Przejdź do zawartości

Aaron Swartz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Aaron Swartz
Ilustracja
Aaron Swartz (2008)
Data i miejsce urodzenia

8 listopada 1986
Highland Park, Illinois

Data i miejsce śmierci

11 stycznia 2013
Nowy Jork

Zawód, zajęcie

programista

Multimedia w Wikimedia Commons

Aaron Swartz (ur. 8 listopada 1986 w Highland Park[1], zm. 11 stycznia 2013 w Nowym Jorku[2]) – amerykański programista, publicysta, działacz polityczny i internetowy (haktywista).

Zyskał uznanie jako współautor specyfikacji RSS 1.0[3]. Był współautorem języka formatowania Markdown[4]. Pomógł także w stworzeniu Creative Commons[5] oraz serwisu Reddit[6]. Wzbudził zainteresowanie mediów po aresztowaniu 6 stycznia 2011[7] i oskarżeniu w związku z zarzucanym mu wykradzeniem zbioru artykułów naukowych z bazy danych JSTOR[8][9]. Był współzałożycielem organizacji: Demand Progress i Progressive Change Campaign Committee. 11 stycznia 2013 został znaleziony martwy w apartamencie na nowojorskim Brooklynie. Według lekarza sądowego popełnił on samobójstwo przez powieszenie. Jest uważany za męczennika w obronie dostępu do wiedzy[10][11][12][13][14][15][16].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie

[edytuj | edytuj kod]

Kiedy był nastolatkiem, uczestniczył w pracach nad tworzeniem standardów internetowych. W wieku 13 lat został współautorem specyfikacji RSS 1.0. Był członkiem grupy roboczej RDF w ramach W3C. Zaprojektował, wraz z Johnem Gruberem, język formatowania Markdown, a także uczestniczył w pracach nad innymi projektami informatycznymi. Przez rok Swartz studiował na Uniwersytecie Stanforda.

Reddit i Open Library

[edytuj | edytuj kod]

Po roku studiów porzucił uczelnię, by zająć się uruchomieniem przedsiębiorstwa internetowego Infogami. Powstało ono przy wsparciu finansowym Y Combinator, dostarczającego kapitału raczkującym przedsięwzięciom internetowym. Wewnętrzna struktura Infogami była oparta na mechanizmie wiki, który stał się przedmiotem zainteresowania Swartza od czasu zaangażowania się w theinfo – encyklopedię z 2000 roku wykorzystującą wiki.

W ciągu roku Infogami połączyła się z reddit, a pod koniec 2006 r. reddit został sprzedany CondéNet (należącemu do Condé Nast Publications, m.in. właściciela magazynu Wired). Swartz w związku z tą pracą przeniósł się do San Francisco. W styczniu 2007 Swartz został poproszony o ustąpienie ze stanowiska w Wired Digital[17]. We wrześniu 2007 Swartz z Simonem Carstensenem uruchomili Jottit, usługę internetową podobną do Infogami. Swartz był również twórcą oprogramowania internetowego o nazwie web.py, napisanego w Pythonie, które jest wykorzystywane przez Jottit (a wcześniej reddit). Następnie został zatrudniony w Internet Archive, gdzie odpowiadał za oprogramowanie do nowego projektu pod nazwą Open Library.

Działalność polityczna i blogowanie

[edytuj | edytuj kod]

Swartz był blogerem. Napisał m.in. dwa eseje: „Who Writes Wikipedia”[18], w którym zajmuje się autorami Wikipedii (napisał to w okresie kandydowania do zarządu Wikimedia Foundation w 2006 r.) i „HOWTO: Be More Productive”[19], esej o osobistej efektywności.

W dalszym okresie Swartz zajmował się przede wszystkim działalnością społeczno-polityczną. Działał w watchdog.net i był członkiem zarządu organizacji politycznej Change Congress. W 2010 roku został pracownikiem naukowym w Safra Center for Ethics na Uniwersytecie Harvarda. W 2008 roku opublikował Guerilla Open Access Manifesto, manifest nawołujący do radykalnych działań na rzecz otwartego dostępu do publikacji naukowych[20]. Był współzałożycielem organizacji Demand Progress, zajmującej się aktywizowaniem grup społecznych w celu wywierania pozytywnego wpływu na polityków i decydentów w USA.

SOPA

[edytuj | edytuj kod]

Swartz był także zaangażowany w akcję przeciwko wprowadzeniu amerykańskiego prawa Stop Online Piracy Act (SOPA) przez Kongres Stanów Zjednoczonych[21].

Sprawa United States v. Aaron Swartz

[edytuj | edytuj kod]

Pobieranie artykułów z JSTOR

[edytuj | edytuj kod]

Według organów ścigania między wrześniem 2010 a styczniem 2011 roku Swartz, korzystając z sieci komputerowej MIT, pobrał z bazy JSTOR kilka milionów płatnych artykułów naukowych[8][22]. Masowe pobrania spowalniały działanie serwisu i doprowadziły do czasowego zablokowania przez JSTOR dostępu z adresów MIT. Laptop, z którego pobierano pliki, był podłączony do przełącznika w szafce technicznej na terenie uczelni; według doniesień prasowych pomieszczenie nie było zamykane na klucz[23][22]. JSTOR nie zdecydował się na pozew cywilny – w czerwcu 2011 roku zawarł ze Swartzem ugodę, w ramach której ten zwrócił pobrane dane, a repozytorium publicznie oświadczyło, że nie popiera ścigania go w postępowaniu karnym[24][8].

Postępowanie karne

[edytuj | edytuj kod]

W nocy 6 stycznia 2011 roku Swartz został zatrzymany w pobliżu kampusu Harvarda przez policję MIT i agenta Secret Service, a następnie postawiono mu stanowe zarzuty włamania[23]. Sam zgłosił się do dyspozycji władz, nie przyznał się do winy i został zwolniony za kaucją 100 tys. dolarów[8]. 11 lipca 2011 roku federalna wielka ława przysięgłych oskarżyła go m.in. o oszustwo komputerowe i bezprawne pozyskanie informacji z chronionego komputera[25]. We wrześniu 2012 roku prokuratura rozszerzyła akt oskarżenia do trzynastu zarzutów, co zwiększyło maksymalny teoretyczny wymiar kary do 50 lat pozbawienia wolności i miliona dolarów grzywny[26].

W trakcie negocjacji prokuratura proponowała karę sześciu miesięcy więzienia o złagodzonym rygorze w zamian za przyznanie się do wszystkich trzynastu zarzutów; Swartz i jego obrońcy odrzucili tę propozycję, decydując się na proces[27]. Sposób prowadzenia sprawy przez prokuraturę federalną, w tym mnożenie zarzutów, był szeroko krytykowany jako nieproporcjonalny, także w polskich mediach[22][26][28][29]. Już po pierwszych zarzutach część prawników zwracała uwagę na brak oskarżenia na drodze cywilnej oraz nieproporcjonalną penalizację zarzucanych czynów w stosunku do spowodowanych szkód[30]. Po śmierci Swartza prokuratura wycofała wszystkie zarzuty[31][32].

Śmierć

[edytuj | edytuj kod]

11 stycznia 2013 roku Swartz został znaleziony martwy w swoim mieszkaniu na nowojorskim Brooklynie; według lekarza sądowego popełnił samobójstwo przez powieszenie, nie pozostawił listu pożegnalnego[2][33][34]. Według jego partnerki jednym ze źródeł załamania były koszty zbliżającego się procesu i perspektywa publicznej zbiórki na obronę[35]. Polska prasa opisywała jego śmierć jako „tajemnicze samobójstwo rewolucjonisty internetu”[36].

Pogrzeb odbył się 15 stycznia 2013 roku w Highland Park; mowę pożegnalną wygłosił twórca World Wide Web Tim Berners-Lee[37]. W kolejnych tygodniach uroczystości ku pamięci Swartza odbyły się m.in. w nowojorskiej uczelni Cooper Union, w siedzibie Internet Archive w San Francisco oraz na Kapitolu, z udziałem senatorów i członków Izby Reprezentantów[38][39]. W lutym 2025 roku w siedzibie Internet Archive odsłonięto pomnik Swartza[40].

Reakcje

[edytuj | edytuj kod]

Rodzina i partnerka Swartza wydały oświadczenie, w którym nazwały jego śmierć „produktem systemu sprawiedliwości pełnego zastraszania i prokuratorskich nadużyć”, obarczając współodpowiedzialnością prokuraturę i MIT[41]. Prokurator federalna Carmen Ortiz utrzymywała, że postępowanie jej biura było właściwe[42], a ponad 50 tysięcy osób podpisało petycję do Białego Domu o jej odwołanie; petycje w sprawie prokuratorów zostały ostatecznie odrzucone w 2015 roku[43].

MIT zleciło profesorowi Halowi Abelsonowi analizę roli uczelni w sprawie. Opublikowany w lipcu 2013 roku raport ustalił, że MIT nie popierał zarzutów, ale mimo instytucjonalnego poparcia dla kultury otwartego dostępu nigdy nie udzielił takiego wsparcia samemu Swartzowi i nie zajął publicznego stanowiska w sprawie[44][45][46]. Członkowie Kongresu z obu partii krytykowali prokuraturę; komisja nadzoru Izby Reprezentantów wszczęła dochodzenie w sprawie decyzji Departamentu Sprawiedliwości[26][47].

W dniach po śmierci Swartza grupa Anonymous podmieniła strony w domenie MIT na poświęcone mu trybuty, a pod koniec stycznia 2013 roku włamała się na stronę federalnej komisji ds. wymiaru kar[48][49]. Naukowcy z całego świata publikowali w sieci swoje artykuły z hasztagiem #pdftribute, promując otwarty dostęp do badań[50].

Dziedzictwo

[edytuj | edytuj kod]

W 2013 roku kongresmenka Zoe Lofgren złożyła projekt ustawy nazwanej Aaron’s Law, mającej wyłączyć naruszenia regulaminów usług spod przepisów ustawy Computer Fraud and Abuse Act; projekt nie wyszedł poza etap prac w komisji[51]. Śmierć Swartza ożywiła też debatę o otwartym dostępie do publikacji naukowych: redakcja czasopisma „Journal of Library Administration” podała się zbiorowo do dymisji, powołując się na „kryzys sumienia” po jego śmierci[52], a zgłaszany od 2013 roku projekt ustawy FASTR (Fair Access to Science and Technology Research Act), nakazującej publiczne udostępnianie badań finansowanych z podatków, bywał nazywany „drugim prawem Aarona”[53].

Pośmiertnie Swartz otrzymał nagrodę Jamesa Madisona przyznawaną przez American Library Association oraz został wprowadzony do Internet Hall of Fame[54][55]. Od 2013 roku 8 listopada, w dniu jego urodzin, obchodzony jest Aaron Swartz Day, połączony z hackathonami organizowanymi w wielu miastach świata[56]. Zaprojektowany przez Swartza z Kevinem Poulsenem i Jamesem Dolanem system anonimowego przekazywania dokumentów dziennikarzom, uruchomiony pośmiertnie przez „The New Yorker” jako Strongbox, jest rozwijany przez Freedom of the Press Foundation pod nazwą SecureDrop[57].

W kulturze

[edytuj | edytuj kod]

W 2014 roku na festiwalu Sundance premierę miał pełnometrażowy dokument Aaron Swartz: Sieć jest nasza w reżyserii Briana Knappenbergera, opowiadający o życiu, procesie i śmierci Swartza; film został udostępniony na licencji Creative Commons[58][59]. W Polsce dokument był emitowany na antenie TVP2[60]. Swartz pojawił się także w dokumencie Killswitch (2014) o wolności internetu[61], a wcześniej m.in. w Steal This Film II (2007).

Publikacje

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ David Amsden, The Brilliant Life and Tragic Death of Aaron Swartz [online], Rolling Stone, 15 lutego 2013 [dostęp 2023-09-22] (ang.).
  2. 1 2 Anne Cai: Aaron Swartz commits suicide. Massachusetts Institute of Technology, 2013-01-12. [dostęp 2013-01-12]. (ang.).
  3. ↑ RDF Site Summary (RSS) 1.0. web.resource.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-12)].
  4. ↑ Markdown Aaron Swartz: The Weblog. 19 marca 2004.
  5. ↑ „Remembering Aaron Swartz”. Creative Commons. Aaron was one of the early architects of Creative Commons. As a teenager, he helped design the code layer to our licenses... Lessig, Lawrence (12 stycznia 2013).
  6. ↑ Reddit co-founder Aaron Swartz dies at 26 [online], CBC, 12 stycznia 2013 [dostęp 2021-05-18] (ang.).
  7. ↑ Kevin Poulsen: Booking Video: Aaron Swartz Jokes, Jousts With Cops After MIT Bust. Wired, 2014-04-11. [dostęp 2014-04-12]. (ang.).
  8. 1 2 3 4 John Schwartz: Open-Access Advocate Is Arrested for Huge Download. nytimes.com, 2013-01-19. [dostęp 2013-10-20]. (ang.).
  9. ↑ Założycielowi popularnego serwisu grozi kilkadziesiąt lat więzienia w serwisie kopalniawiedzy.pl 20-07-2011, dostęp 2011-07-31.
  10. ↑ Tom Foremski: ZDNet: The inevitable canonization of Aaron Swartz – First Martyr in the digital church of The Singularity?. 2013. [dostęp 2017-04-20]. (ang.).
  11. ↑ Sean Smith: Freedom’s Martyr: The Story of Aaron Swartz. 2014. [dostęp 2017-04-20]. (ang.).
  12. ↑ Matt Stoller: Vice: Aaron Swartz and 21st-Century Martyrdom. 2014. [dostęp 2017-04-20]. (ang.).
  13. ↑ Terrence O’Brien: EnGadget: How Aaron Swartz went from internet activist to martyr. 2014. [dostęp 2017-04-20]. (ang.).
  14. ↑ Gideon Lichfield: Quartz: Why Aaron Swartz is becoming a martyr, and why you should care. 2013. [dostęp 2017-04-20]. (ang.).
  15. ↑ BBC: Has Aaron Swartz’s death made him an internet ‘martyr’?. 2013. [dostęp 2017-04-20]. (ang.).
  16. ↑ Matthew Herper: Forbes: Does Making Aaron Swartz A Martyr Endanger Other Suicidal People?. 2013. [dostęp 2017-04-20]. (ang.).
  17. ↑ Philipp Lenssen, A Chat with Aaron Swartz,2007, dostęp 2011-07-31.
  18. ↑ Who Writes Wikipedia. aaronsw.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-08)]., 2006, dostęp 2011-07-31.
  19. ↑ Aaron Swartz: HOWTO: Be More Productive, 2005, dostęp 2011-07-31.
  20. ↑ Peter Suber, Guerilla Open Access Manifesto: unsigned but apparently by Aaron Swartz, „Open Access News”, legacy.earlham.edu [dostęp 2016-06-18] (ang.).
  21. ↑ Watch Aaron Swartz Explain 'How We Stopped SOPA’. Mashable, 2013-01-14. [dostęp 2021-04-24]. (ang.).
  22. 1 2 3 Larissa MacFarquhar: Requiem for a dream. The New Yorker, 2013-03-11. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-21)]. (ang.).
  23. 1 2 Noam Cohen: How M.I.T. ensnared a hacker, bucking a freewheeling culture. The New York Times, 2013-01-20. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-06)]. (ang.).
  24. ↑ JSTOR Statement: Misuse Incident and Criminal Case. JSTOR, 2011-07-19. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-12)]. (ang.).
  25. ↑ Nick Bilton: Internet Activist Charged in Data Theft. The New York Times, 2011-07-19. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-21)]. (ang.).
  26. 1 2 3 Kim Zetter: Congress Demands Justice Department Explain Aaron Swartz Prosecution. Wired, 2013-01-29. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-31)]. (ang.).
  27. ↑ Laura Smith-Spark: Prosecutor defends case against Aaron Swartz. CNN, 2013-01-17. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-30)]. (ang.).
  28. ↑ Aaron Swartz: geniusz internetu nie żyje. Onet, 2013-01-13. [dostęp 2026-08-21].
  29. ↑ Aaron Swartz miałby lżej, gdyby napadł na bank lub handlował ludźmi. Dziennik Internautów, 2013-01. [dostęp 2026-08-21].
  30. ↑ Milton J. Valencia: Activist charged with hacking. Boston.com. [dostęp 2017-07-22]. (ang.).
  31. ↑ Aaron Swartz. Spider’s Web, 2013-01. [dostęp 2026-08-21].
  32. ↑ Katherine Landergan: US District Court drops charges against Aaron Swartz. The Boston Globe, 2013-01-14. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-08)]. (ang.).
  33. ↑ John Schwartz: Internet Activist, a Creator of RSS, Is Dead at 26, Apparently a Suicide. The New York Times, 2013-01-12. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-12)]. (ang.).
  34. ↑ Aaron Swartz popełnił samobójstwo. Groziło mu 30 lat więzienia za „przestępstwo” komputerowe. Dziennik Internautów, 2013-01-14. [dostęp 2026-08-21].
  35. ↑ Spencer Ante: Legal case strained troubled activist. The Wall Street Journal, 2013-01-14. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-26)]. (ang.).
  36. ↑ Tajemnicze samobójstwo rewolucjonisty internetu. Gazeta Wyborcza, 2013-01-14. [dostęp 2026-08-21].
  37. ↑ Michelle Gallardo: Aaron Swartz, Reddit co-founder, remembered at funeral. ABC News, 2013-01-15. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-09)]. (ang.).
  38. ↑ Steven Hsieh: Why Did the Justice System Target Aaron Swartz?. Rolling Stone, 2013-01-23. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-20)]. (ang.).
  39. ↑ Grant Gross: Lawmakers pledge to change hacking law during Swartz memorial. InfoWorld, 2013-02-05. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-11)]. (ang.).
  40. ↑ Aaron Swartz Statue. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-03-17)]. (ang.).
  41. ↑ Official statement from the family and partner of Aaron Swartz. Remember Aaron Swartz, 2013-01-12. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-17)]. (ang.).
  42. ↑ Statement of United States Attorney Carmen M. Ortiz Regarding the Death of Aaron Swartz. United States Department of Justice, 2013-01-16. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-11-12)]. (ang.).
  43. ↑ Brian Fung: After long delay, Obama declines to rule on petition calling for firing of DOJ officials over Aaron Swartz's suicide. The Washington Post, 2015-01-08. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-16)]. (ang.).
  44. ↑ Prokuratura odpowiedzialna za śmierć aktywisty? Nowe fakty w sprawie śmierci Aarona Swartza. Komputer Świat, 2013. [dostęp 2026-08-21].
  45. ↑ John Schwartz: M.I.T. Releases Report on Its Role in the Case of Aaron Swartz. The New York Times, 2013-07-30. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-30)]. (ang.).
  46. ↑ Report to the President: MIT and the Prosecution of Aaron Swartz. Massachusetts Institute of Technology, 2013. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-29)]. (ang.).
  47. ↑ Brendan Sasso: Lawmakers slam DOJ prosecution of Swartz as 'ridiculous, absurd'. The Hill, 2013-01-15. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-17)]. (ang.).
  48. ↑ Anonymous hacks MIT Web sites to post Aaron Swartz tribute, call to arms. The Washington Post, 2013-01-14. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-19)]. (ang.).
  49. ↑ Anonymous hackers target US agency site. BBC News, 2013-01-26. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-09-26)]. (ang.).
  50. ↑ Kim-Mai Cutler: PDF tribute to Aaron Swartz attracts roughly 1,500 links to copyright-protected research. TechCrunch, 2013-01-13. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-11-04)]. (ang.).
  51. ↑ Steven Musil: New 'Aaron's Law' aims to alter controversial computer fraud law. CNET, 2013-01-15. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-16)]. (ang.).
  52. ↑ Entire library journal editorial board resigns, citing 'crisis of conscience' after death of Aaron Swartz. The Verge, 2013-03-26. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-31)]. (ang.).
  53. ↑ Andrea Peterson: How FASTR Will Help Americans. ThinkProgress, 2013-02-16. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-02-27)]. (ang.).
  54. ↑ Janus Kopfstein: Aaron Swartz to receive posthumous 'Freedom of Information' award for open access advocacy. The Verge, 2013-03-13. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-03-15)]. (ang.).
  55. ↑ Aaron Swartz. Internet Hall of Fame. [dostęp 2026-08-21]. (ang.).
  56. ↑ Aaron Swartz Day and International Hackathon. aaronswartzday.org. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-12)]. (ang.).
  57. ↑ Kevin Poulsen: Strongbox and Aaron Swartz. The New Yorker, 2013-05-14. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-05)]. (ang.).
  58. ↑ John DeFore: The Internet's Own Boy: The Story of Aaron Swartz: Sundance Review. The Hollywood Reporter, 2014-01-21. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-05)]. (ang.).
  59. ↑ Casey Newton: 'The Internet's Own Boy' fights for reform after Aaron Swartz's death. The Verge, 2014-01-23. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-17)]. (ang.).
  60. ↑ „Aaron Swartz – sieć jest nasza” w TVP2. Rzeczpospolita. [dostęp 2026-08-21].
  61. ↑ Richard von Busack: Breaking the Internet: Killswitch Screens at Cinequest. Metro Silicon Valley, 2015. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-16)]. (ang.).
  62. ↑ Aaron Swartz, MusicBrainz: A Semantic Web Service, „IEEE INTELLIGENT SYSTEMS” (1–2), 2002, s. 76–77.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aaron_Swartz&oldid=80487761”