Pirey

Pirey
	Şəhər
Pirey
	Πειραιάς Pireás
	37°57′ şm. e. 23°38′ ş. u.HGYO
Ölkə	Yunanıstan
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi	10,865 km²;
Mərkəzin hündürlüyü	2 m
Əhalisi
Əhalisi	168.151 nəf. (1951, 2001, 2001, 2011, 2021);
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+30 210
Poçt indeksi	185 00–185 99
Nəqliyyat kodu	BE, BZ, YI, YK, YM, YN, ZN, ZP
Digər
	www.pireasnet.gr (yun.)
	Pirey
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pirey (yun. Πειραιάς Pireás, q.yun. Πειραιεύς Peiraieus) Yunanıstanda Attika coğrafi regionuna bağlı liman kəndidir. Pirey Afina şəhərinin mərkəzindən 12 km məsafədə, dəniz sahilində yerləşir.^[1]

Tarixi

Pirey Yunanıstanın Attika bölgəsində, "Böyük Afina" (Afina şəhər ərazisi) daxilində yerləşən liman şəhəridir. Şəhər Afina şəhər mərkəzindən 8 kilometr (5 mil) cənub-qərbdə, Afina Rivyerasında, Saronik körfəzinin şərq sahilində qərarlaşıb. Pirey bələdiyyəsi və digər dörd şəhərətrafı bələdiyyə birlikdə bəzən "Böyük Pirey" ərazisi də adlandırılan Pirey regional vahidini təşkil edir və ümumi əhalisi 448,051 nəfərdir.^[2] 2021-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, Pirey 168,151 nəfərlik əhalisi ilə Yunanıstanın dördüncü ən böyük bələdiyyəsi və Afina şəhər ərazisində (Afina bələdiyyəsindən sonra) ikinci ən böyük bələdiyyəsidir.

Pirey Qədim Yunanıstana qədər uzanan zəngin və qədim tarixə malikdir. Şəhərin əsası eramızdan əvvəl V əsrin əvvəllərində, onu Afinanın yeni limanına çevirmək planları həyata keçirilərkən qoyulmuşdur. Burada prototip liman inşa edilmiş və bu liman Afinanın bütün idxal və tranzit ticarətini, eləcə də hərbi donanmanın bazasını bir yerdə cəmləşdirmişdir. Afinanın Qızıl Dövründə əsas yaşayış məntəqəsindən limana (Pireyə) gedən yolu möhkəmləndirmək üçün Uzun Divarlar inşa edilmişdir. Klassik dövrdə Pireydəki hərbi dəniz bazasında 372 trirema (qədim döyüş gəmisi) sığınacağı var idi. Eramızdan əvvəl III əsrdən başlayaraq Pirey tədricən tənəzzül dövrünə qədəm qoymuşdur.^[3] Lakin Afina Yunanıstanın paytaxtı elan edildikdən sonra, XIX əsrdə şəhər yenidən böyüməyə başlamışdır. Bu gün Pirey fəaliyyətlə qaynayan böyük bir şəhərdir. Bura nəhəng dənizçilik, kommersiya-sənaye mərkəzi və Yunanıstanın ən böyük limanının evidir.^[4]

Pirey limanı Yunanıstanın baş limanı, Avropanın 5-ci ən böyük, dünyanın isə 24-cü ən böyük sərnişin limanıdır (2020-ci ildə təxminən 4,37 milyon sərnişinə xidmət göstərmişdir). 5,44 milyon TEU (iyirmifutluq ekvivalent vahidi) konteyner dövriyyəsi ilə Pirey konteyner daşımalarına görə Avropanın ən sıx on limanı sırasındadır və Şərqi Aralıq dənizinin ən işlək konteyner limanıdır. Şəhər Afinada keçirilən həm 1896 Yay Olimpiya Oyunları, həm də 2004 Yay Olimpiya Oyunlarının bəzi yarışlarına ev sahibliyi etmişdir. Pirey Universiteti Yunanıstanın ən böyük universitetlərindən biridir və ölkənin ikinci ən qədim biznes məktəbini, eləcə də maliyyə elminin tədqiqinə həsr olunmuş ən qədim akademik departamentini özündə birləşdirir.^[5]

Pirey Yunanistanın üçüncü böyük və Afinadan sonra Attika ərazisinin ikinci böyük bələdiyyəsinə sahibdir.