Edukira joan

Navanethem Pillay

Wikipedia, Entziklopedia askea
Navanethem Pillay

(2014)
Irudi gehiago
ICDPko komisarioa eta presidenteordea

2015eko apirila -
Giza Eskubideetarako Nazio Batuen Goi-komisarioa

2008ko irailaren 1a - 2014ko abuztuaren 31
← Louise Arbour - Prince Zeid bin Ra'ad →
Nazioarteko Zigor Auzitegiko epailea

2003ko martxoaren 11 - 2008ko abuztuaren 31
Bizitza
JaiotzaDurban, 1941eko irailaren 23a (85 urte)
Herrialdea Hegoafrika
Talde etnikoaTamila
Hezkuntza
HeziketaUniversity of Natal (en) Itzuli 1963) Artean graduatu
Harvardeko Zuzenbide-Eskola 1988) zientzia juridikoetan doktore
Harvardeko Zuzenbide-Eskola 1982) Zuzenbidean Masterra
University of Natal (en) Itzuli 1965) Zuzenbide Lizentziatura
Clairwood Secondary School
Hezkuntza-mailadoktoretza
Hizkuntzakingelesa
Jarduerak
Jarduerakepailea, abokatua, legelaria eta giza eskubideen aldeko ekintzailea
Enplegatzailea(k)Nazio Batuen Erakundea
Jasotako sariak
KidetzaRuandarako Nazioarteko Zigor-Auzitegia
Independent United Nations Commission of Inquiry into the Israel Palestine conflict
IMDB: nm3393697 Edit the value on Wikidata

Navanethem Pillay, Navi Pillay izenez ezaguna (Durban, Hegoafrika, 1941eko irailaren 23a) legelari hegoafrikarra da, Nazio Batuen Giza Eskubideetarako goi mandataria 2008tik 2014ra. 2026an Bakearen Nobel Saria eman zioten.[1][2]

Biografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Navanetham Naidoo 1941ean jaio zen, tamil jatorriko familia batean, Narrainsamy Naidoo eta Santhama Naidooren alaba, Durbango auzo pobre batean, Natal probintzian, garai hartan Hegoafrikako Batasunaren parte zena. Bere aitona-amonak 1890eko hamarkadan iritsi ziren Indiatik, morrontza-kontratupeko langile gisa, Nataleko azukre-kanaberaren plantazioetan lan egiteko.

Gurasoak nerabeak zirenean ezkondu ziren, eta zortzi seme-alaba izan zituzten; Pillay bosgarrena izan zen.[3] Narrainsamyk autobus gidari gisa egiten zuen lan, eta beste lan batzuk ere egiten zituen, arrantza kasu, familiaren diru-sarrerak osatzeko; Santhama, berriz, etxeko lanetan aritzen zen. Biek Indiako balio sendoei jarraiki hezi zituzten seme-alabak, eta familiako gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna azpimarratu zuten bereziki.

Lehen hezkuntzako ikaskide asko adin goiztiarrean ezkondu baziren ere, gurasoek behin eta berriz esan zuten bai Navik eta bai bere bi ahizpek ere heziketa jaso zezatela, haien neba mutilek bezala. Garai hartan, Hegoafrikako haur kopurua erabilgarri zeuden eskola-plazak baino handiagoa zen. Bere seme-alaba guztien hezkuntza bermatzeko asmoz, bere amak izen-emate ilara luzeetan itxaroten zuen eta seme-alaba nagusien jaiotza ziurtagiriak erabiltzen zituen txikienak eskolan onartuak izatea lortzeko.

Familiak eskola-materiala erosteko baliabide ekonomiko mugatuak zituenez, Santhamak seme-alaba adingabeentzako koadernoak egiten zituen, nagusiek erabiltzen zituzten koadernoen orri zuriak aprobetxatuz.

Ibilbide profesionala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nataleko Unibertsitatean graduatu zen eta Zuzenbidean doktoratu zen Harvardeko Unibertsitateko Lege Eskolan. Abokatu gisa, apartheidaren aurkako jarduera bizia garatu zuen bere herrialdean, baita militante sindikalista aktibo gisa eta emakumearen eskubideen alde ere. 1995etik 2003ra, Ruandarako Nazioarteko Zigor Auzitegiko epailea izan zen, eta 1999tik 2003ra, haren presidentea. 2003tik 2008ra Hagako Nazioarteko Zigor Auzitegiko epailea izan zen.[4] 2008tik 2014ra Giza Eskubideetarako Nazio Batuen Goi Mandataria izan zen Louise Arbour kanadarraren ordez.[5][6]World Jurist Associationek ematen duen Ruth Bader Ginsburg Ohorezko Domina jaso zuen 2021ean[7]

Nazio Batuen Giza Eskubideetarako goi mandataria (2008-2014)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2008ko uztailaren 24an, Ban Ki-moon Nazio Batuen idazkari nagusiak Pillay proposatu zuen Nazio Batuen Giza Eskubideetarako goi komisionatu karguan Louise Arbourren oinordeko izateko.[8] Hainbat informazioren arabera, AEBek hasiera batean bere izendapenaren aurka egin zuten, abortuari eta beste hainbat konturi buruz zituen jarrerengatik, baina azkenean oposizioa erretiratu zuten.[9] 2008ko uztailaren 28an egindako bilkura berezian, Nazio Batuen Batzar Nagusiak aho batez onartu zuen haren izendapena. Lau urteko agintaldia 2008ko irailaren 1ean hasi zuen. Pillayk adierazi zuen goi mandatariak «mundu osoko biktimen ahotsa» izan behar zuela. 2012an, beste bi urtez luzatu zuten haren agintaldia.

2014ko Gazako gerran, Israelek eta Hamasek ziurrenik nazioarteko zuzenbidea urratu zutela adierazi zuen Pillayk. Israelek «Gazako hondartza batean jolasten ari ziren zazpi umeren aurkako itxurazko eraso deliberatua» egin zuela zioen adierazpenak, 2014ko Gazako hondartzako bonbardaketei erreferentzia eginez, Anne Bayefskyk kritikatu egin zuen Fox News-en argitaratutako iritzi artikulu batean, eta «gorrotorako zirikatzea» zela esan zuen.[10]

2014ko abuztuan, nazioarteko komunitatea kritikatu zuen Siriako gerra zibilaren aurrean zuen «paralisiagatik», hiru urte baino gehiago zeramatzalako martxan eta 2014ko apirilaren 30era arte, 191.369 heriotza eragin zituelako.[11]

NBEren Palestinako lurralde okupatuei buruzko Nazioarteko Ikerketa Batzorde Independentea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nazio Batuen Erakundeak Palestinako Lurralde Okupatua (Ekialdeko Jerusalem barne) eta Israel ikertzeko 2021ean ezarritako Nazioarteko Batzorde Independentearen buru da Pillay. 2024ko ekainean argitaratutako ikerketa txostenean, Batzordeak ondorioztatu zuen Hamasek eta beste talde armatu palestinar batzuek gerra krimenak egin zituztela 2023ko urriaren 7ko erasoetan. Era berean, Israelgo agintariei gerra krimenak eta gizateriaren aurkako krimenak egitea egotzi zien batzordeak, Gazako Zerrendako operazio militarren testuinguruan.[12] Bestalde, Pillayk salatu zuen Israelek neurriz kanpoko erasoak egiten dizkiela haurrei, eta mesfidati agertu da Israelen ekintzak bidezko defentsa gisa kalifikatzeko.[13]

2025eko irailean, NBEko lurralde palestinar okupatuak ikertzeko Nazioarteko Batzorde Independenteak berretsi egin zuen Gazan gauzatutako genozidioa, gertakariak sakon ikertuz, eta Israeli eskatu zion nazioarteko zuzenbideari jarraituz bere legezko betebeharrak bete zitzala, izugarrikeria horri amaiera emateko eta erantzuleak zigortzeko. Batzordearen ustez, «hiltzean, osotasun fisiko edo mentalari lesio larriak eragitean, palestinarren erabateko edo zati bateko suntsipena ekarriko duten bizi-baldintzak nahita ezartzean, eta jaiotza-tasa galarazteko neurriak ezartzean, Israelgo agintariek eta indarrek 1948ko Genozidio Delitua Prebenitu eta Zigortzeko Konbentzioan zehaztutako bost ekintza genozidetatik lau egin zituzten».[14]

Giza Eskubideen aldeko ibilbide aktibista

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Equality Now gobernuz kanpoko nazioarteko erakundearen sortzaileetako bat izan zen, eta haurtzaroari, presoei, torturaren eta etxeko indarkeriaren biktimei buruzko gaiak lantzen dituzten hainbat erakunderekin parte hartu zuen

Born Free And Equal dokumentua ere sinatu zuen 2012ko irailean, orientazio sexualari eta genero identitateari buruzkoa, giza eskubideen nazioarteko zuzenbidean.

2026ko Bakearen Nobel Saria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2026ko urriaren 9an, Jørgen Watne Frydnes Norvegiako Nobel Batzordeko presidenteak Bakearen Nobel Saria eman zion Pillayri, «bakea eta nazioarteko zuzenbidea sustatzeko egin dituen ahaleginengatik» Bere hitzaldian, Komiteko presidenteak nabarmendu zuen «hari gidari komun bat» dagoela, «Nelson Mandelaren eta apartheidaren aurka agertu ziren beste pertsona batzuen defentsan egindako hasierako lanetik hasi eta gure garaiko nazioarteko auzi judizial giltzarrietako batzuetan epaile gisa egindako laneraino», eta adierazi zuen Pillayk lan egin duela estatuek eta beren buruzagiek beren ekintzengatik erantzun dezaten, haien biktimei itxaropena eskainiz. Pillayren gizakiaren justizia eta duintasunarekiko konpromisoa J. O. Frydnes, mundu baketsuago bat eraiki nahi dutenentzako itxaropen eta inspirazio iturri gisa.[15]

Nazio Batuek zorionak eman zizkioten sariagatik, eta giza eskubideen defentsan egindako lana nabarmendu zuen, bai NBEko erakundeetan, bai nazioarteko auzitegietan. Alessandra Vellucci NBEko bozeramaileak bere ibilbide profesionala nabarmendu zuen, «giza eskubideekin duen konpromisoaren testigantza». Shabia Mantook, Giza Eskubideetarako Nazio Batuen Bulegoko bozeramaileak, gaineratu zuen aitorpen horrek «mundu honetan giza eskubideen beharra eta balioa inoiz baino gehiago» erakusten zuela, eta espero zuela Pillayri emandako sari horrek balio izatea «mundu osoko pertsona guztien giza eskubideen defentsan eta sustapenean ahotsa altxatzeko, beste pertsona batzuk animatzeko eta inspiratzeko».[16]

Literatura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Law and economic change in Afrika: change through trade unions in South Afrika. Harvard Law School, 1982.
  • barekin. Muna, T. Rudasingwa: The Rwanda Tribunal and its Relationship to National Trials in Rwanda. In: American University International Law Review, 13, 1997, P. 1469ff.
  • The accountability of those in leadership for human rights violations – the experience of the ICTR. Trinity College School of Law, Dublin 2000.
  • International criminal tribunals as a detto displacement. In: A.F. Bayefski, J. Fitzpatrick (Arg. ): Human Rights and Forced Displacement. Kluwer Law International, Martinus Nijhoff Publishers, 2000, ISBN 90-411-1518 8, P. 262–266.
  • Sexual Violence in Times of Gatazkak: The Jurisprudence of the International Criminal Tribunal for Rwanda. In: Simon Chesterman, International Peace Academy (Arg. ): Civilians in war. Lynne Rienner Publishers, Boulder, Colorado (AEB) 2001, ISBN 1-55587-965 9, P. 165 ff.
  • The rule of international humanitarian jurisprudence in redressing crimes of sexual violence. In: Man's inhumanity to man. Kluwer Law International, Den Haag [u. A.] 2003, ISBN 90-411-1986 8, P. 685–692.
  • BORN FREE AND EQUAL – Sexual orientation and gender identity in international human rights law. (PDF; 1,7 MB), OHCHR, 2012

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Susaeta, Igor. (2026-10-9). «Navi Pillay juristak irabazi du Bakearen Nobel saria» Berria (kontsulta data: 2026-10-9).
  2. ↑ Lecumberri, Beatriz. (2026-10-09). «La jurista sudafricana Navi Pillay, Premio Nobel de la Paz 2026» El País (kontsulta data: 2026-10-09).
  3. ↑ «Redirecting...» access.heinonline.com (kontsulta data: 2026-10-09).
  4. ↑ «International Criminal Court : Judge Navanethem Pillay» web.archive.org 9 de mayo de 2006 (kontsulta data: 4 de mayo de 2020).
  5. ↑ FACTBOX-South Africa's Pillay is new human rights chief. 28 de julio de 2008 (kontsulta data: 4 de mayo de 2020).
  6. ↑ «News | Africa - Reuters.com» web.archive.org 3 de octubre de 2008 (kontsulta data: 4 de mayo de 2020).
  7. ↑ Kluwer, Wolters. (2021-07-02). «La élite mundial del Derecho se reúne en Madrid para homenajear a la jueza Ginsburg» Cinco Días (kontsulta data: 2023-03-06).
  8. ↑ «South African judge named to UN human rights top job» France 24 2008-07-24 (kontsulta data: 2026-10-09).
  9. ↑ UN assembly confirms S.African as human rights chief. 2008-07-28 (kontsulta data: 2026-10-09).
  10. ↑ Bayefsky, Anne. (2015-03-05). «Gaza Strip conflict: Time to face the ugly truth -- the UN encourages terrorism» Fox News (Fox News) (kontsulta data: 2026-10-09).
  11. ↑ Network.com, Big News. «UN criticizes 'international paralysis' on Syrian civil war - Big News Network» www.bignewsnetwork.com (kontsulta data: 2026-10-09).
  12. ↑ «Detailed findings on attacks carried out on and after 7 October 2023 in Israel.» United Nations Human Rights Council 19-06-2024 (kontsulta data: 09-10-2026).
  13. ↑ «UN’s Navi Pillay: Israel has ‘no intention of ending occupation’» Al Jazeera 2026-10-28 (kontsulta data: 2026-10-09).
  14. ↑ «Israel ha cometido genocidio en la Franja de Gaza | Noticias ONU» news.un.org 2025-09-16 (kontsulta data: 2026-10-09).
  15. ↑ La jurista sudafricana Navi Pillay, quien "ha hecho rendir cuentas a los Estados y ha llevado esperanza a las víctimas", gana el premio Nobel de la Paz 2026. BBC 2026-10-09 (kontsulta data: 2026-10-09).
  16. ↑ Nobel de la Paz 2026 para la jurista sudafricana Navi Pillay. DW-TV 2026-10-09 (kontsulta data: 2026-10-09).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Navanethem_Pillay&oldid=11895861"(e)tik eskuratuta