Nicolas Appert
Nicolas Appert | |
|---|---|
 | |
| Doğum | 17 Kasım 1749 Châlons-en-Champagne, Fransa Krallığı |
| Ölüm | 1 Haziran 1841 (91 yaşında) Massy, Essonne, Fransa |
| İmza | |
 | |
Nicolas Appert (17 Kasım 1749 Châlons-en-Champagne – 1 Haziran 1841, Massy), 19. yüzyılın başlarında hava geçirmez kaplarda gıda saklama yöntemini geliştiren Fransız şekerlemeci ve mucittir. “Gıda biliminin babası” olarak anılan Appert,[1] geliştirdiği yöntemi “her türlü gıda maddesini kaplar içinde muhafaza etmenin” bir yolu olarak tanımlamıştır.[2]
Isıl işlem (konserveleme)
[değiştir | kaynağı değiştir]
1804 yılında, Paris yakınlarındaki Massy kasabasında kurulan La Maison Appert (Appert Evi), dünyanın ilk gıda şişeleme fabrikası oldu.[3] Bu, Louis Pasteur'ün ısının bakterileri öldürdüğünü kanıtlamasından yıllar önce gerçekleşti. Appert daha sonra çeşitli gıda maddelerini hava geçirmez biçimde kapatılmış şişelerde muhafaza etmek amacıyla bir işletme kurdu. Başlangıçta şampanya şişeleri kullandı; şişelerin ağızlarını peynir ve mineral kökenli kireçten oluşan bir karışımla kapattı.[4] Appert, yöntemini zamanla geliştirdi ve sığır eti, kümes hayvanları, yumurta, süt ve pişmiş yemekler dâhil olmak üzere çok çeşitli gıdaları kalın camlı, geniş ağızlı şişelere doldurmaya başladı.[5] İlk üretimlerinde, Fransa'da üretilen kalaylı sacların kalitesi düşük olduğundan kalay kaplı sac kullanmaktan kaçındı.[6] Şişelerin üst kısmında bir miktar boşluk bırakıyor, ardından mantarı bir mengene yardımıyla sıkıca yerleştirerek ağzını kapatıyordu. Şişeyi korumak için kaba bir bezle sardıktan sonra kaynar suya daldırıyor ve içindeki gıdaların iyice piştiğini düşündüğü süre boyunca kaynatıyordu.[7] Appert'in anısına, konserveleme yöntemi bazen appertizasyon olarak da adlandırılır. Bu yöntem, pastörizasyondan farklıdır.[8]
Teknik açıdan başarılı sonuçlar elde etmesine rağmen Appert, kullandığı ekipmanların yüksek maliyeti ve ticari konulardaki yetersizliği nedeniyle mali sıkıntılar yaşadı. 1806'da iflas ilan etti, ancak işletmesini sürdürmeyi başardı.[9] Fransız ordusu, 1795'te gıdaları muhafaza etmek için yeni bir yöntem geliştirenlere 12.000 frank ödül vereceğini duyurmuştu.[10] Appert, 1806'da kendi üretimi olan çeşitli konserve meyve ve sebzeleri Exposition des produits de l'industrie française kapsamında sergiledi, ancak herhangi bir ödül kazanamadı.[5] 1810'da İçişleri Bakanlığına bağlı Sanat ve İmalat Bürosu, geliştirdiği yöntemi kamuoyuyla paylaşması şartıyla Appert'e 12.000 frank tutarında bir ödeme yaptı. Appert bu teklifi kabul ederek aynı yıl yöntemini anlattığı bir kitap yayımladı.[1] L'Art de conserver les substances animales et végétales (Hayvansal ve Bitkisel Maddeleri Muhafaza Etme Sanatı) başlıklı eserinden 1810'da 6.000 nüsha basıldı.[11][12] Bu eser, modern gıda muhafaza yöntemleri üzerine yayımlanan ilk kitap olma özelliğini taşıyordu.[13]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 Encyclopedia of World Biography.
- ↑ Robertson 1998, s. 174.
- ↑ Day & McNeil 1996, ss. 17.
- ↑ Kelly, Ariana (24 Eylül 2015). "How the Mason Jar Went From Farmers to Hipsters". The Atlantic. 25 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2022.
- 1 2 Garcia & Adrian 2009, s. 120.
- ↑ Robertson 1998, s. 175.
- ↑ Garcia & Adrian 2009, s. 118.
- ↑ Adams, M. R.; Moss, M. O. (2008). Food Microbiology (İngilizce). Royal Society of Chemistry. s. 65. ISBN 978-0-85404-284-5.
- ↑ Evans 2000.
- ↑ Eschner, Kat. "The Father of Canning Knew His Process Worked, But Not Why It Worked". Smithsonian Magazine (İngilizce). 24 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2020.
- ↑ "Nicholas Appert Issues the First Book on Modern Food Preservation Methods". Jeremy Norman's History of Information. 14 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2026.
- ↑ Garcia & Adrian 2009, s. 122.
- ↑ Wiley 1994, s. 66.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]http://www.appert-aina.com 7 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
.svg){kind=small}  | Bir Fransız'ın biyografisi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
