มารู้จัก ยาฝังคุมกำเนิด วิธีคุมกำเนิดที่วัยรุ่นฝังได้ฟรี หยุดปัญหาท้องไม่พร้อม !

          ยาฝังคุมกำเนิด อีกหนึ่งวิธีคุมกำเนิดที่มีความปลอดภัย ป้องกันท้องไม่พึงประสงค์ได้ แถมวัยรุ่นอายุไม่เกิน 20 ปี ยังเข้ารับบริการฝังยาคุมได้ฟรีอีกด้วย

ยาฝังคุมกำเนิด คืออะไร

          ยาฝังคุมกำเนิดเป็นวิธีคุมกำเนิดแบบกึ่งถาวร ตัวยาเป็นฮอร์โมนโปรเจสโตเจนเพียงอย่างเดียว เช่นเดียวกับยาฉีดคุมกำเนิด ยาฝังคุมกำเนิดมีลักษณะเป็นหลอดบรรจุฮอร์โมน ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2-2.5 มิลลิเมตร ความยาว 4-4.3 เซนติเมตร โดยประมาณ ตัวหลอดมีลักษณะนิ่ม ยืดหยุ่นได้ หลอดไม่สลายตัว

ยาฝังคุมกำเนิด มีกลไกป้องกันการตั้งครรภ์อย่างไร

          เมื่อฝังยาคุมใต้ผิวหนังแล้ว ฮอร์โมนในหลอดยาจะค่อย ๆ ถูกปล่อยออกมาทีละน้อย และดูดซึมเข้าในกระแสเลือดเพื่อออกฤทธิ์คุมกำเนิด โดยฮอร์โมนจะไปป้องกันไม่ให้มีการตกไข่ในแต่ละรอบเดือน และทำให้มูกที่ปากมดลูกข้นเหนียวจนตัวอสุจิผ่านเข้าโพรงมดลูกได้ยาก

          ทั้งนี้ ระยะเวลาในการคุมกำเนิดของยาฝังคุมกำเนิดจะแยกออกเป็น 2 ชนิดด้วยกัน คือ ยาฝังคุมกำเนิดชนิด 1 หลอด จะป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 3 ปี และยาฝังคุมกำเนิดชนิด 6 หลอด จะป้องกันการตั้งครรภ์ได้นาน 5 ปี

ยาฝังคุมกำเนิด ฝังบริเวณไหนของร่างกาย
   
          การฝังยาคุมกำเนิดจะฝังหลอดยาไว้ใต้ชั้นผิวหนัง บริเวณต้นแขนด้านใน กึ่งกลางระหว่างรักแร้และข้อศอก โดยจะฉีดยาชาก่อนแล้วใช้วิธีสอดหลอดยาเข้าไปใต้ผิวหนัง ซึ่งวิธีนี้จะทำให้แผลมีขนาดเล็กมาก ไม่ต้องเย็บแผลให้ยุ่งยาก แค่ปิดแผลด้วยพลาสเตอร์ก็เพียงพอ และแผลจะหายเป็นปกติได้ภายใน 3-5 วัน

ฝังยาคุมกำเนิดช่วงไหนดีที่สุด
   
          ช่วงเวลาที่ดีที่สุดของการฝังยาคุมกำเนิดคือภายใน 5 วัน ของการมีประจำเดือน ซึ่งจะช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ได้ภายใน 24 ชั่วโมง หลังฝังตัวยา หรือในกรณีหลังคลอดบุตรสามารถฝังยาภายใน 6 สัปดาห์ หลังคลอด และในกรณีแท้งบุตรสามารถฝังยาได้ทันทีหรือภายใน 2 สัปดาห์ หลังแท้ง

ยาฝังคุมกำเนิด ราคาเท่าไร
   
          ยาฝังคุมกำเนิดจะมีราคาอยู่ที่ประมาณ​ 2,500-5,000 บาท ขึ้นอยู่กับแต่ละโรงพยาบาล ถ้าไปฝังที่โรงพยาบาลรัฐ ราคาจะค่อนข้างถูกกว่าโรงพยาบาลเอกชนค่ะ

ฝังยาคุมกำเนิดฟรี ใครมีสิทธิ์บ้าง
   
          โครงการฝังเข็มคุมกำเนิดฟรีให้สิทธิ์กับวัยรุ่นหญิงอายุตั้งแต่ 10-20 ปี สามารถเข้ารับการฝังยาคุมกำเนิดฟรีได้ที่โรงพยาบาลรัฐทั่วประเทศ ตาม พ.ร.บ.การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 ซึ่งมีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ.​ 2559

ฝังยาคุมกำเนิดฟรีที่ไหนได้บ้าง

          หากเป็นเด็กวัยรุ่นหญิงอายุระหว่าง 10-20 ปี สามารถเข้ารับคำปรึกษาเรื่องการคุมกำเนิด พร้อมกับฝังยาคุมกำเนิดฟรีได้ทุกสถานพยาบาลของรัฐทั่วประเทศ หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่สายด่วน สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) โทร. 1330

          ทั้งนี้ ในกรณีเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี หากจะเข้ารับการฝังยาคุมกำเนิดหรือวิธีคุมกำเนิดอื่น ๆ จำเป็นต้องมีผู้ปกครองเซ็นยินยอมด้วยนะคะ
ข้อดีของยาฝังคุมกำเนิด

          - ประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์สูง โดยมีอัตราการตั้งครรภ์น้อยกว่า 1 ต่อ 1,000 ในเวลา 3 ปี

          - สะดวก ไม่ต้องกังวลเรื่องหลงลืมเหมือนการกินยาคุมกำเนิดหรือการฉีดยาคุม

          - เป็นวิธีคุมกำเนิดกึ่งถาวร คือช่วยคุมกำเนิดได้นาน

          - มีผลป้องกันการตั้งครรภ์ภายใน 24 ชั่วโมง หลังฝังยา (กรณีฝังยาภายใน 5 วัน หลังจากมีประจำเดือน)

          - สามารถป้องกันการตั้งครรภ์นอกมดลูก

          - สามารถใช้ได้ในสตรีที่ให้นมบุตร เนื่องจากตัวยาไม่มีผลลดปริมาณหรือคุณภาพของน้ำนม

          - หลังจากถอดยาจะสามารถกลับสู่ภาวะเจริญพันธุ์ได้เร็วกว่ายาฉีดคุมกำเนิด

          - ช่วยลดอาการปวดประจำเดือนได้

          - ช่วยลดอาการประจำเดือนมามาก

          - ไม่ทำให้การทำงานของตับเปลี่ยนแปลง

          - อาจช่วยป้องกันโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกได้
   

ผลข้างเคียงของการฝังยาคุมกำเนิด

          - อาจมีเลือดออกกะปริบกะปรอยหลังจากฝังยาคุมกำเนิด

          - ฝังยาคุมกำเนิดแล้วประจำเดือนไม่มา ซึ่งปัญหานี้อาจเกิดในบางรายเท่านั้น และอาจจำเป็นต้องกินยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจน 0.05 มิลลิกรัม วันละ 1 เม็ด ประมาณ 7-10 วัน เพื่อแก้อาการประจำเดือนไม่มา พร้อมแก้อาการเลือดออกกะปริบกะปรอย

          - อาจมีการระคายเคือง ปวด หรือมีอาการแดงเล็กน้อยบริเวณที่ฝังยา แต่อาจมีอาการแค่ระยะเวลาสั้น ๆ เท่านั้น

          - บางรายอาจมีน้ำหนักตัวขึ้น เป็นสิว ปวดศีรษะ เจ็บเต้านม และอารมณ์แปรปรวน

ยาฝังคุมกำเนิด เหมาะกับใคร
   
          วิธีคุมกำเนิดด้วยการฝังยาคุมกำเนิดเหมาะกับสตรีที่ต้องการคุมกำเนิดระยะตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไป สตรีหลังคลอดที่ให้นมบุตร สตรีที่สูบบุหรี่ มีภาวะอ้วน และสตรีที่มีข้อห้ามในการใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจน เช่น เป็นไมเกรน มีโรคความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง เป็นต้น ซึ่งไม่สามารถใช้วิธีคุมกำเนิดด้วยการกินยาคุมกำเนิดได้

ยาฝังคุมกำเนิด ไม่เหมาะกับใคร   

          สตรีที่ตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ มีภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำระยะเฉียบพลัน คนที่เป็นมะเร็ง หรือสงสัยว่าเป็นมะเร็งที่ตอบสนองต่อฮอร์โมนเพศ เช่น มะเร็งเต้านม หรือเคยมีเนื้องอกที่ตับ มีการทำงานของตับผิดปกติ หรือสตรีที่มีเลือดออกจากช่องคลอดไม่ทราบสาเหตุ

หลังถอดยาฝังคุมกำเนิดจะท้องเลยไหม

          หากพร้อมจะตั้งครรภ์แล้ว ต้องการถอดยาฝังคุมกำเนิดออก ก็สามารถแจ้งแพทย์และหยุดใช้ยาฝังได้ทุกเมื่อ ส่วนโอกาสในการตั้งครรภ์หลังถอดยาฝังคุมกำเนิดนั้น จากสถิติจะพบว่าผู้หญิงส่วนใหญ่จะมีการตกไข่ภายใน 3 เดือน หลังถอดยาฝังคุมกำเนิดออก

          ยาฝังคุมกำเนิดก็เป็นวิธีคุมกำเนิดอีกหนึ่งวิธีที่ให้ประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ได้ดี และสำหรับวัยรุ่นที่อายุไม่เกิน 20 ปี อยากคุมกำเนิดอย่างถูกวิธี ก็ลองปรึกษาได้ที่สถานพยาบาลของรัฐใกล้บ้านได้เลยนะคะ


ขอบคุณข้อมูลจาก
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล 
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
กระทรวงสาธารณสุข
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
ชุมชนเพื่อการเรียนรู้ ของคนทำงานท้องวัยรุ่น