Jump to content

Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda

Kubijyanye na Wikipedia
Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda
Intara y'u Rwanda Hindura Wikidata
Intara y’u Rwanda Hindura Wikidata
Yashinzwe2006 Hindura Wikidata
Izina ryemeweIntara y’Amajyaruguru Hindura Wikidata
Izina ry'umwimerereIntara y’Amajyaruguru Hindura Wikidata
Yitiriwenorth Hindura Wikidata
IgihuguRwanda Hindura Wikidata
Umurwa mukuruByumba Hindura Wikidata
Iherereye muriRwanda Hindura Wikidata
Umukandara w'isahaUTC+02:00 Hindura Wikidata
Aho iherereye1°34′5″S 29°54′37″E Hindura Wikidata
Imbibi ku ikaritalink Hindura Wikidata
Impinga ndendeIkirunga cya Karisimbi Hindura Wikidata
Abaturage1726370, 2038511 Hindura Wikidata
Ihana imbibi naKigali, Intara y'amajyepfo, Intara y'Uburengerazuba, Intara y’Iburasirazuba Hindura Wikidata
Ubuso3276 km² Hindura Wikidata
Urubuga rwemewewww.northernprovince.gov.rw Hindura Wikidata
Map
Ikarita y'Intara y'Amajyaruguru Hindura Wikidata

Intara y’Amajyaruguru ni imwe mu ntara enye z’u Rwanda. Iri mu majyaruguru y’igihugu. Ibiro byayo biri mu Akarere ka Musanze.

Ifite ubuso bwa 3 293,3 km² n’abaturage 2 038 511 (2022). Igizwe n’uturere dutanu, kandi ihana imbibi na Ubugande na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo.

Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → Uturere → Imirenge → Utugari → Imidugudu.

Intara y’Amajyaruguru yashyizweho n’Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005.[1] Iryo tegeko ryagabanyije u Rwanda mu ntara enye n’Umujyi wa Kigali.[1]

Mbere y’icyo gihe, u Rwanda rwari rufite intara 12. Kugeza mu 2002, izo ntara zitwaga perefegitura. Intara y’Amajyaruguru yahurije hamwe intara za kera za Ruhengeri na Byumba. Yongeyeho kandi igice cy’intara ya Kigali Ngali.[2]

Itegeko ryashyize icyicaro cy’Intara i Kinihira, mu Akarere ka Rulindo.[1] Ubu ibiro by’Intara biri mu Murenge wa Cyuve, mu Akarere ka Musanze.[3] Guverineri w’Intara ni Maurice Mugabowagahunde, kuva ku wa 10 Kanama 2023.[4]

Imiterere n’imbibi

[Hindura | hindura inkomoko]
Ikirunga cya Muhabura

Intara y’Amajyaruguru ihana imbibi n’ibihugu bibiri. Mu majyaruguru ihana imbibi na Ubugande na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Mu burasirazuba ihana imbibi n’Intara y'Iburasirazuba. Mu burengerazuba ihana imbibi n’Intara y'Uburengerazuba. Mu majyepfo ihana imbibi n’Intara y'Amajyepfo n’Umujyi wa Kigali.[3] Ikiyaga cya Muhazi kiri ku rubibi rwayo rw’amajyepfo y’iburasirazuba.[1]

Ku wa 11 Kamena 2026, u Rwanda rwatangije gahunda yo gusaba ko Intara y’Amajyaruguru yemerwa nka UNESCO Global Geopark. Hamaze kugaragazwa ahantu 16 hafite agaciro mu bumenyi bw’isi.[5] Muri aho hantu harimo Pariki y’Igihugu y’Ibirunga, Ubuvumo bwa Musanze, Ikiyaga cya Burera, Ikiyaga cya Ruhondo n’Urugezi.[5][6] Iyo geopark yaba iya mbere mu Rwanda.[5]

Ikiyaga cya Burera, mu Karere ka Burera

Intara y’Amajyaruguru igizwe n’uturere 5, imirenge 89, utugari 414 n’imidugudu 2 740.[3][7]

Ubucucike ni abaturage 622 kuri km².[8]

AkarereUbuso (km²)Abaturage (2012)Abaturage (2022)
Burera644,5336 582387 729
Gakenke703,9338 234365 292
Gicumbi828,9395 606448 824
Musanze530,3368 267476 522
Rulindo566,7287 681360 144
Intara yose3 2761 726 3702 038 511
  1. 1 2 3 4 "Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31/12/2005 rigena inzego z'imitegekere y'Igihugu cy'u Rwanda" (PDF). Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda. 2005-12-31. Retrieved 2026-10-22.
  2. ↑ "Provinces of Rwanda". Statoids (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-23.
  3. 1 2 3 "Menya Intara". Intara y’Amajyaruguru. Retrieved 2026-10-23.
  4. ↑ "Ubuyobozi bw'Intara". Intara y’Amajyaruguru. Retrieved 2026-10-23.
  5. 1 2 3 "Rwanda launches bid for first UNESCO Global Geopark in Northern Province". Ingeri (in Icyongereza). 2026-06-14. Retrieved 2026-10-22.
  6. ↑ "Impamvu u Rwanda rushaka ko Intara y'Amajyaruguru ijya muri 'UNESCO Global Geopark'". IGIHE. 2026-06-21. Retrieved 2026-10-22.
  7. ↑ "Intara y'Amajyaruguru". Intara y’Amajyaruguru. Retrieved 2026-10-23.
  8. ↑ "Nord (Province, Rwanda) – Districts". City Population (in Icyongereza). Retrieved 2026-10-23.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]