รู้จัก ปลาหมอคางดำ ปลาเอเลี่ยนสปีชีส์ในแหล่งน้ำไทย

กลายเป็นปัญหาในหลายจุดสำหรับ ปลาหมอคางดำ ที่สร้างความเดือดร้อนให้กับชาวบ้านในหลายพื้นที่ รวมถึงสัตว์น้ำพื้นถิ่นหลายชนิด วันนี้ไปทำความรู้จัก ปลาหมอคางดำ ทั้งที่มา ลักษณะ และทางออกช่วยกำจัดปลาหมอคางดำ

ปลาหมอคางดำ (Blackchin Tilapia) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Sarotherodon melanotheron มีถิ่นกำเนิดจากประเทศแอฟริกา ส่วนมากจะพบตามแนวชายฝั่งแอฟริกาตะวันตกเฉียงเหนือ รวมถึงประเทศอื่น ๆ เช่น ไนจีเรีย เซเนกัล แคเมอรูน ฯลฯ นอกจากนี้ยังเป็นสัตว์น้ำนำเข้าในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทยพบว่ามีการนำเข้ามาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553

ปลาหมอคางดํา สามารถอาศัยได้ทั้งในน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม ตั้งแต่ 0-45 ppt มีลักษณะคล้ายปลานิลและปลาหมอเทศ แต่มีขนาดเล็กกว่า ช่วงเป็นลูกปลาจะมีขนาดเพียง 1.5-2.5 เซนติเมตร และแยกเพศได้ยาก แต่เมื่อโตเต็มวัยจะเห็นแถบสีดำบริเวณใต้คางได้อย่างชัดเจน อีกทั้งอาจจะมีลำตัวยาวได้ถึง 8 นิ้ว หรือมากกว่า  

นอกจากนี้ปลาหมอคางดำตัวผู้จะมีสีดำบริเวณหัวและบริเวณแผ่นปิดเหงือกมากกว่าตัวเมีย และตัวเมียสามารถวางไข่ประมาณ 150-300 ฟอง ใช้เวลาในการฟักประมาณ 4-6 วัน โดยพ่อปลาจะดูแลลูกปลาด้วยการอมไว้ในปากประมาณ 2-3 สัปดาห์ ทำให้มีโอกาสรอดตายสูง และขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว 

อีกทั้งปลาหมอคางดำเป็นสัตว์ที่กินได้ทั้งพืชและสัตว์ เช่น แพลงก์ตอน ตัวอ่อนของสัตว์น้ำ ลูกกุ้ง ลูกปลา ลูกหอยสองฝา รวมถึงซากสิ่งมีชีวิต นอกจากนี้ยังมีความต้องการกินอยู่ตลอดเวลาและมีนิสัยดุร้าย หากเกิดการระบาดก็จะส่งผลกระทบทั้งระบบนิเวศและเหล่าเกษตรกร

ปลาหมอคางดำ สามารถนำมากินได้ เมนูที่นิยมนำปลาหมอคางดำไปทำอาหาร ได้แก่ ปลาเค็ม ปลาแดดเดียว น้ำปลา น้ำปลาร้า รวมถึงยังนำไปใช้เป็นวัตถุดิบทำอาหารสัตว์และปลาเหยื่อสำหรับเลี้ยงปลาเนื้อได้อีกด้วย

นอกจากนี้ยังมีเมนูจากปลาหมอคางดำที่กรมประมงได้นำมาแนะนำพร้อมวิธีทำให้ด้วย เช่น สาคูไส้ปลาหมอคางดำ ปลาหมอคางดำบดชุบเกล็ดขนมปัง ข้าวเกรียบปลาหมอคางดำ น้ำยาขนมจีนปลาหมอคางดำ ฯลฯ ดูเพิ่มเติมได้ที่นี่ เมนูจากปลาหมอคางดำ

หากเจอปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำให้แจ้งไปยังกรมประมงผ่าน QR Code (ด้านบน) พร้อมกรอกรายละเอียดส่วนตัวและระบุพิกัดแหล่งที่พบ 

จับปลาหมอคางดำ เพื่อกำจัดออกจากบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำและแหล่งน้ำ ด้วยเครื่องมือประมง เช่น การวางข่าย การใช้แห เครื่องมืออวนรุน (ในพื้นที่ที่มีการระบาดหนักและได้รับการผ่อนผัน อนุญาตให้ใช้เครื่องมือ) 

นำปลาหมอคางที่จับได้มาใช้ประโยชน์ เช่น ทำน้ำหมักเป็นปุ๋ย สับเป็นอาหารสัตว์ หรือนำไปทำอาหาร

ปลาหมอคางดำ ปลาที่ควรระวัง หากเจอการระบาดในแหล่งน้ำควรแจ้งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทราบ และช่วยกันกำจัดปลาหมอคางดำ ก่อนระบบนิเวศจะถูกทำลายเพราะปลาเอเลี่ยนสปีชีส์ชนิดนี้