پرش به محتوا

بندر سیراف

بندر سیراف
از بالا:
ساحل بندر سیراف، آرامگاه گورستان صخره‌ای سیراف
نقشه
نشان‌وارهٔ شهرداری بندر سیراف
کشور ایران
استانبوشهر
شهرستانکنگان
بخشبخش سیراف
نام(های) دیگرطاهری
مردم
جمعیت۶٬۹۹۲ نفر (۱۳۹۵)[۱]
رشد جمعیت۲٪- (۵سال)
اطلاعات شهری
شهردارداریوش پالیزدان[۲]
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۷۷۳
وبگاه
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۲۶۶۱
بندر سیراف در ایران واقع شده
بندر سیراف
بندر سیراف
روی نقشه ایران
۲۷°۳۹′۵۷″ شمالی ۵۲°۲۰′۴۶″ شرقی / ۲۷٫۶۶۵۸۳°شمالی ۵۲٫۳۴۶۱۱°شرقی / 27.66583; 52.34611

بندر سیراف شهری تاریخی و بندری در شهرستان کنگان استان بوشهر در جنوب ایران و حاشیه خلیج فارس است.

در زمان تجارت جاده ابریشم این بندر نقش به سزایی در تجارت بین‌المللی داشته‌است. سیراف در گذشته از شهرهای یهودی نشین ایران بوده‌است.

اورل اشتاین در کتاب بررسیهای تاریخی در شمال غربی هندوستان در سال ۱۹۳۷ نیز این روایت را تأیید می‌کند. لویی وایدربرگ باستان‌شناس فرانسوی بندر سیراف را شهری کاملاً یهودی می‌داند که کار ساکنانش تجارت ابریشم بوده‌است.[۳]

در کتاب حدود العالم (۳۲۷ هجری) نوشته شده‌است که:

سیراف شهری بزرگ و گرم است و هوایی درست دارد و جای بازرگانی است و بارگاه پارس است

.[۴] اصطخری دربارهٔ سیراف می‌گوید که:

در پارس فرضه بزرگ آن است شهری بزرگ از اعیان پارس و در آنجا کشت و کشاورزی نباشد

.[۵] ابن حوقل می‌نویسد که:

از بزرگ‌ترین شهرهای اردشیر خوره سیراف است که شهر پرجمعیتی است و مردم آن پول‌های گزاف در ساختن بناها صرف می‌کنند

[۶] یاقوت حموی وجه تسمیه سیراف را از شیر و آب می‌داند که به گفته یاقوت محل وقوع افسانه کیکاوس سیراف بوده‌است. در اینجا بوده‌است که این شهریار به هنگام کوشش برای عروج به آسمان باز به سوی زمین بازگشت. چون شیر و آب طلب کرد این شهر بدان نامیده شد.[۷] سیراف مرکز مهم تجارت دریایی بود که کالاهای مورد نیاز خاورمیانه را از طریق هندوستان، چین، جنوب شرقی آسیا و شرق آفریقا تأمین می‌کرد[۸] و دریانوردان آن از یک طرف تا سواحل جنوبی عربستان و سواحل شرقی آفریقا، و از طرف دیگر تا سواحل هندوستان، چین جزایر اقیانوس آرام و حتی تا جزایر ژاپن ارتباط برقرار می‌کردند؛ و نقش واسطه راه آبی ابریشم را به غرب داشتهاست.[۹] بندر سیراف به واسطه توجه پادشاهان ساسانی به خلیج فارس و بندرهای آن، در حدود سده سوم میلادی پدید آمد. اردشیر بابکان مؤسس سلسله ساسانی با هدف گسترش بازرگانی در خلیج فارس و مناطق مجاور و تأمین امنیت پس کرانه‌های ایالت فارس به بنا یا تجدید بنای یازده شهر که عمدتاً در سواحل جنوبی ایران و مناطق شمالی خلیج فارس بودند دست زد که یکی از آن‌ها بندر سیراف بود.[۱۰] سیراف در مرکز سواحل شمالی همدوش با بندر ابله در انتهای سواحل در تجارت خلیج فارس، راه ابریشم یا راه ادویه را با هند و چین پدیدآورده بودند که کالاها و محصولات ملل حوزه خلیج فارس و مهم‌تر از همه ایران و عراق را به هند و چین حمل می‌کردند و در برگشت، کالاها و محصولات شرق دور را که از همه معروفتر ابریشم بود، به سیراف، ابله و سرزمین‌های حوزه خلیج فارس می‌رساندند.[۱۱] از مهم‌ترین شاهراه‌های تجاری سیراف، راهی بود که از راه اقیانوس هند، سیراف را به چین مربوط می‌کرد. سلیمان سیرافی که خود به چین سفر کرده بود، می‌نویسد که کالاها از بصره و عمان و دیگر نقاط به سیراف فرستاده می‌شد، و این به علت وضعیت مساعد بندر سیراف، کم عمقی آب در برخی از جاهای این دریا، کالاها بر کشتی‌های چینی بارگیری می‌شدند[۱۲] صادرات سیراف شامل اقلام کالایی است که از راه دریا به آنجا وارد شده‌است: عود، عنبر، جواهر، مروارید، صندل و همچنین مواد خوشبوی دیگر. سیراف زمینه مصرف این کالاها را در فارس و تمام دنیا تأمین می‌کند و بندری است که این اجناس در آنجا بارگیری می‌شود. اهالی سیراف ثروتمندترین مردم فارس شمرده می‌شوند، بعضی از آن‌ها دارای سرمایه‌های شصت میلیون درهمی هستند که همه از راه تجارت دریایی کسب کرده‌اند. در شهرهای ساحلی و در سراسر دریا مردم سیراف شان خاصی دارند.[۱۳]

پیاله شیشه‌ای مربوط به سده‌های اولیه اسلام کشف شده در سیراف. این پیاله در موزه ملی ایران به شماره ۲۲۹۴۶ نگه داری می‌شود.

در شاهنامه فردوسی از بندر سیراف یاد شده‌است، وَسْتای یزدان‌پرست پهلوان دوره هرمزد پسر انوشیروان را از این شهر می‌داند. زمانی که خسروپرویز از دست و هرمزد پسر انوشیروان فرار می‌کند گروهی از بزرگان به یاری خسرو پرویز می‌شتابند و او را شاه ایران می‌خوانند. که وستای از شهر سیراف از این جمله بود.

ز سیراف وستای یزدان‌پرستز عمان چو خَنْجَست چون پیل مست
ز کرمان چو بیورد گردِ سوارز شیراز چون سامِ اسپندیار
یکایک به خسرو نهادند رویسپاه و سپهبد همه شاه‌جوی
همی‌گفت هرکس که‌ای پور شاهتو را زیبد این تاج و تخت وکلاه[۱۵]

موقعیت جغرافیایی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

این بندر مابین بندر کنگان و بندر عسلویه در کرانه خلیج سیراف واقع شده‌است و دارای معماری خاصی می‌باشد. این بندر بین دریا و کوه قرار گرفته و تنها دارای یک خیابان است. در بعضی جاها فاصله کوه تا دریا به ۳۰ متر هم نمی‌رسد به همین دلیل برخی خانه‌های مردم روی کوه بنا شده‌است.

از آثار تاریخی آن می‌شود به قلعه نصوری و آثار باستانی بنای مسجد جامع (که بر روی پی یک عمارت ساسانی ساخته شده)، بازار باستانی سیراف و گور دخمه‌ها و سیستم آبرسانی دوره ساسانی اشاره کرد.

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۶٬۹۹۲ نفر (۱٬۹۴۹ خانوار) بوده‌است.[۱۶]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۸۵۳٬۵۰۰—    
۱۳۹۰۷٬۱۳۷۱۰۳٫۹٪+
۱۳۹۵۶٬۹۹۲۲٪−

اسکله سیراف

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

قدمت تجارت و دریانوردی سیراف به درازای تاریخ است اما اسکله صیادی امروزی سیراف همراه با ۶۰ اسکله دیگر در سواحل ایران به سفارش سازمان شیلات در سال ۹۰ توسط قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا سپاه آغاز و ۹۱ افتتاح شد.[۱۷] در سال ۹۷ مجوز گمرک اسکله سیراف‌‌ و تبدیل به مرز رسمی و توسعه تجاری اسکله سیراف صادر شد.[۱۸]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • محمد صدیق، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس» ، چاپ اول، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
  • رضا طاهری، از مروارید تا نفت، چاپ اول، انتشارات داستانسرا
  1. ↑ «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Says، ناشناس (۲۰۲۰-۱۰-۰۵). «شهردار جدید سیراف معارفه شد». سایت خبری ثلاث. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. ↑ تروعا، یهودیان ایرانی در تاریخ معاصر، هما سرشار، انتشارات مرکز تاریخ شفاهی یهودیان، پاییز ۱۹۹۶، صفحه 223
  4. ↑ ستوده, منوچهر (1361). حدودالعالم من المشرق الی المغرب. تهران: کتابخانه طهوری. pp. 131.
  5. ↑ اصطخری, ابواسحاق ابراهیم (1368). مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار،. تهران: علمی و فرهنگی. pp. 36.
  6. ↑ ابن حوقل, ابوالقاسم محمد (1345). صوره الارض. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. 51.
  7. ↑ حموی, یاقوت (1383). معجم البلدان. Vol. ج1. Translated by علینقی منزوی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور. pp. 294.
  8. ↑ وایتهاوس, دیوید (1386). سیراف بندری ساسانی. Translated by محمدرضا سارخانی، مجموعه مقالات خلیج فارس در حدیث دیگران، به اهتمام امیرهوشنگ انوری،. تهران: بنیادایرانشناسی. pp. 147.
  9. ↑ رامهرمزی, ناخدا شهریار (1248). عجایب هند. Translated by محمد ملک‌زاده. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. 163.
  10. ↑ اصفهانی, حمزه بن حسن (1346). تاریخ سنی الملوک و الارض. Translated by دکتر جعفر شعار. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. pp. 44–46.
  11. ↑ یحیایی, داوود (1384). "بازرگانی دریایی سیراف در سده‌های نخستین اسلامی". مجله تاریخ و تمدن اسلامی. {{cite journal}}: تاریخ وارد شده در |accessdate= را بررسی کنید (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  12. ↑ سیرافی, سلیمان تاجر (1381). سلسله التواریخ یا اخبار الصین و الهند،. تهران: اساطیر. pp. 56. {{cite book}}: از پارامتر ناشناخته |گرداورنده= صرف‌نظر شد (کمک)
  13. ↑ اصطخری, ابواسحاق ابراهیم (1368). مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار. تهران: علمی و فرهنگی. pp. ص113و 120–121. {{cite book}}: از پارامتر ناشناخته |به اهتمام= صرف‌نظر شد (کمک)
  14. ↑ شاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی‌مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ 870
  15. ↑ شاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی‌مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ 870
  16. ↑ «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ «ساخت 60 موج شکن در 60 نقطه از کشور آغاز می شود». خبرگزاری مهر.
  18. ↑ «مجوز فعالیت گمرک سیراف پس از ۴۰ سال مجددا صادر شد».

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نقشه شهرهای بندری ایران
شهرهای بندری ایران
در خلیج فارسدر دریای مکراندر دریای خزر
نقشه
About OpenStreetMaps
Maps: terms of use
150km
100miles
چابهار
4
چابهار
کنارک
3
کنارک
بندر جاسک
2
بندر جاسک
بندر سیریک
1
بندر سیریک
شهرهای بندری ایران در دریای مکران
1
بندر سیریک
2
بندر جاسک
3
کنارک
4
چابهار
نقشه
About OpenStreetMaps
Maps: terms of use
150km
100miles
بندر ترکمن
11
بندر ترکمن
بندرگز
10
بندرگز
بهشهر
9
بهشهر
بندر امیرآباد
8
بندر امیرآباد
فریدون‌کنار
7
فریدون‌کنار
محمودآباد
6
محمودآباد
نوشهر
5
نوشهر
کیاشهر
4
کیاشهر
بندر کاسپین
3
بندر کاسپین
بندر انزلی
2
بندر انزلی
آستارا
1
آستارا