پرش به محتوا

الوین پلانتینگا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
الوین پلانتینگا
Plantinga in 2009
زادهٔ۱۵ نوامبر ۱۹۳۲ ‏(۹۳ سال)
ان آربر، میشیگان، میشیگان، ایالات متحده آمریکا
محل تحصیلCalvin College
دانشگاه ییل
دوره20th-century philosophy
حیطهفلسفه غربی
مکتبفلسفه تحلیلی
محل کاردانشگاه نوتردام
علایق اصلی
معرفت‌شناسی، متافیزیک، فلسفه دین
ایده‌های چشمگیر
معرفت‌شناسی اصلاح‌شده
Free will defense
براهین وجودی
Proper functionalism
Evolutionary argument against naturalism

الوین کارل پلانتینگا (به انگلیسی: Alvin Plantinga) فیلسوف دین آمریکایی در سنت تحلیلی است.

زندگی‌نامه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

الوین پلانتینگا در سال ۱۹۳۲ در ایالت میشیگان آمریکا متولد شد. پدر وی دانش‌آموخته فلسفه و وابسته به کلیسای اصلاح‌شده بود. الوین هم راه پدر را در پیش گرفت و در کالج کالون به آموزش فلسفه پرداخت. وی در این باره می‌گوید: جاذبه کالج کالون برای ترکیب فعالیت جدی فلسفی با علاقه و دل بستگی اصیل دینی بود. مسئله مهم در این کالج یافتن ربط و نسبت‌های فعالیت علمی و عقلانی با حیات دینی بود.

در سال ۱۹۵۴ برای تکمیل تحصیلات فلسفی خود به دانشگاه میشیگان رفت و در کلاس درس کسانی چون ویلیام فرانکنا و ویلیام آلستون حضور یافت. وی ضمن اعتراف به شکوه خیره‌کننده مباحث فلسفی در دانشگاه میشیگان، از این که تلاش فلسفی آن‌ها مصروف حل پرسش‌های اصلی و مهم نمی‌شد، اظهار نگرانی می‌کرد.

پلانتینگا سپس به دانشگاه ییل می‌رود و در سال ۱۹۵۸ دکترای فلسفه می‌گیرد. پس از فراغت از تحصیل برای تدریس به دانشگاه (Wayne) دعوت می‌شود و در آن جا با ادموند گتیه، معرفت‌شناس تأثیرگذار معاصر، آشنا و همکار می‌شود. پس از بازنشستگی اولین استاد فلسفه‌اش در کالج کالون برای جایگزینی وی به شهر و دیار خود دعوت می‌شود و پس از حدود دو دهه تدریس در آن جا به گروه فلسفه دانشگاه نتردام می‌پیوندد. تردیدی نیست که انگیزه اصلی وی در برگشت به کالج کالون هم سویی فضای حاکم بر آن با باورهای وی بوده است، از جمله این اعتقاد که نه علم و نه تعلیم و تربیت نمی‌تواند از لحاظ دینی خنثی باشند. این نگرش در کالج کالون مورد قبول و حتی الگوی سازمانی آن جا بود و از این رو جای مناسبی برای فعالیت فلسفی و دینی پلانتینگا بود.

از نظریات مهم فلسفی او می‌توان به دفاع از باور به وجود خدا به عنوان اعتقادی پایه، بسط نظریه معرفت‌شناسی اصلاح‌شده، نقد گسترده مسئله شر و دفاع از موضع خداباورانه در این باب اشاره کرد.

آخرین فعالیت رسمی او به عنوان مدیر مرکز فلسفه دین در دانشگاه نوتردام بود.

در حال حاضر، پلانتینگا به دلیل از دست دادن حافظه خود، از فعالیتهای تخصصی کناره گرفته و در آسایشگاهی مشغول استراحت است.

معرفت‌شناسی اصلاح‌شده

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

آنچه پلانتینگا «معرفت‌شناسی اصلاح‌شده» می‌نامد بر این اساس استوار است که باور به خدا می‌تواند حتی بدون استدلال یا شواهدی برای اثبات وجود خدا، عقلانی و موجه باشد. او به‌طور مشخص استدلال می‌کند که باور به خدا یک باور اساسی است و بر اساس معرفت‌شناسی دینی برون‌گرا، ادعا می‌کند که این باور می‌تواند مستقل از شواهد موجه باشد. معرفت‌شناسی برون‌گرای او که «کارکردگرایی صحیح» نامیده می‌شود، شکلی از معرفت‌شناسی اعتمادگرایی است.

پلانتینگا دیدگاه خود دربارهٔ معرفت‌شناسی اصلاح‌شده و کارکردگرایی صحیح را در یک مجموعه سه‌جلدی بررسی می‌کند. در نخستین کتاب این سه‌گانه، «ضمانت: بحث معاصر»، پلانتینگا تحولات معرفت‌شناسی تحلیلی در قرن بیستم را معرفی، تحلیل و نقد می‌کند؛ به‌ویژه آثار رودریک چیزم، لورنس بونجور، ویلیام آلستون، آلوین آیرا گلدمن و دیگران.[۱] او در این کتاب استدلال می‌کند که نظریه‌های «ضمانت» — که بسیاری آن را توجیه (معرفت‌شناسی) می‌نامند (پلانتینگا تمایزی قائل می‌شود: توجیه ویژگی شخصی است که باور را نگه می‌دارد، در حالی که ضمانت ویژگی خود باور است) — به‌طور نظام‌مند در بیان کامل شرایط لازم برای دانش ناکام مانده‌اند.[۲]

در کتاب دوم، «ضمانت و کارکرد صحیح»، او مفهوم ضمانت را به‌عنوان جایگزینی برای توجیه معرفی می‌کند و موضوعاتی مانند خودشناسی، حافظه، ادراک و احتمال را بررسی می‌نماید.[۳] نظریه «کارکرد صحیح» پلانتینگا استدلال می‌کند که به‌عنوان شرط لازم برای داشتن ضمانت، «دستگاه شکل‌دهنده و نگه‌دارنده باور» باید به‌درستی کار کند — «آن‌گونه که باید کار کند».[۴] پلانتینگا استدلال خود برای کارکرد صحیح را با ارجاع به یک «طرح طراحی» و محیطی که تجهیزات شناختی فرد در آن بهینه است توضیح می‌دهد. او تأکید می‌کند که طرح طراحی لزوماً به طراح نیاز ندارد: «شاید ممکن باشد که فرگشت (بدون هدایت خدا یا هر کس دیگری) به نحوی طرح‌های طراحی ما را فراهم کرده باشد»،[۵] اما نمونه اصلی طرح طراحی شبیه یک محصول فناورانه طراحی‌شده توسط انسان است (مانند رادیو یا چرخ). در نهایت، پلانتینگا استدلال می‌کند که طبیعت‌گرایی معرفت‌شناختی — یعنی معرفت‌شناسی که ضمانت را وابسته به توانایی‌های طبیعی می‌داند — بهتر از همه با متافیزیک ماوراءطبیعی پشتیبانی می‌شود؛ در اینجا، باور به یک الهه آفرینش یا طراح که طرح طراحی‌ای شامل توانایی‌های شناختی مناسب برای کسب دانش را تعیین کرده است.[۶]

بر اساس نظر پلانتینگا، باور B دارای ضمانت است اگر:

(۱) توانایی‌های شناختی دخیل در پیدایش B به‌درستی کار کنند.. ؛ (۲) محیط شناختی شما به اندازه کافی شبیه محیطی باشد که توانایی‌های شناختی‌تان برای آن طراحی شده‌اند؛ (۳) طرح طراحی حاکم بر پیدایش باور مورد نظر، تولید باورهای صادق را به‌عنوان هدف یا کارکرد دربرداشته باشد.. ؛ و (۴) طرح طراحی خوب باشد: یعنی احتمال آماری یا عینی بالایی وجود داشته باشد که باوری که بر اساس بخش مرتبط طرح طراحی در آن نوع محیط تولید شده، صادق باشد.[۷]

پلانتینگا می‌کوشد این دیدگاه کارکرد صحیح را در برابر دیدگاه‌های جایگزینی که فیلسوفان دیگر مطرح کرده‌اند و او آن‌ها را «طبیعت‌گرایانه» می‌نامد دفاع کند؛ از جمله دیدگاه «تعمیم کارکردی» جان پالک، نظریه فرگشتی/علّی روث میلیکان، و دیدگاه گرایشی جان بیگلو و رابرت پارگتر.[۸] پلانتینگا همچنین در فصل‌های پایانی «ضمانت و کارکرد صحیح» به استدلال فرگشتی علیه طبیعت‌گرایی می‌پردازد.[۹]

در سال ۲۰۰۰، سومین کتاب این سه‌گانه با عنوان «باور مسیحی موجه» منتشر شد. در این جلد، نظریه ضمانت پلانتینگا پایه‌ای برای هدف الهیاتی او می‌شود: ارائه مبنایی فلسفی برای باور مسیحی و استدلالی برای اینکه چرا باور خداباورانه مسیحی می‌تواند از ضمانت برخوردار باشد. او در این کتاب دو مدل برای چنین باورهایی توسعه می‌دهد: مدل «آ/ک» (توماس آکویناس/ژان کالون) و مدل «آ/ک گسترش‌یافته». مدل نخست می‌کوشد نشان دهد که باور به خدا می‌تواند موجه، دارای ضمانت و عقلانی باشد، در حالی که مدل گسترش‌یافته تلاش می‌کند نشان دهد که باورهای الهیاتی مشخصاً مسیحی از جمله تثلیث، تجسد (مسیحیت)، رستاخیز مسیح و رستگاری در مسیحیت نیز می‌توانند موجه باشند. در این مدل، مسیحیان در باورهای خود موجه‌اند زیرا روح‌القدس در مسیحیت این باورها را در باورنده پدیدمی‌آورد.

جیمز بیلبی استدلال کرده است که هدف سه‌گانه «ضمانت» پلانتینگا، و به‌ویژه «باور مسیحی موجه»، نخست این است که نوعی استدلال علیه دین را غیرممکن سازد — یعنی استدلالی که می‌گوید مسیحیت صرف‌نظر از صدق یا کذبش، غیرعقلانی است — تا «شکاک مجبور شود بار سنگین اثبات کذب باور مسیحی را بر عهده بگیرد»[۱۰] به جای اینکه آن را صرفاً غیرعقلانی رد کند. افزون بر این، پلانتینگا می‌کوشد توضیحی فلسفی ارائه دهد که مسیحیان چگونه باید دربارهٔ باور مسیحی خود بیندیشند.

گزیده آثار پلانتینگا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • God and Other Minds. Ithaca: Cornell University Press. 1967. rev. ed. , 1990. ISBN 0-8014-9735-3
  • The Nature of Necessity. Oxford: Clarendon Press. 1974. ISBN 0-19-824404-5

ترجمه فارسی: الوین پلنتینگا، ماهّیتِ ضرورت، ترجمه کاوه لاجوردی، نشر نو، ۱۴۰۳

  • God, Freedom, and Evil. Grand Rapids: Eerdmans. 1974. ISBN 0-04-100040-4
  • Does God Have A Nature? Wisconsin: Marquette University Press. 1980. ISBN 0-87462-145-3
  • Faith and Rationality: Reason and Belief in God (ed. with Nicholas Wolterstorff). Notre Dame: University of Notre Dame Press. 1983. ISBN 0-268-00964-3
  • Warrant: the Current Debate. New York: Oxford University Press. 1993. ISBN 0-19-507861-6 (1987-1988 Gifford Lectures), online
  • Warrant and Proper Function. Oxford: Oxford University Press. 1993. ISBN 0-19-507863-2 (1987-1988 Gifford Lectures), online
  • Warranted Christian Belief. New York: Oxford University Press. 2000. ISBN 0-19-513192-4 online
  • Essays in the Metaphysics of Modality (ed.) Matthew Davidson. New York: Oxford University Press. 2003. ISBN 0-19-510376-9
  • Knowledge of God (with Michael Tooley). Oxford: Blackwell. 2008. ISBN 0-631-19364-2
  • Science and Religion (with Daniel Dennet). Oxford: Oxford University press. 2010 ISBN 0-19-973842-4

مطالعه بیشتر دربارهٔ پلانتینگا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • Baker, Deane-Peter (ed), Alvin Plantinga (Contemporary Philosophy in Focus Series). New York: Cambridge University Press. 2007.
  • Mascrod, Keith, Alvin Plantinga and Christian Apologetics. Wipf & Stock. 2007.
  • Crisp, Thomas, Matthew Davidson, David Vander Laan (eds), Knowledge and Reality: Essays in Honor of Alvin Plantinga. Dordrecht: Springer. 2006.
  • Beilby, James, Epistemology as Theology: An Evaluation of Alvin Plantinga's Religious Epistemology. Aldershot: Ashgate. 2005
  • Beilby, James (ed), Naturalism Defeated? Essays on Plantinga's Evolutionary Argument Against Naturalism. Ithaca: Cornell University Press. 2002.
  • Sennet, James (ed), The Analytic Theist: An Alvin Plantinga Reader. Grand Rapids: Eeardman. 1998. ISBN 0-8028-4229-1
  • Kvanvig, Jonathan (ed), Warrant in Contemporary Epistemology: Essays in Honor of Plantinga's Theory of Knowledge. Savage, Maryland: Rowman & Littlefield. 1996.
  • McLeod, Mark S. Rationality and Theistic Belief: An Essay on Reformed Epistemology (Cornell Studies in the Philosophy of Religion). Ithaca: Cornell University Press. 1993.
  • Zagzebski, Linda (ed), Rational Faith. Notre Dame: University of Notre Dame Press. 1993.
  • Sennett, James, Modality, Probability, and Rationality: A Critical Examination of Alvin Plantinga's Philosophy. New York: P. Lang. 1992.
  • Hoitenga, Dewey, From Plato to Plantinga: An Introduction to Reformed Epistemology. Albany: State University of New York Press. 1991.
  • Parsons, Keith, God and the Burden of Proof: Plantinga, Swinburne, and the Analytic Defense of Theism. Buffalo, New York: Prometheus Books. 1989.
  • Tomberlin, James and Peter van Inwagen (eds), Alvin Plantinga (Profiles V.5). Dordrecht: D. Reidel. 1985.
  • "Self-profile" in Alvin Plantinga, James Tomberlin and Peter van Inwagen ed. , (Dordrecht: D. Riedle Pub. Co.), 1985
  • Forrest, Barbara; Gross, Paul R. (8 January 2004). Creationism's Trojan Horse. Oxford University Press. ISBN 0-19-515742-7.
  • Mackie, J.L (1982). The Miracle of Theism: Arguments for and Against the Existence of God. Oxford University Press. ISBN 0-19-824682-X.
  • Meister, Chad (2009). Introducing Philosophy of Religion. Routledge. ISBN 978-0-415-40327-6.
  1. ↑ Alvin Plantinga, Warrant: The Current Debate, New York: Oxford University Press, 1993.
  2. ↑ Plantinga, Warrant: The Current Debate, 1993. 3.
  3. ↑ Alvin Plantinga, Warrant and Proper Function, New York: Oxford University Press, 1993.
  4. ↑ WPF, p. 4
  5. ↑ WPF, p. 21
  6. ↑ WPF, 237.
  7. ↑ Plantinga, Warrant and Proper Function, 1993. 194.
  8. ↑ WPF, p. 199-211.
  9. ↑ Fales، E. (۱۹۹۶). «Plantinga's Case against Naturalistic Epistemology». Philosophy of Science. ۶۳ (۳): ۴۳۲–۴۵۱. doi:10.1086/289920.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Beilby، James (۲۰۰۷). «Plantinga's Model of Warranted Christian Belief». در Baker, Deane-Peter (ویراستار). Alvin Plantinga. Cambridge: Cambridge University Press. صص. ۱۲۵–۱۶۵. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۶۷۱۴۳-۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]