Pergi ke kandungan

Concorde

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Concorde
Concorde berlepas pada tahun 1978 dikendalikan oleh Air France
Maklumat am
JenisPesawat penumpang supersonik
Negara asalPerancis dan United Kingdom
Pengeluar
StatusDibersarakan
Pengguna utamaBritish Airways
Air France
Lihat Pengendali di bawah untuk yang lain
Jumlah dibina20[1][2]
Sejarah
Dikilangkan1965–1979
Tarikh diperkenalkan21 Januari 1976
Penerbangan sulung2 Mac 1969
Retired
  • 24 Oktober 2003; 23 tahun yang lalu (2003-10-24) (penerbangan komersial terakhir)
  • 26 November 2003; 22 tahun yang lalu (2003-11-26) (penerbangan terakhir ke Lapangan Terbang Bristol Filtonr r)[3]
Takdir
  • 18 dipelihara di muzium
  • 1 dilupuskan dan 1 dimusnahkan

Aérospatiale-BAC Concorde atau Concorde (/ˈkɒŋkɔːrd/ KONG-kord, Perancis: [kɔ̃kɔʁd] ⓘ) ialah sebuah pesawat penumpang dan pengangkut supersonik berkuasa turbin jet. Ia ialah satu keluaran perjanjian kerajaan Britain dan Perancis, menggabungkan usaha-usaha pembuatan Aérospatiale dan British Aircraft Corporation. Concorde yang diterbangkan buat pertama kali pada tahun 1969 mula memasuki perkhidmatan pada tahun 1976 dan digunakan selama 27 tahun.

Kemalangan dan insiden

[sunting | sunting sumber]

Kemalangan dan penggantungan Penerbangan 4590 Air France

[sunting | sunting sumber]

Pada 25 Julai 2000, Penerbangan 4590 Air France, pendaftaran F-BTSC, terhempas di Gonesse, Perancis, selepas berlepas dari Lapangan Terbang Charles de Gaulle dalam perjalanan ke Lapangan Terbang Antarabangsa John F. Kennedy di Bandar Raya New York, mengorbankan kesemua 100 penumpang dan sembilan ahli anak kapal di dalam pesawat serta empat orang di darat. Ia merupakan satu-satunya kemalangan maut yang melibatkan Concorde. Nahas ini juga merosakkan reputasi Concorde dan menyebabkan kedua-dua British Airways dan Air France menggantung armada mereka buat sementara waktu.[4] Menurut penyiasatan rasmi yang dijalankan oleh Biro Siasatan dan Analisis untuk Keselamatan Penerbangan Awam (BEA), nahas itu punca daripada kepingan logam yang terjatuh daripada pesawat DC-10 Continental Airlines yang berlepas beberapa minit sebelumnya. Serpihan ini menebuk tayar pada bogi roda utama kiri Concorde semasa berlepas. Tayar tersebut meletup, dan sebahagian getah melanggar tangki bahan api, yang menyebabkan kebocoran bahan api dan membawa kepada kebakaran. Anak kapal mematikan enjin nombor 2 sebagai tindak balas kepada amaran kebakaran, dan dengan enjin nombor 1 mengalami lonjakan serta menghasilkan kuasa yang sedikit, pesawat tidak dapat menambah ketinggian atau kelajuan. Pesawat memasuki junaman mendongak yang pantas kemudian menurun secara mendadak, berguling ke kiri dan terhempas bahagian ekor dahulu ke dalam Hotel Hôtelissimo Les Relais Bleus di Gonesse.[5]

Dapatan rasmi telah dipertikaikan oleh penyiasat bebas dan bekas Ketua Juruterbang Concorde BA Mike Bannister, yang berhujah bahawa nahas itu adalah hasil daripada "rantai kemalangan" penyelenggaraan dan kesilapan operasi.[6] Bukti yang dikemukakan oleh pasukan British menunjukkan bahawa lengan pemisah kritikal telah ditinggalkan daripada gear pendaratan utama kiri semasa penyelenggaraan, menyebabkan bogi menjadi tidak sejajar dan pesawat terpesong ke arah tepi landasan sebelum melanggar serpihan tersebut.[7] Bannister seterusnya mendakwa pesawat itu melebihi berat berlepas struktur maksimumnya dan anak kapal penerbangan mematikan enjin nombor 2 secara pramatang semasa berada pada ketinggian yang sangat rendah, melanggar prosedur pengendalian piawai.[8] Walaupun mahkamah Perancis pada mulanya mendapati Continental Airlines bertanggungjawab secara jenayah pada tahun 2010, mahkamah rayuan membatalkan sabitan jenayah itu pada tahun 2012, sambil mengekalkan tanggungjawab sivil untuk syarikat itu dan pengeluar pesawat.[8]

Sebelum kemalangan itu, Concorde telah boleh dikatakan sebagai pesawat penumpang beroperasi yang paling selamat di dunia dengan sifar kematian penumpang, tetapi terdapat dua kemalangan tanpa maut terdahulu dan kadar kerosakan tayar 30 kali lebih tinggi daripada pesawat subsonik dari tahun 1995 hingga 2000.[9][10][11] Penambahbaikan keselamatan yang dibuat selepas nahas itu termasuk kawalan elektrik yang lebih selamat, lapisan Kevlar pada tangki bahan api dan tayar tahan letupan yang dibangunkan khas. Penerbangan pertama dengan pengubahsuaian itu berlepas dari London Heathrow pada 17 Julai 2001, dipandu oleh Bannister. Dalam penerbangan selama 3 jam 20 minit di atas pertengahan Atlantik menuju ke Iceland, Bannister mencapai Mach 2.02 dan 60,000 ka (18,000 m) kemudian kembali ke RAF Brize Norton. Penerbangan ujian itu diisytiharkan berjaya dan ditonton secara langsung di TV dan oleh orang ramai di darat di kedua-dua lokasi. Penerbangan pertama dengan penumpang selepas penggantungan tahun 2000 mendarat tidak lama sebelum serangan Pusat Dagangan Dunia di Amerika Syarikat. Ini bukannya penerbangan komersial; kesemua penumpang adalah pekerja BA.[4] Operasi komersial biasa disambung semula pada 7 November 2001 oleh BA dan AF (pesawat G-BOAE dan F-BTSD), dengan perkhidmatan ke New York JFK, di mana Datuk Bandar Rudy Giuliani menyambut para penumpang.

Kemalangan dan insiden lain

[sunting | sunting sumber]
Bahagian belakang pesawat G-BOAF, dalam warna BA dengan bahagian besar hilang. Roda hentakan ekor diturunkan.
Kerosakan pada kemudi Concorde selepas kemalangan pada tahun 1989

Kemalangan

[sunting | sunting sumber]

Pihak berkuasa penyiasat rasmi telah mengklasifikasikan kejadian sebelum Penerbangan 4590 Air France sebagai kemalangan, walaupun tiada orang yang cedera dan tiada pesawat yang terputus. Ini melibatkan kejadian di mana bahagian kemudi telah terpisah semasa dalam penerbangan.

Pada 12 April 1989, Concorde G-BOAF, dalam penerbangan sewa dari Christchurch, New Zealand, ke Sydney, Australia, mengalami kegagalan struktur pada kelajuan supersonik. Semasa pesawat sedang mendaki dan memecut melalui Mach 1.7, bunyi "dentuman" telah didengar. Anak kapal tidak menyedari sebarang masalah pengendalian, dan mereka menganggap bunyi dentuman yang didengar adalah lonjakan enjin kecil. Tiada kesukaran lanjut dihadapi sehingga penurunan melalui 40,000 kaki (12,000 m) pada Mach 1.3, apabila getaran dirasai di seluruh pesawat, berlarutan selama dua hingga tiga minit. Sebahagian besar kemudi atas telah terpisah daripada pesawat pada ketika ini. Pengendalian pesawat tidak terjejas, dan pesawat membuat pendaratan yang selamat di Sydney. Cawangan Penyiasatan Kemalangan Udara (AAIB) UK menyimpulkan bahawa kulit kemudi telah terpisah daripada struktur kemudi dalam tempoh sebelum kemalangan disebabkan oleh resapan kelembapan melepasi paku keling pada kemudi. Kakitangan pengeluaran tidak mengikut prosedur yang betul semasa pengubahsuaian kemudi sebelumnya; prosedur itu sukar untuk dipatuhi.[9] Pesawat itu telah dibaik pulih dan dikembalikan ke perkhidmatan.[9]

Pada 21 Mac 1992, G-BOAB semasa menerbangkan Penerbangan 001 British Airways dari London ke New York, juga mengalami kegagalan struktur pada kelajuan supersonik. Semasa berlayar pada Mach 2, pada kira-kira 53,000 kaki (16,000 m), anak kapal mendengar bunyi "dentuman". Tiada kesukaran dalam pengendalian disedari, dan tiada instrumen memberikan sebarang petunjuk tidak tetap. Anak kapal ini juga mengesyaki telah berlaku lonjakan enjin kecil. Satu jam kemudian, semasa penurunan dan semasa memperlahankan kelajuan di bawah Mach 1.4, getaran "teruk" secara tiba-tiba bermula di seluruh pesawat.[10] Getaran semakin teruk apabila kuasa ditambah pada enjin nombor 2. Anak kapal mematikan enjin nombor 2 dan membuat pendaratan yang berjaya di New York, sambil menyedari bahawa kawalan kemudi yang ditingkatkan diperlukan untuk memastikan pesawat kekal pada laluan pendekatan yang dirancangkan. Sekali lagi, kulit telah terpisah daripada struktur kemudi, yang membawa kepada sebahagian besar kemudi atas tertanggal semasa dalam penerbangan. AAIB menyimpulkan bahawa bahan pembaikan telah bocor ke dalam struktur kemudi semasa pembaikan baru-baru ini, melemahkan ikatan antara kulit dan struktur kemudi, membawa kepada kerosakannya semasa dalam penerbangan. Saiz pembaikan yang besar telah menyukarkan untuk menghalang bahan pembaikan daripada masuk ke dalam struktur, dan sebelum kemalangan ini, keterukan kesan bahan pembaikan ini pada struktur dan kulit kemudi tidak disedari.[10]

Insiden

[sunting | sunting sumber]

Empat insiden pemisahan separa kemudi yang serupa dengan kemalangan di atas berlaku pada tahun 1991, 1998, 2002, dan 2003.[12][13][14] Tiga insiden melibatkan pemisahan bahagian elevon (permukaan kawalan pada tepi belakang sayap delta Concorde) juga telah berlaku semasa dalam penerbangan.[15] Walaupun serupa dengan kejadian yang diterangkan di atas di bawah Kemalangan, laporan rasmi yang ada tidak menguraikannya sebagai kemalangan. Penurunan prestasi pesawat atau ciri penerbangan boleh menjadi asas untuk penandaan sebagai kemalangan,[16] dan juruterbang yang terlibat dalam insiden ini tidak melaporkan penurunan sedemikian.

Kegagalan tayar merupakan masalah berterusan bagi Concorde.[17] Semasa menyiasat nahas Penerbangan 4590, BEA mendapati bahawa dari tahun 1976 sehingga nahas Penerbangan 4590 terdapat 57 insiden kegagalan tayar melibatkan Concorde. Yang paling serius berlaku pada 14 Juni 1979, apabila Concorde F-BVFC kehilangan dua tayar semasa pelepasan di Lapangan Terbang Dulles Washington. Tayar #6 kempis dan pecah bersepah, dan tayar #5 meletup. Serpihan yang terbang pada kelajuan tinggi daripada tayar dan gear pendaratan yang rosak melanggar beberapa lokasi di bawah sayap, menyebabkan kerosakan pada talian elektrik serta hidraulik dan menembusi tiga tangki bahan api. Bukaan kira-kira 0.5 meter persegi telah terkoyak melalui permukaan atas sayap. Satu sistem hidraulik terputus sepenuhnya dan satu lagi terjejas. Apabila pesawat mendarat, ia mengalami kebocoran 4 kilogram (5 liter) bahan api sesaat.[18][11] Sebulan kemudian, Concorde F-BFVD, penerbangan berjadual dari Washington Dulles ke Paris, mengalami kegagalan tayar semasa berlepas dari lapangan terbang yang sama. Serpihan daripada tayar telah tersedut ke dalam enjin nombor dua, menyebabkan kegagalan sepenuhnya apabila penerbangan mencapai ketinggian 29,000 kaki.[19] Penerbangan itu dilencongkan ke lapangan terbang JFK di New York.[17]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Pembangunan berkaitan

Pesawat setanding

Senarai berkaitan

Rujukan

[sunting | sunting sumber]

Nota

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ Towey 2007, m/s. 359.
  2. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "BBC_July2000"
  3. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "jlfin"
  4. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "upi sep2001"
  5. ↑ Endres 2001, m/s. 110–13.
  6. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "Bannister2022"
  7. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "Guardian2010"
  8. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "BBC2012"
  9. 1 2 3 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "AAIB89"
  10. 1 2 3 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "AAIB93"
  11. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "BEAjan2002"
  12. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "91-rudder"
  13. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "98-rudder"
  14. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "02-03-rudder"
  15. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "98-elevon"
  16. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "AutoYO-50"
  17. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "NYT-Tires"
  18. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "F-BVFC-tire"
  19. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "F-BFVD-1"

Bibliografi

[sunting | sunting sumber]
  • Barfiel, Norman (1974). "Aérospatiale/BAC Concorde". Aircraft in Profile, Volume 14. Berkshire, UK: Profile Publications Ltd. m/s. 73–113. ISBN 0-85383-023-1.
  • Beniada, Frederic (2006). Concorde. Zenith Press. ISBN 0-7603-2703-3.
  • Calvert, Brian (2002). Flying Concorde, The Full Story. London: Crowood Press. ISBN 1-84037-352-0.
  • Deregel, Xavier (2009). Concorde Passion. LBM. ISBN 2-9153-4773-5. {{cite book}}: Unknown parameter |coauthor= ignored (|author= suggested) (bantuan)
  • Endres, Günter (2001). Concorde. St Paul, Minnesota: MBI Publishing Company. ISBN 0-7603-1195-1.
  • Ferrar, Henry (ed.) (1980). The Concise Oxford French-English dictionary. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-864157-5. {{cite book}}: |first= has generic name (bantuan)
  • Kelly, Neil (2005). The Concorde Story: 34 Years of Supersonic Air Travel. Surrey, UK: Merchant Book Company Ltd. ISBN 1-90477-905-0.
  • Knight, Geoffrey (1976). Concorde: The Inside story. London: Weidenfeld and Nicolson. ISBN 0-297-77114-0.
  • McIntyre, Ian (1992). Dogfight: The Transatlantic Battle over Airbus. Westport, Connecticut: Praeger Publishers. {{cite book}}: Text "isbn 0-275-94278-3" ignored (bantuan)
  • Owen, Kenneth (2001). Concorde: story of a supersonic pioneer. Science Museum.
  • Orlebar, Christopher (2004). The Concorde Story. Oxford, UK:: Osprey Publishing. ISBN 1-85532-667-1.{{cite book}}: CS1 maint: extra punctuation (link)
  • Schrader, Richard K (1989). Concorde: the full story of the Anglo-French SST. Kent, UK: Pictorial Histories Pub. Co. ISBN 0-92952-116-1.
  • Towey, Barrie (ed.) (2007). Jet Airliners of the World 1949-2007. Air-Britain (Historians) Ltd. ISBN 0-85130-348-X. {{cite book}}: |first= has generic name (bantuan)
  • Winchester, Jim (2005). "BAC Concorde." The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters. London: Amber Books Ltd. ISBN 1-904687-34-2.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Concorde&oldid=6944705"