย กำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์หรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการส่งเสริม สนับสนุน และกำกับการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์การวิจัยและการสร้างสรรค์นวัตกรรม เพื่อให้การพัฒนาประเทศเท่าทันการเปลี่ยนแปลงของโลก และราชการอื่น ตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์วิจัยและ นวัตกรรม หรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (กษ) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการเกษตรกรรม การจัดหาแหล่งน้ำและพัฒนาระบบชลประทาน ส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกร ส่งเสริมและพัฒนาระบบสหกรณ์รวมตลอดทั้งกระบวนการผลิตและสินค้าเกษตรกรรม และราชการอื่นที่ กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์หรือส่วนราชการที่สังกัด กระทรวงเกษตรและสหกรณ์^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงคมนาคม

กระทรวงคมนาคม (คค) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการขนส่ง ธุรกิจการขนส่ง การวางแผนจราจร และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคม และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงคมนาคมหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงคมนาคม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวง
กรมเจ้าท่า (ชื่อเดิม กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี)
กรมการขนส่งทางบก
กรมการขนส่งทางราง
กรมท่าอากาศยาน
กรมทางหลวง
กรมทางหลวงชนบท
สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดศ) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการวางแผน ส่งเสริม พัฒนา และดำเนินกิจการเกี่ยวกับดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม การอุตุนิยมวิทยา การสถิติและราชการอื่น ตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อ เศรษฐกิจและสังคม หรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการป่าไม้ การสงวน อนุรักษ์ และการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การจัดการ การใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน และราชการอื่นตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงพลังงาน

กระทรวงพลังงาน (พน) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการจัดหา พัฒนาและบริหารจัดการพลังงาน และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจและหน้าที่ของกระทรวงพลังงานหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงพลังงาน^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงพาณิชย์

กระทรวงพาณิชย์ (พณ) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการค้า ธุรกิจบริการ ทรัพย์สินทางปัญญา และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงพาณิชย์หรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงพาณิชย์^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวง
กรมการค้าต่างประเทศ
กรมการค้าภายใน
กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ
กรมทรัพย์สินทางปัญญา
กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ (ชื่อเดิม กรมส่งเสริมการส่งออก)
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า

กระทรวงมหาดไทย

กระทรวงมหาดไทย (มท) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการบำบัดทุกข์บำรุงสุข การรักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน การอำนวยความเป็นธรรมของสังคม การส่งเสริมและพัฒนาการเมืองการปกครอง การพัฒนาการบริหารราชการส่วนภูมิภาค การปกครองท้องที่ การส่งเสริม การปกครองท้องถิ่นและพัฒนาชุมชน การทะเบียนราษฎร ความมั่นคงภายใน กิจการสาธารณภัย และการพัฒนาเมืองและราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของ กระทรวงมหาดไทยหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงมหาดไทย^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงยุติธรรม

กระทรวงยุติธรรม (ยธ) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการบริหารจัดการกระบวนการยุติธรรม เสริมสร้างและอำนวยความยุติธรรมในสังคม และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงยุติธรรมหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงยุติธรรม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

ส่วนราชการที่อยู่ในบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด

กระทรวงแรงงาน

กระทรวงแรงงาน (รง) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการบริหารและคุ้มครอง แรงงาน พัฒนาฝีมือแรงงาน ส่งเสริมให้ประชาชนมีงานทำ และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงแรงงานหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงแรงงาน^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงวัฒนธรรม

กระทรวงวัฒนธรรม (วธ) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับศิลปะ ศาสนา และวัฒนธรรม และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงวัฒนธรรมหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงวัฒนธรรม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการส่งเสริมและกำกับ ดูแลการศึกษาทุกระดับ ทุกประเภท และการอาชีวศึกษา แต่ไม่รวมถึงการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของกระทรวงอื่นที่มีกฎหมายกำหนดไว้เป็นการเฉพาะ กำหนดนโยบาย แผน และ มาตรฐานการศึกษา สนับสนุนทรัพยากรเพื่อการศึกษา ส่งเสริมและประสานงานการศาสนา ศิลปะ วัฒนธรรม และการกีฬา เพื่อการศึกษา รวมทั้งการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการจัด การศึกษา และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงศึกษาธิการหรือ ส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงศึกษาธิการ^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

กระทรวงสาธารณสุข

กระทรวงสาธารณสุข (สธ) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาพ อนามัย การป้องกัน ควบคุม และรักษาโรคภัย การฟื้นฟูสมรรถภาพของประชาชน และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงสาธารณสุขหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงสาธารณสุข^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวง
กรมการแพทย์
กรมควบคุมโรค
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก (ชื่อเดิม กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนตะวันออก)
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ
กรมสุขภาพจิต
กรมอนามัย (เดิมชื่อ สำนักอนามัย)
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

กระทรวงอุตสาหกรรม

กระทรวงอุตสาหกรรม (อก) มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการส่งเสริมและพัฒนาอุตสาหกรรม การพัฒนาผู้ประกอบการ และราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงอุตสาหกรรมหรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงอุตสาหกรรม^[2]

ส่วนราชการในสังกัด

ส่วนราชการไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีกระทรวงหรือทบวง มีฐานะเป็นกรม อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับกิจการพระพุทธศาสนา ส่งเสริมพัฒนาพระพุทธศาสนาและดูแลรักษาศาสนสมบัติตามกฎหมายว่าด้วยคณะสงฆ์และอำนาจ หน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย
สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริตามที่ กำหนดในพระราชกฤษฎีกา และสถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม อันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สถานีโทรทัศน์ทางไกล อีทีวี 1-12, 13 และ 14 ระดับชั้น ป.1-ม.6 สายวิทย์/คณิต, ศิลป์/ภาษา และ ศิลป์/คำนวณ)
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการค้นคว้า วิจัย และ เผยแพร่ทางวิชาการ และอำนาจหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการรักษาความสงบเรียบร้อย และอำนาจหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย
สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการ ดำเนินการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ มีอำนาจ หน้าที่เกี่ยวกับการดำเนินการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ และอำนาจหน้าที่ตามที่ กำหนดไว้ในกฎหมาย
องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย กำกับดูแลสถานีวิทยุโทรทัศน์กระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ทีวีไทย หรือ ไทยพีบีเอส) และ สถานีโทรทัศน์ส่งเสริมการเรียนรู้ (ช่อง 4 เอแอลทีวี)
องค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย และ บริษัท อสมท จำกัด(มหาชน) กำกับดูแล สถานีวิทยุโทรทัศน์ช่อง 9 อสมท. (โมเดิร์นไนน์ทีวี หรือ ช่อง 9 เอ็มคอท)

รายชื่อกระทรวงของไทย

พ.ศ. 2435

มีจำนวน 12 กระทรวง^[1]

กระทรวงมหาดไทย
กระทรวงกลาโหม
กระทรวงต่างประเทศ
กระทรวงวัง
กระทรวงนครบาล
กระทรวงเกษตรพานิชการ
กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
กระทรวงยุติธรรม
กระทรวงยุทธนาธิการ
กระทรวงธรรมการ
กระทรวงโยธาธิการ
กระทรวงมุรธาธร

พ.ศ. 2476–2484

มีจำนวน 9 กระทรวง (และหน่วยงานเทียบเท่า) ^[4]

พ.ศ. 2484–2495

มีจำนวน 10 กระทรวง (และหน่วยงานเทียบเท่า) ^[5]

พ.ศ. 2495–2496

มีจำนวน 14 กระทรวง (และหน่วยงานเทียบเท่า) ^[6]

พ.ศ. 2496–2506

มีจำนวน 14 กระทรวง ได้แก่^[7]

พ.ศ. 2506–2534

ในปี พ.ศ. 2506 สมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรี ได้มีการปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2506 ดังนี้^[8]

พ.ศ. 2534–2545

ในช่วงที่นายอานันท์ ปันยารชุน เป็นนายกรัฐมนตรี ได้มีการปรับปรุงโครงสร้างกระทรวง ทบวง กรม ซึ่งใช้บังคับมาเป็นเวลานาน ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2534 ในมาตรา 4 ได้กำหนดให้มีกระทรวง ทบวง และส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกระทรวงดังต่อไปนี้^[9]

สำนักนายกรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม
กระทรวงการคลัง
กระทรวงการต่างประเทศ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กระทรวงคมนาคม
กระทรวงพาณิชย์
กระทรวงมหาดไทย
กระทรวงยุติธรรม
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและการพลังงาน ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่วันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2535^[10]
กระทรวงศึกษาธิการ
กระทรวงสาธารณสุข
กระทรวงอุตสาหกรรม
ทบวงมหาวิทยาลัย
กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม จัดตั้งขึ้นเพิ่มเติม เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2536^[11]

พ.ศ. 2545–2562

ในช่วงที่ ทักษิณ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี ได้มีการปรับปรุงโครงสร้างระบบราชการตาม พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 โดยกำหนดในมาตรา 5 ให้มีกระทรวง และส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกระทรวง ดังต่อไปนี้^[12]

สำนักนายกรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม
กระทรวงการคลัง
กระทรวงการต่างประเทศ
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กระทรวงคมนาคม
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ตั้งแต่วันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2559^[13])

พ.ศ. 2562–ปัจจุบัน

ในช่วงที่ ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรี ได้มีการยุบรวมกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ และสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ เข้าด้วยกันและจัดตั้งเป็นกระทรวงใหม่ คือ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม^[14]

อ้างอิง

1 2 ประกาศตั้งตำแหน่งเสนาบดี ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 9 ตอนที่ 4 หน้า 25 ลงวันที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2435
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
↑ https://searchlaw.ocs.go.th/council-of-state/#/public/doc/VzJ3cHoyTG9iMllFWTZFclpFcFBYQT09
↑ "พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2476" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2011-11-15. สืบค้นเมื่อ 2011-08-23.
↑ "พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2484" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2015-05-04. สืบค้นเมื่อ 2011-08-23.
↑ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2495
↑ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2496
↑ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวงกรม พ.ศ. 2506
↑ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2534
↑ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2535 (ยุบสำนักงานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ และจัดตั้ง กรมควบคุมมลพิษ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม และสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม ขึ้นแทน เปลี่ยนชื่อ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและการพลังงาน เป็น กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม)
↑ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2536
↑ "พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2011-11-12. สืบค้นเมื่อ 2010-09-03.
↑ พระราชบัญญัติ ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2559 เก็บถาวร 2016-09-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 133 ตอนที่ 80 ก หน้า 1 วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2559
↑ ผู้จัดการออนไลน์, ราชกิจจาฯ ประกาศ กม. 9 ฉบับ ตั้ง “กระทรวงการอุดมศึกษา” เริ่ม 2 พ.ค.

ดูเพิ่ม

วิกิซอร์ซมีงานที่เกี่ยวข้องกับ ประวัติตราสัญลักษณ์กระทรวงต่าง ๆ โดย พระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ)

แหล่งข้อมูลอื่น

ไทยก็อฟดอตเน็ต เก็บถาวร 2006-07-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ฐานข้อมูลกระทรวงในประเทศไทย เก็บถาวร 2006-06-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

[:2435-1] 1 2 ประกาศตั้งตำแหน่งเสนาบดี ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 9 ตอนที่ 4 หน้า 25 ลงวันที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2435

[:พรบ1-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

[3] ttps://searchlaw.ocs.go.th/council-of-state/#/public/doc/VzJ3cHoyTG9iMllFWTZFclpFcFBYQT09

[4] "พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2476" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2011-11-15. สืบค้นเมื่อ 2011-08-23.

[5] "พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2484" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2015-05-04. สืบค้นเมื่อ 2011-08-23.

[6] พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2495

[7] พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2496

[8] พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวงกรม พ.ศ. 2506

[9] พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2534

[10] พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2535 (ยุบสำนักงานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ และจัดตั้ง กรมควบคุมมลพิษ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม และสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม ขึ้นแทน เปลี่ยนชื่อ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและการพลังงาน เป็น กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม)

[11] พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2536

[12] "พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๔๕" (PDF). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ (PDF) เมื่อ 2011-11-12. สืบค้นเมื่อ 2010-09-03.

[13] พระราชบัญญัติ ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2559 เก็บถาวร 2016-09-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 133 ตอนที่ 80 ก หน้า 1 วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2559

[14] ผู้จัดการออนไลน์, ราชกิจจาฯ ประกาศ กม. 9 ฉบับ ตั้ง “กระทรวงการอุดมศึกษา” เริ่ม 2 พ.ค.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

ด ค ก ราชการของฝ่ายบริหารไทย
ราชการส่วนกลาง	กระทรวง รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน หน่วยงานรูปแบบพิเศษ
ราชการส่วนภูมิภาค	จังหวัด อำเภอ/กิ่งอำเภอ
ราชการส่วนท้องถิ่น	องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาลนคร เทศบาลเมือง เทศบาลตำบล องค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา
ราชการในพระองค์	สำนักพระราชวัง หน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ สำนักงานองคมนตรี
หมวดหมู่:การจัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดินของไทย