Edukira joan

Vannes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Vannes
Gwened
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Bretainia
DepartamenduaMorbihan
BarrutiVanneseko barrutia
Izen ofizialaVannes
Jatorrizko izenaGwened
Posta kodea56000
Geografia
Koordenatuak47°39′18″N 2°45′42″W / 47.655°N 2.7617°W / 47.655; -2.7617
Mapa
Azalera32,3 km²
Altitudea22 m, 0 m, 56 m eta 23 m
MugakideakSaint-Avé, Saint-Nolff, Séné, Arradon, Ploeren, Plescop eta Theix-Noyalo
Demografia
Biztanleria55.790 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 29.113 (%53) (%47) 25.819 alt_right
Dentsitatea1.727 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakCuxhaven, Fareham eta Mons
mairie-vannes.fr

Vannes (bretainieraz: Gwened, galoz Vann) Frantziako Bretainia eskualdearen hego-ekialdean dagoen hiria eta Morbihan departamenduko eta Bro Gwened lurralde historikoaren hiriburua da. Azken erroldaren arabera 55.790 biztanle zituen 32,3 km²-ko azaleran. Bretainierazko hiztunek bertako dialektoa hitz egiten dute.

Etimologia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vannes izena bertan bizi zen Veneti leinuak eman dio.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Morbihango golkoan kokaturik dago, Marle eta Vincin ibaiak itsasoratzen diren puntuan.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Avé, Saint-Nolff, Séné, Arradon, Ploeren, Plescop eta Theix-Noyalo.

Mapa
Vannes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csb motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda epel eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Bretainiako klima-sailkapenaren arabera « Littoral doux » zonan dago[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12 °C-koa da, 11,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 787 mm-koa da, urtarrilean 12,7 euri-egun eta uztailean 6,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Séné udalerrian dago, 6,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 899 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,2 °C-koa da, 2022ko uztailaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -8,6 °C-koa da, 2005ko martxoaren 1an lortua[oh 1][5].

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armorikako hego-mendebaldean Veneti leinu zeltiarra bizi zen erromatarrak iritsi aurretik. Milaka urtetan zehar merkatal eremua izan da, batez ere itsasontziz lotzen zen gainerako herriekin. Aurkituriko txanponek Tamesisen estuarioarekin harremana zuela erakusten dute. Julio Zesarrek Venetiak garaitu eta esklabo gisa saldu zituen. Erromatarrek Darioritum herria sortu zuten. V eta VII mendeen artean britoien uholdeak galiarrak asimilatu zituen baina aintzinako Gwened izenarekin herri berria sortu zuten. V mendean bertan eratu zen Vannesko diozesia.

XIV mendeko Bretoien oinordekotza gerraren barnean 1342an lau aldiz setiatu zuten Vannes. Ingelesek Olivier de Clisson vannestarren burua harrapatu zuten eta gero askatu egin zuten. Frantsesek exekutatu egin zuten traidorea izan zitekeen susmoarengatik.

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rugby club vannetais da Vanneseko errugbi taldea. 2024an Top 14 mailara igo zen.

Iruditegia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vannestar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1998ko urriaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Vannes-Séné », fiche climatologique. .

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea010.00020.00030.00040.00050.00060.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 25.819 gizon, 29.113 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.27
 
95+
 
0.81
0.87
 
90-94
 
1.88
2.32
 
85-89
 
3.83
2.85
 
80-84
 
4.41
4.52
 
75-79
 
5.76
5.93
 
70-74
 
8.04
5.85
 
65-69
 
6.70
5.73
 
60-64
 
6.86
5.80
 
55-59
 
5.83
5.92
 
50-54
 
5.75
5.18
 
45-49
 
5.43
5.23
 
40-44
 
4.71
4.98
 
35-39
 
4.44
5.85
 
30-34
 
5.03
7.16
 
25-29
 
5.46
9.65
 
20-24
 
6.99
8.27
 
15-19
 
6.65
4.89
 
10-14
 
4.29
4.76
 
5-9
 
3.86
3.97
 
0-4
 
3.26
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[1].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Vannes udalerrian 53.464 biztanle zeuden eta 30.173 elkarbizitza unitate[oh 1], hau da, 1,77 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 54,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[3]

53.464biztanle
30.173elkarbizitza-unitate
1,77lagun elkarbizitza-unitateko
13.356familia
Udalerria
% 13
% 23
% 54
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 13.356 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (7.021). Guraso bakarreko 2.276 familietatik 1.824etan ama zen guraso bakarra. 7.699 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 2.585k seme-alaba bakarra zuten etxean, 2.009k bi, eta 1.063k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 4.059 bikoteetatik 394tan (% 9,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[3]

7.021
4.059
2.276
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean7.699
Seme-alaba bat2.585
Bi seme-alaba2.009
Hiru seme-alaba766
Lau edo gehiago297

15 urte edo gehiago zituzten 48.749 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 29,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 45,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 58,2). 80 urte edo gehiagoko 4.951 biztanleetatik 4.206 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 745 kolektibitateren batean.[3]

Bakarrik bizi da
15-24% 29
25-39% 28
40-54% 27
55-64% 37
65-79% 39
80 +% 45
Bikotean bizi da
15-24% 12
25-39% 56
40-54% 57
55-64% 54
65-79% 58
80 +% 39

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 33,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,4 izatezko bikotean eta % 5,0 PACS bidez lotuta). % 34,7 ezkongabeak ziren, % 8,1 alargunak eta % 9,3 dibortziatuak.[3]

Ezkongabea% 34,7
Ezkonduta% 33,4
Izatezko bikotean% 9,4
Dibortziatuta% 9,3
Alarguna% 8,1
PACS bidez lotuta% 5,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,1), erdi-mailako lanbideak (% 15,0), enplegatuak (% 13,4), goi-mailako langileak (% 13,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,1) Morbihan departamenduko batez bestekoaren (% 38,5) azpitik dago. 18 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[3]

Udalerria
% 13
% 15
% 13
% 9
% 36
% 9
Morbihan
% 9
% 14
% 14
% 15
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 36.252 etxebizitza zeuden. Horietatik 30.098 egoitza nagusi ziren, 2.991 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 3.162 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (25.172), etxeak baino gehiago (10.719). Egoitza nagusietatik 13.903 beren jabearen bizilekuak ziren, 15.731 alokairuan zeuden, 5.107 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 465 doan lagata.[4]

36.252etxebizitza
30.098egoitza nagusi
10.719etxe
25.172apartamentu

Etxebizitza multzoa

30.098
2.991
3.162
Egoitza nagusia (30.098)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (2.991)Hutsik (3.162)

Etxe mota

10.719
25.172
Etxea (10.719)Apartamentua (25.172)

Jabetza egoera

13.903
15.731
5.107
Jabeak (13.903)Alokairuan (15.731)HLM (5.107)Doan lagata (465)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (9.345).[4]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik1.405
1919-19451.263
1946-19705.446
1971-19909.345
1991-20056.805
2006-20205.350

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (8.813). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (17.745 etxebizitzatan). 21.806 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 17.536 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 7.053tan bi edo gehiago.[4]

Gela kopurua

1 gela2.521
2 gela6.149
3 gela7.406
4 gela5.209
5 gela edo gehiago8.813

Berogailu mota

17.745
10.873
Gas sarea (17.745)Fuel-olioa (666)Elektrizitatea (10.873)Gas botila (61)Bestelakoak (752)

Aparkalekua eta ibilgailuak

21.806aparkalekua
17.536ibilgailu 1
7.053ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 33.568 biztanleetatik 24.106 aktibo ziren (% 71,8), horietako 21.355 lanean (% 63,6) eta 2.751 langabezian (aktiboen % 11,4).

33.56815-64 urteko biztanle
% 71,8aktibo
% 63,6lanean
% 11,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,8
25-54 urte% 89,1
55-64 urte% 58,6
Gizonak% 74,6
Emakumeak% 69,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 28,4
BEPC, brebeta% 17,3
CAP-BEP% 17,3
Batxilergoa% 10,9
Goi-mailako +2% 7,7
Goi-mailako +3/4% 8,5
Goi-mailako +5% 6,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

9.461 ez-aktibotik 4.391 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 46,4), 2.008 erretiraturik zeuden (% 21,2) eta 3.061 bestelako ez-aktibo ziren (% 32,4).

Ez-aktiboak

% 46
% 21
% 32
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 2]

% 25
% 28
% 26
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 46.585 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 21.355 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]

46.585enplegu udalerrian
% 88,3soldatapeko
% 11,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.430 eurokoa zen, eta biztanleen % 15 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.430 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.250 €
% 15,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 11,3

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  2. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  3. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  4. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  1. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  2. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  3. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Aipuaren errorea: <ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Vannes&oldid=11311931"(e)tik eskuratuta