สามัญชนคนไทย
สามัญชนคนไทย

คนเมือง... จ่ายเท่าไหร่เพื่อความอิ่ม ?

หน้ารายการ
20 ต.ค. 69

อาหารหนึ่งจาน วันนี้คนเมืองต้องจ่ายเท่าไรกันแน่?

"สามัญชนคนไทย" ออกเดินทางสำรวจชีวิตคนเมืองในวันที่ค่าครองชีพพุ่งสูง เมื่อต้นทุนวัตถุดิบขยับขึ้นไม่หยุด คนทำอาหารราคาถูกที่ยังต้องแบกรับความอยู่รอดของคนกินไปพร้อมกัน จะปรับตัวอย่างไรให้ธุรกิจอยู่รอด โดยไม่ทิ้งคนที่พึ่งพาข้าวจานละไม่กี่สิบบาทให้ต้องอดมื้อกินมื้อ

ข้าวมื้อกลางวันของคนเมืองแพงขึ้นแค่ไหน

ข้อมูลจากศูนย์ข้อมูลวิจัยและประเมินค่าอสังหาริมทรัพย์ไทย ซึ่งสำรวจร้านอาหารจานเดียว 30 ร้าน ทั่วกรุงเทพฯ ในย่านสีลม สาทร สะท้อนภาพวิกฤตค่าใช้จ่ายของคนเมือง

  • พ.ศ. 2555 : ค่าแรงขั้นต่ำ 300 บาท ข้าวแกงจานละ 31 บาท ทำงานเพียง 38 นาทีก็แลกข้าวได้หนึ่งจาน
  • พ.ศ. 2569 : ค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาท แต่ข้าวแกงเฉลี่ยจานละ 65 บาท ต้องทำงานถึง 78 นาที หรือเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว

นุชพันธ์ กฤษณามระ ผู้อำนวยการกองดัชนีเศรษฐกิจการค้า ให้ข้อมูลว่า ราคาข้าวกะเพราไข่ดาวย่านบางรัก (สีลม) อยู่ที่ 60-70 บาท ขึ้นมาราว 10 บาท ขณะที่ย่านมีนบุรีอยู่ที่ 45-50 บาท ขึ้นราว 5 บาท ส่วนก๋วยเตี๋ยวบางรัก 60-65 บาท มีนบุรี 40-50 บาท ส่วนต่างที่เห็นได้ชัดคือ ค่าเช่าที่ ซึ่งกลายเป็นต้นทุนแฝงในอาหารทุกจาน

ร้านข้าวแกงสีลม: 50 ปี ที่ยังตรึงราคา 30-40 บาท

ประสาน โตศรีพลับ เจ้าของร้านข้าวแกงราคาประหยัด ที่เป็นที่พึ่งของพนักงานออฟฟิศย่านสีลมมานานกว่า 50 ปี บอกว่าปัจจัยหลักที่ทำให้อาหารย่านนี้แพงคือค่าเช่าที่ ซึ่งเคยอยู่ที่เดือนละ 3,000 บาท แล้วขยับเป็น 5,000-6,000 บาท จนปัจจุบันสูงถึงราว 50,000 บาทต่อเดือน

ต้นทุนวัตถุดิบต่อวันอยู่ที่ราว 20,000-24,000 บาท ยังไม่รวมค่าแรงและค่าน้ำค่าไฟ ที่ร้านนี้ค่าน้ำแพงเพราะต้องปั๊มขึ้นไปเก็บบนดาดฟ้าก่อนปล่อยลงมา หมูที่เคยกิโลกรัมละ 100 บาทขึ้นมาอีก 10 บาท หมูกรอบจาก 130 เป็น 140 บาท ฟักเขียวจากกิโลกรัมละ 10 บาทขึ้นไปเกือบ 35 บาท

แม้ต้นทุนจะสูงขนาดนี้ ร้านก็ยังขายข้าวแกงในราคา 30-40 บาท โดยอาศัยลูกค้าจำนวนมากและตักให้พอเหมาะ เจ้าของร้านบอกว่าถ้ายังอยู่ได้ก็จะไม่ขึ้นราคา แต่ก็ไม่แน่ใจว่าจะตรึงราคาไปได้อีกนานแค่ไหน

เชฟต่าย กับอุดมการณ์กินได้ : ทุกคนต้องมีกินอย่างเท่าเทียม

เชฟต่าย นภาพร ศรีสุวรรณ เป็นอีกหนึ่งแม่ค้าที่ตั้งใจขายอาหารราคาถูกให้คนเมือง เมื่อสองปีก่อนเธอขายข้าวราดแกงจานละ 20 บาทที่ทองหล่อซอย 3 ขายได้วันละ 300-400 จาน แต่เมื่อวัตถุดิบขึ้นราคาและพื้นที่เดิมปิดปรับปรุง เธอจึงย้ายมาขายที่คลองเตย เธอเล่าว่ายุคนี้ต้นทุนขายอาหารเพิ่มขึ้นอย่างมาก หลัก ๆ เช่น ข้าวสาร จากกระสอบละ 700 บาท เป็นราว 1,600 บาท น้ำมันพืช จากขวดละ 30 กว่าบาท เป็นเกือบ 47 บาท หรือ กะทิ จากกล่องละ 50 บาท เป็น 90 บาท

ปัจจุบันร้านของเธอขายข้าวราดแกง 1 อย่างราคา 30 บาท 2 อย่าง 40 บาท แกงถุงราคา 40 บาท ยกเว้นแกงเนื้อ 50 บาท ขายได้วันละราว 200 ถุง ต้นทุนรวมวันละราว 5,000 บาท ต้องขายให้ได้ราว 8,000 บาท เพื่อให้ได้กำไรวันละ 2,000-3,000 บาท

เทคนิครักษารายได้ของเชฟต่ายคือ การถัวเฉลี่ย อาหารที่ขายดี กับอาหารที่ยอมขายขาดทุน เช่น แกงเนื้อหรือแกงเขียวหวานที่ต้นทุนสูง เมื่อขายราคาเดิมจะขาดทุน แต่เมนูขายดีอย่างผัดวุ้นเส้น คะน้าหมูกรอบ และไก่ทอด ที่ขายดีกว่าและต้นทุนถูกกว่า จะช่วยดึงกำไรกลับมา สำหรับต้นทุนต่ำสุดคือต้มจืด ต้นทุนสูงที่สุดคือแกงเขียวหวาน หรือแกงเนื้อ ที่น่าสังเกตคือ ในร้านของเธอ ไม่ได้ทำไข่ดาวมาขาย เพราะถ้าคิดตามจริงแล้ว ไข่ดาวถือว่าเป็นอาหารที่ต้นทุนสูง เพราะ ราคาน้ำมันที่เพิ่มขึ้น การทอดไข่แต่ละครั้งก็ใช้นำมันพอประมาณ ทำให้น้ำมันขวดหนึ่งทอดไข่ได้ไม่ถึงสองแผง

เชฟต่ายเติบโตมาพร้อมอุดมการณ์ที่ว่าทุกคนจะต้องมีกินอย่างเท่าเทียมกัน และอาหารราคาถูกของเธอ ก็ช่วยให้คนทำงาน ผู้คนชั้นแรงงาน สามารถเข้าถึงอาหาร ได้กินอิ่มอย่างเท่าเทียมกันจริง ๆ

ข้าวแกง 20 บาท ย่านบางบอน

ที่ย่านบางบอน คุณภูวนัย เที่ยงแท้ เจ้าของร้านกะเพราข้าวบึ้ม ขายแกงเมนูละ 20 บาทมานานราว 8 ปี ลูกค้าเป็นแท็กซี่ ไรเดอร์ วินมอเตอร์ไซค์ คนขับรถส่งของ ไปจนถึงคนไร้บ้านและผู้สูงอายุ ใครไม่มีเงินจริงๆ ก็กินฟรีได้ ร้านให้ข้าวเปล่าไม่อั้น มีซุปและน้ำดื่มฟรี ร้านของเขาเปิดตี 5 แต่ลูกค้ามารอตั้งแต่ตี 4

แนวคิดของร้านมาจากประสบการณ์ที่เจ้าของเคยลำบากมาก่อน จึงต้องการตรึงราคาอาหารให้ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ แล้วเขาทำกำไรจากอะไร ระบบการตั้งราคา ทำอย่างไรก็ได้ ให้เงินของคนรวยมาช่วยคนจน นั่นคือ คนที่มีงบน้อยปกติจะกินเมนูเดียว 20 บาท ส่วนคนที่เงินถึงหน่อยสามารถกิน 2 เมนู 40 บาท ร้านจึงจะค่อยได้กำไรตรงนั้น นอกจากนี้ร้านของเขายังรับทำข้าวกล่องเป็นรายได้อีกทาง เขากล่าวว่าเคยลองขึ้นราคาเป็น 25 บาท แต่ทำใจไม่ได้ จึงลดกลับมาที่ 20 บาทเหมือนเดิม

ต้นทุนของร้านมีดังนี้

  • ค่าแรง: พนักงาน 5 คน ได้เงินสดคนละ 500 บาทต่อวัน บวกเบี้ยเลี้ยงราว 200 บาท รวม 700 บาท ซึ่งสูงกว่าค่าแรงขั้นต่ำเกือบเท่าตัว
  • ค่าเช่าที่: 12,000 บาทต่อเดือน
  • ค่าน้ำค่าไฟ: ราว 3,000-4,000 บาทต่อเดือน

หากถามว่าอยากให้รัฐบาลช่วยเหลือในเรื่องใด เขาตอบว่าสิ่งที่อยากขอจากภาครัฐสำคัญที่สุดคือ ราคาน้ำมัน เพราะน้ำมันกระทบต้นทุนทุกอย่าง ตั้งแต่ขนส่งวัตถุดิบไปจนถึงข้าวของทั้งหมด หากน้ำมันแพง ข้าวของก็แพงตาม ถ้าน้ำมันถูกลง ร้านของเขาก็จะยังสามารถตรึงราคานี้ไว้ได้

บริษัทนี้มีข้าวกลางวัน

ในมุมของคนทำงานประจำ บริษัทเทคโนโลยีการศึกษาแห่งหนึ่งย่านสะพานควายเลือกแก้ปัญหาค่าอาหารผ่านสวัสดิการ คุณปูน นกรพฤกษ์ พิพัฒน์เมษ เจ้าของบริษัท ซึ่งมีพนักงาน 160 คน จัดข้าวกล่องให้ฟรีสัปดาห์ละ 3 วัน (จันทร์ พุธ ศุกร์) เมนูมีทั้งกะเพรา ผัดผักหมู ผัดไทย ไข่ดาว ซึ่งสั่งจากร้านประจำ พร้อมระบุแคลอรีให้ และเปิดรับเมนูที่พนักงานขอ

นอกจากมื้อหลัก บริษัทยังมีไอศกรีม ขนม กาแฟ น้ำแข็ง ข้าวเหนียวไก่ บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และโจ๊ก ให้หยิบได้ตลอดวัน รวมถึงส่วนลดโรงพยาบาลสัตว์ ทันตกรรม และร้านอาหาร ซึ่งบริษัทไปต่อรองมาให้

สำหรับพนักงาน ที่เดินทางจากพระประแดงมาสะพานควายราว 40 กิโลเมตร ค่าเดินทางไปกลับประมาณ 400 บาทต่อวัน ค่ารถตู้กลับบ้านที่เคย 35 บาท ขึ้นเป็น 45 บาท การได้ข้าวฟรีจึงช่วยได้มาก เพราะสั่งเดลิเวอรีทีละมื้อก็เกิน 100 บาทแล้ว ส่วนผลที่ได้ฝั่งบริษัท คือพนักงานไม่ต้องเสียเวลาออกไปหาข้าว ได้นั่งกินด้วยกัน ได้คุยกันข้ามแผนก และมีสมาธิกับงานมากขึ้น

อาหารกลางวันราคาเข้าถึงได้ ต้องแก้ที่โครงสร้าง

ราคาอาหารขึ้นตามต้นทุนพลังงาน ค่าเช่าที่ ราคาวัตถุดิบ และสภาพอากาศที่ทำให้ผลผลิตน้อยลง ขณะที่รายได้ของคนทำงานไม่ได้ขึ้นตาม ร้านอย่างข้าวบึ้มและร้านเชฟต่ายอยู่รอดได้ด้วยการถัวเฉลี่ย ความเข้าใจของลูกค้า และการเลือกทำเลที่ต้นทุนต่ำ ส่วนบริษัทอย่างสตาร์ตอัปที่สะพานควายใช้สวัสดิการช่วยลดภาระ แต่ทั้งหมดนี้แก้ปัญหาได้เพียงบางจุด ภาครัฐจึงต้องเข้ามาดูแลต้นทุนพลังงาน การจัดพื้นที่ขายอาหารราคาเข้าถึงได้ และการเพิ่มรายได้ของประชาชนให้สมดุลกับค่าครองชีพ

ติดตามในรายการ สามัญชนคนไทย ตอน คนเมือง... จ่ายเท่าไหร่เพื่อความอิ่ม ? วันอังคารที่ 20 ตุลาคม 2569 เวลา 22.00 น. ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมย้อนหลังได้ทาง www.thaipbs.or.th/SaManChon

แท็กที่เกี่ยวข้อง

วิดีโอแนะนำ

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย