สหรัฐไทยเดิม

สหรัฐไทยเดิม
พ.ศ. 2486 – 2488
ธงชาติ ตราแผ่นดิน
เพลงชาติ: เพลงชาติไทย เพลงสรรเสริญพระบารมี: สรรเสริญพระบารมี
สหรัฐไทยเดิม (สีม่วงอ่อน)
สถานะ	เขตการปกครองของประเทศไทย
เมืองหลวง	เชียงตุง (โดยพฤตินัย)
รัฐบาล
• พระมหากษัตริย์	พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร
• นายกรัฐมนตรี	แปลก พิบูลสงคราม
• เจ้าผู้ครองนครเชียงตุง	เจ้าฟ้าสิริสุวรรณราชยสสรพรหมลือ
• ข้าหลวงทหารประจำรัฐไทย	ผิน ชุณหะวัณ
ยุคประวัติศาสตร์	สงครามโลกครั้งที่สอง
• ญี่ปุ่นส่งมอบดินแดนให้	18 สิงหาคม พ.ศ. 2486 2486
• ส่งคืนดินแดนแก่ สหประชาชาติ	22 กันยายน พ.ศ. 2488 2488
ก่อนหน้า ถัดไป พม่าภายใต้การปกครองของสหราชอาณาจักร พม่าภายใต้การปกครองของสหราชอาณาจักร
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ	พม่า

สหรัฐไทยเดิม เดิมชื่อ แคว้นสหรัฐไทยใหญ่ คือดินแดนทางภาคเหนือของประเทศไทย มีอาณาเขตรวมดินแดนของรัฐฉาน, อันได้แก่ เชียงตุงและเมืองพาน

ส่วนพื้นที่ปกครองทางทหารแต่ไม่ได้รวมเป็นแคว้นสหรัฐไทยเดิม คือ รัฐกะยาจนไปถึงครึ่งใต้ของเมืองมัณฑะเลย์ในประเทศพม่า

สหรัฐไทยเดิมเคยเป็นอดีตเขตการปกครองเสมือนจังหวัด ของประเทศไทยช่วงปี พ.ศ. 2485 ก่อนที่จะคืนดินแดนดังกล่าวแก่สหประชาชาติในปี พ.ศ. 2488 หลังสิ้นสงครามโลกครั้งที่สอง

ประวัติ

ความเดิม

ในการรับรู้ของรัฐบาลไทยสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม สหรัฐไทยเดิมหรือแคว้นสหรัฐไทยใหญ่คือดินแดนที่มีชนชาติไทอาศัยอยู่ และในอดีตอาณาจักรล้านนาเคยแผ่อิทธิพลไปครอบครอง ก่อนหน้านี้ช่วงต้นรัตนโกสินทร์ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยพยายามขยายอำนาจเข้าเมืองเชียงตุงถึงสามครั้งแต่ไม่ประสบความสำเร็จ ก่อนที่เชียงตุงจะตกเป็นของพม่า และเป็นส่วนหนึ่งของอังกฤษตั้งแต่ พ.ศ. 2433

การเข้ายึดและรวมเข้ากับไทย

ธงชาติไทยในเมืองเชียงตุง

กระทั่งสงครามโลกครั้งที่สอง ญี่ปุ่นขอให้รัฐบาลไทยสมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม ยกกำลังทหารขึ้นไปยึดดินแดนส่วนนี้จากทหารจีนก๊กมินตั๋ง ของจอมพลเจียงไคเช็กและกองทัพอังกฤษ เมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2485

ต่อมาวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2486 กองบัญชาการทหารสูงสุดได้ประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด เรื่อง เปลี่ยนชื่อดินแดนที่กองทัพไทยตีได้ ลงวันที่ 22 มกราคม พ.ศ.2486 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2486 ทำให้"แคว้นสหรัฐไทยใหญ่" เปลี่ยนชื่อเป็น "สหรัฐไทยเดิม" อย่างเป็นทางการ และวันที่ 18 พฤษภาคมจึงได้ประกาศยกเลิกกำหนดในทางอรรถคดีที่กองทัพทำสงครามทั่วราชอาณาจักรยกเว้นจังหวัดเชียงรายและสหรัฐไทยเดิม วันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2486 พลเอกฮิเดกิ โทโจ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ได้มาพบจอมพล ป. พิบูลสงคราม เพื่อมอบพื้นที่จำนวน 12 เมือง ไทยจึงผนวกดินแดนแคว้นสหรัฐไทยใหญ่และรัฐเมืองพาน (เมืองปั่น) เป็นส่วนหนึ่งของประเทศไทย ทั้งนี้ได้ประกาศจัดตั้งเป็นอำเภอ 12 อำเภอ เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2486 มีการสถาปนาเจ้าฟ้าสิริสุวรรณราช ยสสรพรหมลือ เป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงตุง และจัดการปกครองสหรัฐไทยเดิมเสมือนจังหวัดหนึ่ง

ไทยได้มีการทำสนธิสัญญากับญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2486 หลังการประกาศมอบดินแดนทั้งหมดให้แก่ประเทศไทยเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2486 ราชกิจจานุเบกษาระบุว่า "ฉะนั้น กลันตัน ตรังกานู ไซบุรี ปะลิส และบันดาเกาะที่ขึ้นหยู่ กับทั้งเชียงตุงและเมืองพาน จึงเปนอันรวมเข้าไนราชอานาจักรไทยตั้งแต่วันที่ 18 สิงหาคม พุทธสักราช 2486 เปนต้นไป"

สิ้นสุดการครอบครองของไทย

ทว่าหลังสิ้นสงครามโลกครั้งที่สอง ญี่ปุ่นแพ้สงคราม ไทยจำต้องส่งมอบรัฐเชียงตุง รัฐกะยาและรัฐเมืองพาน ให้กับกองพลอินเดียที่ 7 เมื่อวันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2488 รัฐบาลไทยสมัยควง อภัยวงศ์ ได้คืนดินแดนส่วนนี้ให้กับสหประชาชาติ และวันเดียวกันนั้นได้มีการประกาศจากกรมบัญชาการทัพใหญ่ ว่ามีการเปลี่ยนชื่อ "สหรัฐไทยเดิม" เปลี่ยนกลับเป็น "แคว้นสหรัฐไทยใหญ่" ตามเดิมตามประกาศกรมบัญชาการทัพใหญ่ เรื่อง ยกเลิกประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด เรื่องเปลี่ยนชื่อแคว้นสหรัฐไทยใหญ่เป็นสหรัฐไทยเดิม ลงวันที่ 22 กันยายน พ.ศ.2488 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 2 ตุลาคม ปีเดียวกัน โดยผู้ลงนามคือ พลโท ชิต มั่นศิลป์ สินาดโยธารักษ์ รองแม่ทัพใหญ่ จนวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2489 ไทยได้ตกลงทำสัญญาที่เรียกว่า สัญญาความตกลงสมบูรณ์แบบเพื่อเลิกสถานะสงคราม ระหว่างไทยกับสัมพันธมิตร ประกอบด้วยสัญญา 24 ข้อ เป็นอันสิ้นสุดการครอบครองดินแดนสหรัฐไทยเดิม เจ้าฟ้าสิริสุวรรณราช ยสสรพรหมลือ และครอบครัวได้ติดตามกองทัพไทยเข้ามาพำนักในเชียงใหม่ จนกระทั่งพิราลัยในปี พ.ศ. 2498 ซึ่งหลังจากนี้อังกฤษได้เข้ามามีบทบาทในการผนวกดินแดนนี้เข้ากับประเทศพม่าในเวลาต่อมา

เขตการปกครอง

วัดเจ้าฟ้าหลวง อำเภอเมืองเชียงตุง ใน พ.ศ. 2486

เมื่อกองทัพพายัพปกครองสหรัฐไทยเดิม ได้มีประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด เรื่อง การปกครองสหไทยเดิม ลงวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ.2486 และประกาศในราชกิจจาวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ.2486 เพื่อประโยชน์ในทางปกครอง และความสะดวกแก่ราษฎรในทางอรรถคดีในการนี้ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเจ้าฟ้าสิริสุวรรณราช ยสสรพรหมลือ เป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงตุง โดยมีพลตรีผิน ชุณหะวัณ รองแม่ทัพกองทัพพายัพ เป็นข้าหลวงทหารประจำรัฐไทยใหญ่เพียงคนเดียว โดยมีสำนักงานอยู่ที่เมืองเชียงตุง จัดการปกครองสหรัฐไทยเดิมเสมือนเป็นจังหวัดหนึ่ง มีข้าหลวงทหารมีอำนาจหน้าที่ดำเนินการในทางปกครอง ธุรการ และตุลาการ ขึ้นตรงต่อแม่ทัพกองทัพพายัพตามลำดับผู้บัญชาการทหารสูงสุด ให้นายตำรวจซึ่งเป็นหัวหน้าสถานีตำรวจทำหน้าที่เป็นนายอำเภอ และมีการตั้งศาลากลางสหรัฐไทยเดิมขึ้นที่เมืองเชียงตุง แบ่งท้องที่การปกครองออกเป็น 12 อำเภอ คือ

อำเภอเมืองเชียงตุง อำเภอเมืองยอง อำเภอเมืองพยาค อำเภอเมืองยู้ อำเภอเมืองปิง อำเภอเมืองมะ

อำเภอเมืองยาง อำเภอเมืองขาก อำเภอเมืองเลน อำเภอเมืองโก อำเภอเมืองสาต อำเภอเมืองหาง

ส่วนรัฐเมืองพาน (เมืองปั่น) ซึ่งอยู่ทางตะวันตกของแม่น้ำสาละวิน ถูกจัดการปกครองแบบทหารเช่นเดียวกับท้องที่สหรัฐไทยเดิม ตามประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด เรื่อง การจัดการปกครองรัฐเมืองพาน ลงวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ.2486 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ.2486 กำหนดให้รัฐเมืองพานฝั่งตะวันออกแม่น้ำสาละวินเป็นอำเภอหนึ่งเรียกว่าอำเภอเมืองพาน โดยให้หัวหน้าสถานีตำรวจเป็นนายอำเภออยู่ในบังคับบัญชาของตำรวจสนามเชียงใหม่และกองทัพพายัพตามลำดับถึงผู้บัญชาการทหารสูงสุดทั้งนี้ให้ใช้ระเบียบแผนการปฏิบัติโดยอนุโลมตามระเบียบบริหารราชการแทนราชอาณาจักรและพระธรรมนูญศาลยุติธรรม

การศาล

พระธาตุบนดอยเหมย อำเภอเมืองเชียงตุง ใน พ.ศ. 2486

ตามประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุด เรื่องการปกครองสหรัฐไทยเดิม ลงวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ.2486 ข้อ 3-6 ได้ตั้งศาลขึ้น 3 แห่งได้แก่ 1.ศาลเมืองเชียงตุง มีเขตตลอดท้องที่อำเภอเมืองเชียงตุง อำเภอเมืองยอง อำเภอเมืองพยาค อำเภอเมืองยู้ อำเภอเมืองยาง อำเภอเมืองขาก อำเภอเมืองเลน และอำเภอเมืองโก

2.ศาลเมืองสาด มีเขตตลอดท้องที่อำเภอเมืองสาด

3.ศาลเมืองหาง มีเขตตลอดท้องที่อำเภอเมืองหาง โดยมีตราประจำศาลสหรัฐไทยเดิม ทั้ง 3 ศาล ซึ่งทั้งสามศาลเมืองนี้มีอำนาจเช่นเดียวกับศาลจังหวัดตามพระธรรมนูญศาลยุติธรรมแต่คำพิพากษาของศาลเหล่านี้ให้เป็นเด็ดขาดบังคับได้ทันที ไม่มีอุทธรณ์ฎีกา โดยใช้ตราประจำชาด คือดวงตรารูปวงกลม ศูนย์กลางกว้าง 5 เซนติเมตร ลายกลางเป็นตราแผ่นดิน เบื่องล่างมีอักษรชื่อศาลตามชื่อเมือง ดังนี้ สาลเมืองเชียงตุง ศาลเมืองสาต และศาลเมืองหาง ส่วนทางอรรถคดีของอำเภอเมืองพานให้ขึ้นกับศาลเมืองหางของสหรัฐไทยเดิมตั้งแต่วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2486 โดยมีการส่งอัยการเข้าไปปฏิบัติหน้าที่ เป็นต้น

การเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมภายใต้การปกครองของไทย

หลังจากที่ไทยเข้าครอบครองดินแดนของพม่าตามที่ได้วางเป้าหมายไว้แล้วก็ได้มีการจัดตั้งโรงเรียนสอนภาษาไทยขึ้นทุกอำเภอ รัฐบาลถือว่าการผนวกดินแดนสหรัฐไทยเดิมและรัฐเมืองพานอยู่ภายใต้นโยบายรวมชนเผ่าไทยเพื่อสร้างชาติไทยให้ยิ่งใหญ่เป็นมหาอำนาจในแหลมทอง และรัฐบาลถือว่าราษฏรในดินแดนที่ผนวกมานั้นต้องได้รับการคุ้มครองดูแลเช่นเดียวกับราษฎรในประเทศไทย มีการห้ามข้าราชการทั้งทหารและพลเรือนใช้อำนาจสร้างความเดือดร้อนแก่ราษฎร

หลังอยู่ภายใต้การปกครองของไทย ได้มีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสังคมของกลุ่มชนพื้นเมืองของพม่ามีการเรียนการสอนภาษาไทย

ดูเพิ่ม

• ประเทศไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
• การบุกครองพม่าของญี่ปุ่น
• สี่รัฐมาลัย