Baş Saife

İlk azat qırımtatar entsiklopediyası

Vikipediyağa hoş keldiñiz!

Şimdi Qırımtatarca Vikipediyada 29 772 maqale bar.

YardımTil aqqında qaidelerCemaat portalıMeydan

Elifbe indeksi:   #   A   B   C   Ç   D   E   F   G   Ğ   H   I   İ   J   K   L   M   N   Ñ   O   Ö   P   Q   R   S   Ş   T   U   Ü   V   W   X   Y   Z   Portallar

Nümüneviy maqale

Kandidatları

Roma ya da Rum[a] (qırımtatar arap urufatında: رومه‎) — İtaliyanıñ paytahtı ve eñ büyük şeeri. Latsio regionınıñ memuriy merkezi ve vilâyet sastusına saip Roma territorial birlemini teşkil ete. Tiber özeni yalısındadır. Roma territoriyasınıñ bir qısmı Vatikan kvazidevletine aittir.

M.e. 753 senesi qurulğan Roma Avropanıñ eñ qadimiy şeerlerinden biri, qadimiy bir tsivilizatsiyanıñ paytahtıdır. Atta antiklik devirlerde (m.e. III asır) Romağa «Ebediy Şeer» (latince Roma Aeterna, Urbs Aeterna) dey ediler. Romanı birincilerden biri romalı şairi Albius Tibull (m.e. I asır) öz ekinci elegiyasında böyle adlandırğan edi. Romanıñ «ebediyligi» aqqında ğayeler qadimiy Roma tsivilizatsiyası yıqılğan soñ bile çoqça saqlanıp qaldı, bu ise uyğun epitetni zemaneviy tillerge ketirdi.

Romağa «yedi bayırdaki şeer» de deyler. Başta qasabalar Palatin bayırında yerleşkenler, soñra qomşu bayırlar Kapitolium ve Kvirinal yerleştirildi. Biraz soñra soñki dört bayırda (Keliya, Aventina, Eskilin ve Viminale) qasabalar peyda oldı.

DevamıBaşqa nümüneviy maqaleler

Künniñ resmi

Arhiv

Mısırdaki Qızıl deñizde portaqal tüs yolaqlı balistap (Balistapus undulatus). Azamiy beden ölçüsi 30 santimetrge yaqın olğan, bu deñiz tübinde yaşağan balistap balığı Şarqiy Afrika yanındaki Ğarbiy İnd-Tınç okeanında, Qızıl Deñizde ve Yaponiyada, adetince bu yerniñ mercan rifi ekosistemalarında, mercan lagunalarında ve riflerniñ tışqı caplarında tapıla. Mercan riflerinde, portaqal tüs yolaqlı balistap başqa balistap türlerinden daa yahşı adaptirlengen, ve 50 metrcege terenliginde tapılıp ola, lâkin tedqiqatlarğa köre, olar 2-den 8 metrgece terenlikni saylalar. Bu er şeyni aşağandir, ve küçlü ve büyük tişlerinen knidariyalar, mollüskler, ktenoforalar, qısqaç piçimliler, başqa balıqlar, suv yosunları ve ehinodermleri kibi bentos avlarını aşay. Bu türniñ çeşit türlü aşaması ve keniş yaşağan yeri içün, o, mercan rifleri ekosistemalarınıñ yuqarıdan aşağığa kontrol nezaret etken müim parçası, hususan çünki o, deñiz kirpilerini aşa.

Bilesiñizmi?

Deñiştir

Hazara milliy urbasında hazara qızı

Tatar Qağanlığı, IV-VI asırlar

• Afğanistanda iraniy tilinde laf etken bir türk halqı yaşay. Olar tarihiy olaraq afğan ükümdarları tarafından quvulğanlar. Asılları boyunca olar çöllü qırımtatarlarğa yaqınlar.
• Burunğı tatarlar, Tatar Qağanlığı qurıp, 402 senesi türkiy tarihta birinci kere Qağan unvanını aldılar.
• XVII asır türk seyaatçısı qırımtatar devletiniñ keçmişi ve bugüni aqqında acayip işançlı qaydlar qaldırdı.
• Qırımtatar alimi XVII-XVIII asırlarda matematika, astronomiya ve coğrafiyadan çoq eser yazdı. Olar Osmanlı imperiyasında biñlernen nushada neşir etildi.
• Çeşit avropalı haritacılar Qırım Hanlığınıñ tuğrasında üç dane qara aqbaba resmini sızğanlar.
• Belli qırımtatar alim ve şairi Bekir Çoban-zade tap 1919 senesinde «tatar tügülmen» degenlerge muracaat etken edi.
• Belki tarihta birinci qara uçucı, Birinci Cian cenkiñde Osmanlı içün uçan Ahmet Ali Çelikten.

Eñ muim vaqialar

Deñiştir

Şimdiki mevzular: Ğazze soyqırımı, Rus-ukrain cenki

İsrail-Amerika raketalar ücüminden soñ İranda bir qız mektebi.

• İsrail AQŞ ile beraber İranğa ücüm etti. Bu memleketlerniñ silâlı tecavuzı neticesinde İranda eñ azdan 1168 tınç sakin, şu cümleden 194 bala öldürildi.
• Romaniyada qonuşulğan qırımtatarca içün Crimean Tatar (Romania) Language Coprus adında onlayn luğat bar.

Taqvim: noyabr

Deñiştir

Doğğanlar

• Noyabr 7 (1867) — Mari Küri, leh-frenk fizikacı ve himiyacısı. 1903 senesi fizikadan Nobel mukâfatı, 1911 senesi himiyadan Nobel mukâfatını aldı.
• Noyabr 13 (1943) — Mustafa Cemilev, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi.
• Noyabr 29 (1934) — Nesrin Sipahi, qırımtatar tamırlı namlı türk müzigi ses sanatkârı.
• Noyabr 30 (1397) — Hakan Kırımlı, qırımtatar tarihçı.

Daa: Kategoriya:Noyabr ayında doğğanlar

Ölgenler

• Noyabr 6 (1993) — Yuriy Osmanov, belli Qırımtatar Milliy Areketi iştirakçisi, siyasetçi, disident ve alim.
• Noyabr 6 (1943) — Osman Batırov, qırımtatar gazetacı, jurnalist.
• Noyabr 10 (1938) — Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyetiniñ temelci ve ilk prezidenti.
• Noyabr 18 (2008) — Şakir Selim, belli qırımtatar şairi, sanat erbabı, terciman.
• Noyabr 20 (1931) — Memet Niyazi, Dobrucalı belli qırımtatar şair ve yazıcısı.
• Noyabr 7 [20] (1910) — Lev Tolstoy, belli rus yazıcısı.
• Noyabr 26 (2016) — Riza Fazıl, belli qırımtatar şair ve yazıcısı.
• Noyabr 27 (1996) — Üsein Kürkçi, belli qırımtatar yazıcısı ve tilşınası.
• Noyabr 29 (1964) — Reşit Rahmeti Arat, qazantatar ürmetli ilim adamı, İstanbul Universiteti eski türk tili professorı.

Daa: Kategoriya:Noyabr ayında ölgenler

Yañı bir maqale yazıp olasıñız!

Diger tillerdeki vikipediyalar

Eñ büyük vikipediyalar

İnglizce (English) • Almanca (Deutsch) • Frenkçe (Français) • Lehçe (Polski) • Yaponca (日本語) • İtalyanca (Italiano) • Felemenkçe (Nederlands) • İspanca (Español) • Portugalca (Português) • Rusça (Русский) • İsveççe (Svenska) • Çince (中文) • Norvegce (Norsk) • Fince (Suomi) • Katalanca (Català) • Ukraince (Українська) • Türkçe (Türkçe) • Macarca (Magyar) • Çehçe (Čeština) • Romence (Română) • Volapükçe (Volapük) • Esperantoca (Esperanto) • Danca (Dansk) • Slovakça (Slovenčina) • İndonezce (Bahasa Indonesia) • Koreyaca (한국어) • Arapça (العربية) • İbranice (עברית) • Vyetnamca (Tiếng Việt) • Litvanca (Lietuvių) • Sırbca (Српски) • Slovence (Slovenščina) • Bulğarca (Български) • Estonca (Eesti) • Farsça (فارسی) • Hırvatça (Hrvatski) • Nevarca (नेपाल भाषा) • Sade İnglizce (Simple English) • Haitice (Krèyol ayisyen) • Norvegce (nünoşk) (Norsk (nynorsk))‬ • Galisçe (Galego)‬

Türkiy tillerdeki vikipediyalar

Azerbaycanca (Azərbaycanca) • Başqırtça (Башҡортса) • Çuvaşça (Чӑвашла) • Qaraqalpaqça (Qaraqalpaqsha) • Qaraçay-Balqarca (Къарачай-Малкъар) • Qazahça (Қазақша) • Qırğızca (Кыргызча) • Özbekçe (O‘zbekcha) • Tatarca (Tatarça / Татарча) • Türkçe (Türkçe) • Türkmence (Türkmençe) • Uyğurca (ئۇيغۇرچە  / Uyghurche) • Yaqutça (Саха тыла) • Cenübiy Azerbaycanca (گۆنئی آذربایجان تۆرکجه‌سی)

Ola bilir ki, bu bölükler de siziñ içün meraqlı olur

Abhazca (Аҧсуа) • Avarca (Авар) • Belarusça (Беларуская) • Çeçence (Нохчийн) • Çingenece (Romani / रोमानी) • Ermenice (Հայերեն) • Gürcice (ქართული) • Kürdçe (Kurdî / كوردی) • Qalmuqça (Хальмг) • Lakça (Лакку маз) • Latışça (Latviešu) • Moğolca (Монгол) • Osetçe (Иронау) • Tacikçe (Тоҷикӣ) • Yunanca (Ελληνικά) • Zazaca (Zazaki)

Bütün vikipediyalar cedveli