پنطیکاستیسم
| بخشی از سلسله مقالات در مورد |
| پروتستانتیسم |
|---|
 |
| بخشی‌از مفاهیم مربوط به پنتاکوستالیسم | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| |||
| |||
| |||
| |||
| |||
پنطیکاستیسم جنبشی نوگرایانه[۱] درون مسیحیت اوانجلیکی است که تأکید خاصی بر تجربهٔ شخصی مستقیم خدا از طریق غسل تعمید روح‌القدس، چنان‌که در گزارش انجیل از روز پنطیکاست بیان شده است، دارد. پنطیکاستیسم مشابه جنبش کاریزماتیک است اما زودتر شکل یافته و از کلیسای اصلی جدا است (در حالی که مسیحی‌های کاریزماتیک، حداقل در روزهای اول جنبش‌شان، اعضای کلیساهای اصلی خود باقی می‌ماندند).
رستگاری در مسیحیت پنطیکاستی بیشتر آرمینیوسی است تا کالوینیسم[۲] و امنیت مؤمن در دکترین پنطیکاستی، در تداوم ایمان و توبه قرار دارد.[۳] در اعتقاد پنتیکوستال، بهشت و دوزخ هردو وجود دارند درحالی‌که بهشت هدیه خدا به مؤمن برای نجات و دوزخ برای کسانی است که آن را رد کرده‌اند.[۴]
خاستگاه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]پنطیکاستیسم در آغاز سدهٔ بیستم در ایالات متحده شکل گرفت. چارلز فاکس پارهام (به انگلیسی: Charles Fox Parham) آموزهٔ «گواه نخستین» را صورت‌بندی کرد، یعنی این باور که سخن گفتن به زبان‌ها نشانهٔ ضروری غسل تعمید روح‌القدس است. بیداری خیابان آزوسا در لس آنجلس به رهبری ویلیام جی. سیمور (به انگلیسی: William J. Seymour)، واعظ سیاه‌پوست، رویدادی است که پژوهشگران آن را زادگاه جنبش جهانی پنطیکاستی می‌دانند.[۵] گرنت واکر در بررسی پنطیکاستی‌های نخستین، پیوند این جنبش را با فرهنگ آمریکایی آن روزگار کاویده است،[۶] و وینسن ساینن این جنبش را در امتداد سنت «قدوسیت» بررسی کرده است.[۷]
ویژگی‌های اعتقادی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]هستهٔ تعریف‌کنندهٔ پنطیکاستیسم را معمولا سه عنصر می‌دانند: غسل تعمید روح‌القدس همچون تجربه‌ای متمایز پس از گرویدن، سخن گفتن به زبان‌ها همچون گواه آن، و باور به شفای الهی.[۸]
پنطیکاستی، کاریزماتیک و نوکاریزماتیک
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در ادبیات پژوهشی میان سه دسته تفاوت گذاشته می‌شود. «پنطیکاستیسم» به جنبش فرقه‌ای گفته می‌شود که از بیداری‌های آغاز سدهٔ بیستم برخاست و کلیساهایی مانند کلیسای جماعت ربانی از آن پدید آمدند. «جنبش کاریزماتیک» از دههٔ ۱۹۶۰ به کسانی اشاره دارد که کردارهای پنطیکاستی را پذیرفتند اما در کلیساهای پروتستان سنتی، کاتولیک و ارتدکس خود ماندند. دستهٔ سوم، جریان‌های «نوکاریزماتیک» یا «موج سوم»، شبکه‌های مستقل و غیرفرقه‌ای‌اند که در هیچ‌یک از دو دستهٔ پیشین نمی‌گنجند؛ اصطلاح «موج سوم» را سی. پیتر واگنر در کتاب خود در ۱۹۸۸ رواج داد.[۸][۹]
گسترش جهانی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]کانون ثقل پنطیکاستیسم امروز در جنوب جهانی است. اوگبو کالو (به انگلیسی: Ogbu Kalu) پنطیکاستیسم آفریقایی را بررسی کرده[۱۰] و دیوید مارتین گسترش پرشتاب پروتستانتیسم پنطیکاستی را در آمریکای لاتین کاویده است.[۱۱]
چارلز تیلور این گسترش را نمونه‌ای از آنچه «واژگونی دیالکتیکی عجیب» می‌خواند می‌داند: جنبش‌های پنطیکاستی که دعای وجدآمیز و شفای معجزه‌آسا را در هم می‌آمیزند، در فرهنگ‌های سنتی کاتولیک نوکیش می‌یابند، یعنی درست همان‌جا که نخبگان روحانی مستقر به این کردارها با سوءظن و تحقیر می‌نگرند.[۱۲] او در جای دیگری پنطیکاستی‌ها را در کنار متدیست‌ها نمونه‌ای می‌آورد از اینکه توانایی برآوردن نظم و انضباط زندگی معاصر می‌تواند با گرویدن دینی گره خورده باشد.[۱۳]
شمار پیروان
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]برآورد شمار پنطیکاستی‌ها به تعریف و روش‌شناسی وابسته است. مرکز پژوهشی پیو در پیمایشی ده‌کشوری در ۲۰۰۶ اصطلاح چترین «تجدیدگرا» را برای پنطیکاستی‌ها همراه با کاریزماتیک‌ها به کار برد، و همین نشان می‌دهد که ارقام گوناگون را نمی‌توان بی‌توجه به تعریف‌های زیربنایی با هم سنجید یا جمع بست.[۱۴]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- تیلور, چارلز (2007). A Secular Age (in English). انتشارات دانشگاه هاروارد. ISBN 978-0-674-02676-6.
- ↑ "Spirit and Power: A 10-Country Survey of Pentecostals", Executive Summary بایگانی‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine. The Pew Forum on Religion and Public Life.
- ↑ James H. Railey, Jr. and Benny C. Aker in Horton 1994, 50.
- ↑ Duffield and Van Cleave 1983, p. 262.
- ↑ Duffield and Van Cleave 1983, p. 524-525, 563-564.
- ↑ روبک, سیسیل (2006). The Azusa Street Mission and Revival: The Birth of the Global Pentecostal Movement (in English). Thomas Nelson.
- ↑ واکر, گرنت (2001). Heaven Below: Early Pentecostals and American Culture (in English). انتشارات دانشگاه هاروارد. ISBN 978-0-674-00499-3.
- ↑ ساینن, وینسن (1997). The Holiness–Pentecostal Tradition: Charismatic Movements in the Twentieth Century (in English). Eerdmans. ISBN 978-0-8028-4103-2.
- 1 2 Stanley M. Burgess و Eduard M. van der Maas, ed. (2002). The New International Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements (in English). Zondervan.
- ↑ واگنر, سی. پیتر (1988). The Third Wave of the Holy Spirit (in English). Servant Publications. ISBN 978-0-89283-601-7.
- ↑ کالو, اوگبو (2008). African Pentecostalism: An Introduction (in English). انتشارات دانشگاه آکسفورد. ISBN 978-0-19-534000-6.
- ↑ مارتین, دیوید (1990). Tongues of Fire: The Explosion of Protestantism in Latin America (in English). Blackwell. ISBN 978-0-631-17186-7.
- ↑ تیلور، ۵۵۴.
- ↑ تیلور، ۵۵۲.
- ↑ "Spirit and Power: A 10-Country Survey of Pentecostals" (in English). مرکز پژوهشی پیو. 5 اکتبر 2006.