Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda
| Yashinzwe | 2006 | |
|---|---|---|
| Izina ryemewe | Intara y’Amajyaruguru | |
| Izina ry'umwimerere | Intara y’Amajyaruguru | |
| Yitiriwe | north | |
| Igihugu | Rwanda | |
| Umurwa mukuru | Byumba | |
| Iherereye muri | Rwanda | |
| Umukandara w'isaha | UTC+02:00 | |
| Aho iherereye | 1°34′5″S 29°54′37″E | |
| Imbibi ku ikarita | link | |
| Impinga ndende | Ikirunga cya Karisimbi | |
| Abaturage | 1726370, 2038511 | |
| Ihana imbibi na | Kigali, Intara y'amajyepfo, Intara y'Uburengerazuba, Intara y’Iburasirazuba | |
| Ubuso | 3276 km² | |
| Urubuga rwemewe | www.northernprovince.gov.rw | |

Intara y’Amajyaruguru ni imwe mu ntara enye z’u Rwanda. Iri mu majyaruguru y’igihugu. Ibiro byayo biri mu Akarere ka Musanze.
Ifite ubuso bwa 3 293,3 km² n’abaturage 2 038 511 (2022). Igizwe n’uturere dutanu, kandi ihana imbibi na Ubugande na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → Uturere → Imirenge → Utugari → Imidugudu.
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Intara y’Amajyaruguru yashyizweho n’Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005.[1] Iryo tegeko ryagabanyije u Rwanda mu ntara enye n’Umujyi wa Kigali.[1]
Mbere y’icyo gihe, u Rwanda rwari rufite intara 12. Kugeza mu 2002, izo ntara zitwaga perefegitura. Intara y’Amajyaruguru yahurije hamwe intara za kera za Ruhengeri na Byumba. Yongeyeho kandi igice cy’intara ya Kigali Ngali.[2]
Itegeko ryashyize icyicaro cy’Intara i Kinihira, mu Akarere ka Rulindo.[1] Ubu ibiro by’Intara biri mu Murenge wa Cyuve, mu Akarere ka Musanze.[3] Guverineri w’Intara ni Maurice Mugabowagahunde, kuva ku wa 10 Kanama 2023.[4]
Imiterere n’imbibi
[Hindura | hindura inkomoko]
Intara y’Amajyaruguru ihana imbibi n’ibihugu bibiri. Mu majyaruguru ihana imbibi na Ubugande na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Mu burasirazuba ihana imbibi n’Intara y'Iburasirazuba. Mu burengerazuba ihana imbibi n’Intara y'Uburengerazuba. Mu majyepfo ihana imbibi n’Intara y'Amajyepfo n’Umujyi wa Kigali.[3] Ikiyaga cya Muhazi kiri ku rubibi rwayo rw’amajyepfo y’iburasirazuba.[1]
Ku wa 11 Kamena 2026, u Rwanda rwatangije gahunda yo gusaba ko Intara y’Amajyaruguru yemerwa nka UNESCO Global Geopark. Hamaze kugaragazwa ahantu 16 hafite agaciro mu bumenyi bw’isi.[5] Muri aho hantu harimo Pariki y’Igihugu y’Ibirunga, Ubuvumo bwa Musanze, Ikiyaga cya Burera, Ikiyaga cya Ruhondo n’Urugezi.[5][6] Iyo geopark yaba iya mbere mu Rwanda.[5]
Uturere
[Hindura | hindura inkomoko]
Intara y’Amajyaruguru igizwe n’uturere 5, imirenge 89, utugari 414 n’imidugudu 2 740.[3][7]
Ubucucike ni abaturage 622 kuri km².[8]
| Akarere | Ubuso (km²) | Abaturage (2012) | Abaturage (2022) |
|---|---|---|---|
| Burera | 644,5 | 336 582 | 387 729 |
| Gakenke | 703,9 | 338 234 | 365 292 |
| Gicumbi | 828,9 | 395 606 | 448 824 |
| Musanze | 530,3 | 368 267 | 476 522 |
| Rulindo | 566,7 | 287 681 | 360 144 |
| Intara yose | 3 276 | 1 726 370 | 2 038 511 |
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 3 4 "Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31/12/2005 rigena inzego z'imitegekere y'Igihugu cy'u Rwanda" (PDF). Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda. 2005-12-31. Retrieved 2026-10-22.
- ↑ "Provinces of Rwanda". Statoids (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-23.
- 1 2 3 "Menya Intara". Intara y’Amajyaruguru. Retrieved 2026-10-23.
- ↑ "Ubuyobozi bw'Intara". Intara y’Amajyaruguru. Retrieved 2026-10-23.
- 1 2 3 "Rwanda launches bid for first UNESCO Global Geopark in Northern Province". Ingeri (in Icyongereza). 2026-06-14. Retrieved 2026-10-22.
- ↑ "Impamvu u Rwanda rushaka ko Intara y'Amajyaruguru ijya muri 'UNESCO Global Geopark'". IGIHE. 2026-06-21. Retrieved 2026-10-22.
- ↑ "Intara y'Amajyaruguru". Intara y’Amajyaruguru. Retrieved 2026-10-23.
- ↑ "Nord (Province, Rwanda) – Districts". City Population (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-23.
Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]- Urubuga rw’Intara y’Amajyaruguru
- Amafoto y’Intara y’Amajyaruguru kuri Wikimedia Commons