Saltar ao contido

Lizarra

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirección desde «Estella»)
Lizarra
 Nome orixinal
Lizarra (eu)
Estella (es) Editar o valor en Wikidata
 Nome oficial
Estella (es)
Lizarra (eu) Editar o valor en Wikidata
 Xentilicio
lizartar (eu)
estellés (es)
estellica (es) Editar o valor en Wikidata
Imaxe do escudo de armas
Imaxe da bandeira
Imaxe
 Instancia de
Características
 Lingua oficial
Implicados
 Xefe do goberno
Cargo: alcalde de Lizarra Editar o valor en Wikidata
Begoña Ganuza Bernaola (2003 - 2007)
María José Fernández Aguerri (2003 - 2007)
María José Bozal (1999 - 2003)
Rosa López Garnica (1987 - 1991) Editar o valor en Wikidata
Localización
 Situado en
 Continente
 Capital
 Comparte fronteira con
 Contén núcleo de poboación
 Irmandado con
 OpenStreetMap
Mapa
 Coordenadas
Cifras e dimensións
 Poboación
5.736 (1900) censo
5.144 (1910) censo
5.603 (1920) censo
5.972 (1930) censo
7.384 (1940) censo
7.930 (1950) censo
8.236 (1960) censo
10.371 (1970) censo
13.086 (1981) censo
13.569 (1991) censo
12.552 (1996) rexistro civil
12.535 (1998) rexistro civil
12.607 (1999) rexistro civil
12.683 (2000) rexistro civil
12.887 (2001) rexistro civil
13.150 (2002) rexistro civil
13.439 (2004) rexistro civil
13.708 (2005) rexistro civil
13.892 (2006) rexistro civil
13.931 (2007) rexistro civil
14.049 (2008) rexistro civil
14.238 (2009) rexistro civil
14.207 (2010) rexistro civil
14.251 (2011) rexistro civil
14.138 (2012) rexistro civil
13.947 (2013) rexistro civil
13.695 (2014) rexistro civil
13.702 (2015) rexistro civil
13.668 (2016) rexistro civil
13.707 (2017) rexistro civil
13.673 (2018) rexistro civil
13.810 (2019) rexistro civil
13.991 (2020) rexistro civil
13.911 (2021) rexistro civil
13.977 (2022) rexistro civil
14.195 (2023) rexistro civil
14.329 (2024) rexistro civil
14.317 (2025) rexistro civil Editar o valor en Wikidata
 Poboación feminina
   7.202 (2019) Editar o valor en Wikidata
 Poboación masculina
   6.608 (2019) Editar o valor en Wikidata
 Superficie
   15,392 km² Editar o valor en Wikidata
 Altitude
   421 m Editar o valor en Wikidata
Códigos e identificadores
Código postal31200 Editar o valor en Wikidata
Código INE31097 Editar o valor en Wikidata
OpenStreetMap343593 Editar o valor en Wikidata
VIAF145472600 Editar o valor en Wikidata
Freebase/m/08d06x Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
 Páxina WEB
BNE: XX452162
Wikidata G:Commons C:Commons

Lizarra[1] (en galego medieval: Estela[2], en éuscaro: Lizarra, en castelán: Estella, oficialmente Estella-Lizarra), é unha cidade e municipio da zona media da Comunidade Foral de Navarra, en España. É a capital do meiriñado de Estella e da comarca de Tierra Estella ou Lizarrerria, situada a metade de camiño entre as cidades capitais de Pamplona e de Logroño, na Rioxa, nunha zona de unión entre a Montaña e a Ribera Alta de Navarra.

Etimoloxía

[editar | editar a fonte]

O seu nome oficial é Estella-Lizarra. Antigamente o poboado recibía o nome de Lizarra, ata a creación da cidade en 1076. Na colección diplomática de Irache son frecuentes en documentos do século XI as referencias a este poboado denominado, segundo os casos, Leizarrara, Lizarrara, Liçarrara, Lizarara, Liçarra e Lizarra. O topónimo, inequivocamente en lingua vasca, nalgunhas ocasións interpretouse como ilizar, "cidade antiga", e tamén como elizar, "igrexa antiga"; con todo parece ter maior solvencia a etimoloxía lizar, "freixo" en éuscaro, relacionada coa posible abundancia desta árbore na paraxe.

Outra das posibles orixes do nome, relacionado tamén coa propia fundación da cidade polo Rei de Navarra Sancho Ramírez, como punto de atención ao peregrino ao seu paso polo camiño de Santiago navarro, é o latín stella (estrela). Hai varias referencias á denominación L'izarra, traída por habitantes de orixe franca, e que poden dar orixe a este nome. De feito, a presenza dunha estrela de oito puntas nos monumentos da cidade remóntase ao seu estadio fundacional, punto que parece testemuñar esta etimoloxía. A estrela permaneceu ata a actualidade como símbolo distintivo da cidade

Xeografía

[editar | editar a fonte]

Situada a 421 metros de altitude, rodeada por montañas: Montejurra, Peñaguda, Cruz de los Castillos, Monte de Santa Bárbara e Belástegui e tan oculta entre elas para quen se achega que, segundo o devandito, "non se ve Estella ata chegar a ela". Este cerco de montañas que a rodea suaviza o seu clima, abrigándoa do vento.

Río Ega ao seu paso por Lizarra.

Cruzada polo río Ega, afluente do río Ebro, aséntase nun gran meandro do mesmo, que proporciona auga para as leiras e zonas axardinadas, entre as que destaca o chamado paseo de "Os Chairos".

Dispón de boas comunicacións por estrada con:

Localidades limítrofes

[editar | editar a fonte]

Estella limita cos seguintes termos municipais: ao oeste con Aiegi e Allín; ao norte con Allín, a facería 21 de Navarra e o Val de Yerri; ao leste co Val de Yerri e Villatuerta; e ao sur con Aberin.

Demografía

[editar | editar a fonte]
Cantidade de poboaciónAno40006000800010.00012.00014.00016.000189019201950198020102040LizarraEstatísticas de poboaciónNota: Este gráfico xerouse automaticamente a partir de datos recollidos de Wikidata. Se precisa cambiar ou actualizar algún dos datos, fágao no propio Wikidata.

Monumentos

[editar | editar a fonte]
Pazo dos Reis de Navarra.
  • Igrexa de San Pedro da Rúa.
  • Igrexa de San Miguel.
  • Igrexa do Santo Sepulcro.
  • Basílica de Nosa Señora do Puy.
  • Convento de Santa Clara.
  • Igrexa parroquial de San Xoán.
  • Castelo de Zalatambor.
  • Pazo dos Reis de Navarra.
  • Pazo de Xustiza.
  1. Ver entrada «Serrano Rodríguez, Marco Antonio». Diciopedia do século 21 3. Isaac Díaz Pardo, Víctor F. Freixanes, Antón Mascato (edición). Editorial Galaxia. 2007. p. 1921. ISBN 9788482893600.
  2. José Joaquim Nunes, ed. (1928). Cantigas d'amigo dos trovadores galego-portugueses III. Imprensa da Universidade (Coimbra).

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]