Tremaurslukarar
| Tremaurslukarar | |
 | |
| Utbreiing | |
 Utbreiing av sørtremaurslukar i raudt og nordtremaurslukar i blått (mørk farge der dei overlappar i Colombia) | |
| Systematikk | |
| Rike: | Dyr Animalia |
| Rekkje: | Ryggstrengdyr Chordata |
| Underrekkje: | Virveldyr Vertebrata |
| Klasse: | Pattedyr Mammalia |
| Orden: | Pilosa |
| Underorden: | Maurslukarar Vermilingua |
| Familie: | Maurslukarfamilien Myrmecophagidae |
| Slekt: | Tremaurslukarar Tamandua Gray, 1825 |
Tremaurslukarar er ei biologisk slekt av Tamandua i maurslukarfamilien Myrmecophagidae. Dei to einaste artane i denne slekta er sørtremaurslukar (T. tetradactyla) og nordtremaurslukar (T. mexicana).[1] Tremaurslukarane lever i skog og grasland, er i stor grad trelevande og har delvis gripehale. Dei et hovudsakleg maur og termittar, men kan stundom òg ete bier, biller og insektlarvar. I fangenskap et dei også frukt og kjøt. Tremaurslukarar har naturleg utbreiing i Mellom- og Sør-Amerika, frå sørlege Mexico i nord til Uruguay i sør.
Skildring
[endre | endre wikiteksten]
.jpg)
Tremaurslukarar har smalnande hovud med ein lang, rørforma snute, små auge og framståande øyre. Den smale munnen inneheld ei tunge som kan bli over 40 cm lang. Halen er hårlaus og rosa, med eit uregelmessig mønster av svarte flekkar. Framføtene har fire klør, der den tredje er størst, medan bakføtene har fem tær.[2]
Pelsen er tjukk og stri, og fargen varierer frå gulkvit til gulbrun. Mange individ har eit breitt svart band langs sida som dekkjer store delar av kroppen. Nordtremaurslukaren har eit svart V-forma merke på ryggen og eit mørkt «vestemønster» over kroppen. Sørtremaurslukaren varierer meir i utsjånad, frå individ med tilsvarande vestemønster til dyr som er nesten heilt lyse eller mørke.[3]
Åtferd
[endre | endre wikiteksten]Tremaurslukarar er nattaktive. Om dagen held dei seg skjulte i hole trestammer eller hi som andre dyr har forlate. Dei kan bruke meir enn halvparten av tida, opptil 64 %, oppe i trea, der dei leitar etter trelevande maur og termittar. På bakken rører dei seg noko klossete og kan ikkje galoppere slik slektningen kjempemaurslukaren kan. Dei går på utsida av dei samanbøygde framføtene for å unngå å skade handflatene med dei store klørne sine.[2]
Tremaurslukarar produserer ein kraftig musk i analkjertlane som dei brukar til å merke territorium. Dei smør den sterkt luktande væska på steinar, tre, falne stammar og andre tydelege landemerke for å signalisere nærværet sitt til andre tremaurslukarar.[4]
Når eit dyr vert truga oppe i trea, grip det fast rundt greina med bakbeina og halen og reiser seg opp for å forsvare seg med dei store, krumme klørne. På bakken vernar det dei sårbare bakpartane ved å rygge mot eit tre eller ein stein og slå etter angriparen med frambeina.[5]
Dei små auga gjev avgrensa syn. I staden nyttar tremaurslukarane fyrst og fremst lukte- og høyrslesansen til å finne insektbyttet sitt. Med dei kraftige frambeina og skarpe klørne riv dei opp termittuer og maurreir, og brukar den lange tunga, som er dekt av klebrig spytt, til å fange insekta.[4]
Hoene vert kjønnsmodne når dei er kring eitt år gamle. Drektigheitstida er om lag 160 dagar, og dei får vanlegvis éin unge. Etter fødselen rir ungen på ryggen til mora og vert stundom etterlaten på ei grein medan mora søkjer etter mat.[5]
Vernestatus
[endre | endre wikiteksten]IUCN reknar begge artane som livskraftige. Dei er framleis nokså vanlege, men møter fleire trugsmål. I Ecuador vert tremaurslukarar stundom drepne på grunn av den feilaktige førestellinga at dei angrip hundar. Andre stader vert dei jakta på for kjøtet sitt eller fanga inn for kjæledyrhandel.[5][6] Dei vert òg fanga for dei sterke senene i halen, som kan nyttast til tauverk.[2]
Tilhøve til menneske
[endre | endre wikiteksten]Tremaurslukarar vert ofte haldne som eksotiske kjæledyr.[5][6] Nokre urfolksgrupper i Amazonas nyttar dei stundom som biologisk skadedyrkontroll for å redusere mengda av termittar og maur i bustadene sine.[2]
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- ↑ Gardner, A. (2005). «Family Myrmecophagidae». I Wilson, D.E.; Reeder, D.M. (red.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3. utg.). Johns Hopkins University Press. s. 102–103. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- 1 2 3 4 Gorog, Antonia. «Tamandua tetradactyla». Animal Diversity Web. Henta 29. september 2026.
- ↑ Harrold, Andria. «Tamandua mexicana». Animal Diversity Web. Henta 29. september 2026.
- 1 2 Kirlon, John. «Tamandua tetradactyla (Southern Tamandua or Lesser Anteater)» (PDF). University of the West Indies. Arkivert frå originalen (PDF) 13. juni 2017. Henta 29. september 2026.
- 1 2 3 4 Ortega Reyes, J.; Tirira, D.G.; Arteaga, M.; Miranda, F. (2024). «Tamandua mexicana». IUCN Red List of Threatened Species. 2024 e.T21349A47442649. doi:10.2305/IUCN.UK.2025-1.RLTS.T21349A210444990.en. Henta 29. september 2026.
- 1 2 Miranda, F.; Fallabrino, A.; Arteaga, M.; Tirira, D.G.; Meritt, D.A.; Superina, M. (2024). «Tamandua tetradactyla». IUCN Red List of Threatened Species. 2024 e.T21350A47442916. doi:10.2305/IUCN.UK.2025-1.RLTS.T21350A210445394.en. Henta 29. september 2026.
- Denne artikkelen er ei omsetjing av artikkelen «Tamandua» frå Wikipedia på engelsk, den 29. september 2026
Bakgrunnsstoff
[endre | endre wikiteksten]
- (en) Tamandua i Catalogue of Life
- (en) Tamandua i Encyclopedia of Life
- (en) Tamandua i Global Biodiversity Information Facility
- (en) Tamandua hos Fossilworks
- (en) Tamandua hos ITIS
- (en) Tamandua hos NCBI
- (en) Kategori:Tamandua – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
- (en) Tamandua – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
- Tamandua – detaljert informasjon på Wikispecies
