Edukira joan

Billère

Billère
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Izen ofizialaBillère
Posta kodea64140
Geografia
Koordenatuak43°18′09″N 0°23′50″W / 43.3025°N 0.3972°W / 43.3025; -0.3972
Mapa
Azalera4,57 km²
Altitudea159 m, 205 m eta 185 m
MugakideakJurançon, Lons, Paue eta Laroin
Demografia
Biztanleria14.384 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 7.640 (%54,5) (%45,5) 6.388 alt_right
Dentsitatea3.147 bizt/km²
billere.fr

Billère (gaskoieraz Vilhèra edo Bilhère) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da, Bearnon dagoena. Azken erroldaren arabera 14.384 biztanle zituen 4,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Jurançon, Lons, Paue eta Laroin.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,2 °C-koa da, 14,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1310 mm-koa da, urtarrilean 11,4 euri-egun eta uztailean 8,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Uzein udalerrian dago, 9,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1093,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 1947ko abuztuaren 1an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15 °C-koa da, 1956ko otsailaren 13an lortua[oh 1][5].

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 6.388 gizon, 7.640 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.49
 
95+
 
0.85
0.77
 
90-94
 
1.94
2.94
 
85-89
 
4.20
2.82
 
80-84
 
3.44
4.10
 
75-79
 
4.11
4.12
 
70-74
 
6.81
6.40
 
65-69
 
6.83
5.35
 
60-64
 
7.29
4.98
 
55-59
 
5.13
7.33
 
50-54
 
7.50
5.93
 
45-49
 
5.12
6.76
 
40-44
 
6.23
6.39
 
35-39
 
5.92
5.98
 
30-34
 
5.20
7.03
 
25-29
 
6.09
5.49
 
20-24
 
4.74
7.12
 
15-19
 
5.30
4.95
 
10-14
 
4.82
5.98
 
5-9
 
4.40
5.07
 
0-4
 
4.10
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Billère udalerrian 14.093 biztanle zeuden eta 7.676 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,84 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 50,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

14.093biztanle
7.676elkarbizitza-unitate
1,84lagun elkarbizitza-unitateko
3.701familia
Udalerria
% 16
% 20
% 12
% 51
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 3.701 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.545). Guraso bakarreko 952 familietatik 770etan ama zen guraso bakarra. 1.802 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 939k seme-alaba bakarra zuten etxean, 738k bi, eta 222k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.203 bikoteetatik 144tan (% 12,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

1.545
1.203
952
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.802
Seme-alaba bat939
Bi seme-alaba738
Hiru seme-alaba165
Lau edo gehiago57

15 urte edo gehiago zituzten 12.297 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 18,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 51,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 57,3). 80 urte edo gehiagoko 1.425 biztanleetatik 1.192 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 233 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 18
25-39% 25
40-54% 28
55-64% 41
65-79% 43
80 +% 51
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 57
40-54% 56
55-64% 48
65-79% 52
80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 29,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,3 izatezko bikotean eta % 5,9 PACS bidez lotuta). % 34,5 ezkongabeak ziren, % 9,0 alargunak eta % 10,6 dibortziatuak.[8]

Ezkongabea% 34,5
Ezkonduta% 29,8
Dibortziatuta% 10,6
Izatezko bikotean% 10,3
Alarguna% 9,0
PACS bidez lotuta% 5,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 30,4), enplegatuak (% 20,2), erdi-mailako lanbideak (% 16,7), eskulangileak (% 14,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 30,4) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 4 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[8]

Udalerria
% 9
% 17
% 20
% 14
% 30
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 8.658 etxebizitza zeuden. Horietatik 7.846 egoitza nagusi ziren, 98 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 715 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (6.125), etxeak baino gehiago (2.479). Egoitza nagusietatik 3.435 beren jabearen bizilekuak ziren, 4.325 alokairuan zeuden, 1.975 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 85 doan lagata.[9]

8.658etxebizitza
7.846egoitza nagusi
2.479etxe
6.125apartamentu

Etxebizitza multzoa

7.846
715
Egoitza nagusia (7.846)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (98)Hutsik (715)

Etxe mota

2.479
6.125
Etxea (2.479)Apartamentua (6.125)

Jabetza egoera

3.435
4.325
1.975
Jabeak (3.435)Alokairuan (4.325)HLM (1.975)Doan lagata (85)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.708).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik109
1919-1945121
1946-19702.708
1971-19902.213
1991-20051.577
2006-20201.012

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (2.315). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (5.249 etxebizitzatan). 5.342 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 4.467 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.045tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela493
2 gela1.319
3 gela2.315
4 gela1.984
5 gela edo gehiago1.735

Berogailu mota

5.249
2.349
Gas sarea (5.249)Fuel-olioa (19)Elektrizitatea (2.349)Gas botila (14)Bestelakoak (215)

Aparkalekua eta ibilgailuak

5.342aparkalekua
4.467ibilgailu 1
2.045ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 8.670 biztanleetatik 6.664 aktibo ziren (% 76,9), horietako 5.799 lanean (% 66,9) eta 864 langabezian (aktiboen % 13,0).

8.67015-64 urteko biztanle
% 76,9aktibo
% 66,9lanean
% 13,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,5
25-54 urte% 90,6
55-64 urte% 61,1
Gizonak% 78,4
Emakumeak% 75,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 21,8
BEPC, brebeta% 15,9
CAP-BEP% 15,4
Batxilergoa% 13,3
Goi-mailako +2% 10,9
Goi-mailako +3/4% 11,0
Goi-mailako +5% 6,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

2.006 ez-aktibotik 744 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 37,1), 472 erretiraturik zeuden (% 23,5) eta 791 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,4).

Ez-aktiboak

% 37
% 24
% 39
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 15
% 27
% 32
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 3.458 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.799 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

3.458enplegu udalerrian
% 83,8soldatapeko
% 16,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.870 eurokoa zen, eta biztanleen % 19 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.870 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
% 19,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 13,3

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Billère ondorengo hiriekin senidetuta dago:

  1. Estazioko erregistroak 1921ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Pau-Uzein », fiche climatologique. .
  6. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Frantzia
Artikulu hau Frantziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.