Məzmuna keç

Naxçıvan (şəhər)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Respublika tabeli şəhər
Naxçıvan
39°12′32″ şm. e. 45°24′44″ ş. u.HGYO
Ölkə  Azərbaycan
İqtisadi rayon Naxçıvan iqtisadi rayonu
İcra hakimiyyətinin başçısı Anar Mehti oğlu Babayev[1]
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub e.ə. 1500
İlk məlumat II əsr[2]
Sahəsi 191,57[3]
Mərkəzin hündürlüyü 873 m
İqlimi kontinental[3]
Saat qurşağı UTC+4
Əhalisi
Əhalisi 98073[4] nəfər (2026)
Sıxlığı 512[4]
Rəsmi dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi AZ 7000
Nəqliyyat kodu 70, 85, 75
Digər
nakhchivan-ih.gov.az
Naxçıvan xəritədə
Naxçıvan
Naxçıvan
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Naxçıvan — Azərbaycanda respublika tabeli şəhər, Naxçıvan Muxtar Respublikasının paytaxtı və inzibati mərkəzidir.[5] Şəhərin inzibati ərazisi 191,57 km²-dir; 1 yanvar 2026-cı il tarixinə əhalisi 98 073 nəfər, əhalinin sıxlığı isə hər km²-ə 512 nəfər olmuşdur.[3][4]

Naxçıvan Araz vadisində, Araz çayının böyük cənub döngəsinin şimal-qərbində yerləşir.[2] Şəhər haqqında antik yazılı məlumatlardan biri II əsr coğrafiyaşünası Klavdi Ptolemeyə aiddir; Ptolemey onu Naxouana formasında qeyd etmişdir.[2] Orta əsrlərdə Naxçıvan xüsusilə Eldənizlər dövründə inkişaf etmiş, XII əsrdə şəhərdə memar Əcəmi Naxçıvani fəaliyyət göstərmişdir.[2] 2018-ci ildə Naxçıvan İslam mədəniyyətinin paytaxtı olmuşdur.[6]

Adın mənşəyi və tarixi formaları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan toponiminin mənşəyi haqqında müxtəlif izahlar irəli sürülmüşdür. Şəhərin adının yazılı mənbələrdə təsdiqlənən formaları zamanla dəyişmişdir. Klavdi Ptolemey II əsrdə şəhəri Naxouana adı ilə qeyd etmişdir.[2] Erkən islam coğrafiya və tarix əsərlərində Našawā formasına rast gəlinir; sonrakı dövrdə Naḵjavān, Naḵčevān və Naqčevān formaları yayılmışdır.[2]

Naxçıvan adını Nuh rəvayəti ilə əlaqələndirən ənənəvi yozumlar da mövcuddur. Məcid Kərimi bu izahların mühüm hissəsini mif və rəvayət ənənəsi ilə əlaqələndirir.[7] Bu rəvayətlər şəhərin tarixi-mədəni yaddaşının bir hissəsi kimi təqdim olunur; şəhərin dəqiq yaranma tarixi kimi qəbul edilmir.

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan şəhərinin müasir ərazisində aparılmış arxeoloji tədqiqatlar burada Neolit və Eneolit mərhələlərinə aid məskunlaşma izlərini üzə çıxarmışdır. Naxçıvançayın sağ sahilində yerləşən Naxçıvantəpədə Neolitdən Eneolitə keçid dövrünə aid təbəqələr tədqiq edilmişdir.[8]

VII əsrdə ərəb fəthləri nəticəsində Naxçıvan müsəlman hakimiyyəti altına keçmişdir. Təxminən 900-cü ildə Baqratunilər şəhəri qısa müddətə ələ keçirmiş, Məhəmməd ibn Əbu Sac Naxçıvanı geri almış və Sacilər sonrakı təxminən üç onillik ərzində şəhərə nəzarət etmişlər.[2] XII əsrin ikinci yarısında Eldənizlər dövründə Naxçıvan xüsusilə inkişaf etmişdir.[2]

XIII əsrdə monqol yürüşləri şəhərə ağır zərər vurmuşdur. 1253-cü ildə Naxçıvandan keçmiş Vilem Rubruk şəhəri əvvəlki dağıntılardan sonra xeyli zəifləmiş yaşayış məntəqəsi kimi təsvir etmiş, XIV əsrdə Həmdullah Qəzvini şəhərin yenidən inkişaf etdiyini qeyd etmişdir.[2] XVI–XVII əsrlərdə Səfəvi–Osmanlı müharibələri Naxçıvanın siyasi və iqtisadi həyatına ciddi təsir göstərmişdir.[2]

1747-ci ildə Nadir şahın ölümündən sonra formalaşmış Naxçıvan xanlığının siyasi və inzibati mərkəzi Naxçıvan şəhəri olmuşdur.[9] Türkmənçay müqaviləsindən sonra 1828-ci ildə keçmiş xanlığın ərazisi Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil edilmişdir.[2] 1841-ci ildən Naxçıvan şəhəri Naxçıvan qəzasının mərkəzi olmuş, 1849-cu ildə qəza İrəvan quberniyasına daxil edilmişdir.[10]

1918–1920-ci illərdə Naxçıvan şəhəri və ətraf bölgə Cənubi Qafqazdakı siyasi-hərbi qarşıdurmaların təsirində olmuşdur.[2] 28 iyul 1920-ci ildə Naxçıvanda sovet hakimiyyəti elan edilmiş, 9 fevral 1924-cü ildə Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası təşkil edilərkən Naxçıvan şəhəri onun paytaxtı olmuşdur.[11]

17 noyabr 1990-cı ildə Naxçıvan şəhərində keçirilmiş sessiyada "Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası"nın adı "Naxçıvan Muxtar Respublikası" ilə əvəz edilmişdir.[12] Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasının 9-cu maddəsində muxtar respublikanın paytaxtının Naxçıvan şəhəri olduğu təsbit edilmişdir.[5]

Coğrafiya

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan şəhəri Araz vadisində, Araz çayının böyük cənub döngəsinin şimal-qərbində yerləşir. Şəhər Şimali İrandan Anadoluya uzanan fəal seysmik qurşağın yaxınlığındadır.[2] Naxçıvan şəhər inzibati ərazi vahidinin sahəsi 191,57 km²-dir.[3]

İqlim

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Şəhərin iqlimi kontinentaldır. 2025-ci il rəsmi məlumatına görə orta temperatur yanvarda −3,8 °C, iyulda 26,9 °C, illik yağıntı isə 236 mm-dir.[3] Yay ayları isti və quraq, qış ayları soyuq keçir.

İnzibati quruluş və idarəetmə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan respublika tabeli şəhərdir və Naxçıvan Muxtar Respublikasının paytaxtıdır.[5] Şəhər icra hakimiyyətinin başçısı 4 avqust 2026-cı ildən Anar Mehti oğlu Babayevdir.[1]

Cari inzibati təsnifata görə Naxçıvan şəhər inzibati ərazi vahidinə Naxçıvan şəhəri, Əliabad qəsəbəsi və Bulqan, Hacıniyyət, Qaraçuq, Qaraxanbəyli, Tumbul kəndləri daxildir.[13][14]

2001-ci ildə Babək rayonunun Əliabad kənd inzibati ərazi dairəsi Naxçıvan şəhərinin tərkibinə verilmişdir.[15] 2002-ci ildə Əliabad qəsəbələr kateqoriyasına aid edilmişdir.[16] 2003-cü ildə Başbaşı, Daşduz və Qarğalıq qəsəbələri şəhərin yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.[17]

2009-cu ildə Qaraçuq, Qaraxanbəyli və Tumbul kənd inzibati ərazi dairələri və onların tərkibindəki Bulqan, Hacıniyyət, Qaraçuq, Qaraxanbəyli və Tumbul kəndləri Naxçıvan şəhər inzibati ərazi vahidinin hüdudlarına daxil edilmişdir.[18]

2024-cü ildə bələdiyyələrin birləşdirilməsi nəticəsində Naxçıvan şəhəri üzrə iki bələdiyyə formalaşdırılmışdır.[19]

Bələdiyyə Əhatə etdiyi yaşayış məntəqələri
Naxçıvan bələdiyyəsiNaxçıvan şəhəri, Əliabad qəsəbəsi
Qaraçuq bələdiyyəsiBulqan, Hacıniyyət, Qaraçuq, Qaraxanbəyli və Tumbul kəndləri

Əhali

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin məlumatına görə 1 yanvar 2026-cı ildə şəhər inzibati ərazi vahidinin əhalisi 98 073 nəfər, əhalinin sıxlığı hər km²-ə 512 nəfər olmuşdur.[4]

1896-cı ildə Naxçıvan şəhərinin əhalisi 7 433 nəfər idi.[2] Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin dərc etdiyi 2021–2025-ci illər üzrə əhali göstəriciləri aşağıdakı kimidir:[4]

İl Əhalinin sayı
202195 653
202296 385
202397 205
202497 815
202598 073

İqtisadiyyat

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan şəhərində muxtar respublikanın dövlət idarəetməsi, ticarət, xidmət, təhsil, səhiyyə və nəqliyyat infrastrukturlarının mühüm hissəsi yerləşir.[3]

Müasir sənaye infrastrukturunun genişləndirilməsi çərçivəsində 11 avqust 2026-cı ildə şəhərin cənub-qərb hissəsində 310 hektar ərazidə Naxçıvan Sənaye Parkının təməli qoyulmuşdur.[20]

Nəqliyyat

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan şəhəri muxtar respublikanın əsas nəqliyyat qovşaqlarından biridir. Şəhərə Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı xidmət göstərir; Naxçıvanı muxtar respublikanın digər şəhər və rayonları ilə avtomobil yolları birləşdirir.[3] Şəhər tarixən Bakı–İrəvan dəmiryol xəttinin Naxçıvan hissəsi üzərində yerləşmişdir.[2]

2025-ci ildə şəhərdaxili sərnişin daşımalarının yenilənməsi üçün 60 elektrik avtobusunun alınması və müvafiq depo-enerjidoldurma infrastrukturunun yaradılması barədə sərəncam qəbul edilmişdir.[21]

Şəhərsalma və memarlıq

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Möminə Xatun türbəsi, 1896-cı il.

Naxçıvanın orta əsr şəhər memarlığı Naxçıvan-Marağa memarlıq məktəbi ilə sıx bağlıdır. XII əsrdə şəhərdə fəaliyyət göstərmiş Əcəmi Naxçıvani bu məktəbin banisi kimi təqdim olunur; onun adı Naxçıvandakı Yusif ibn Küseyir türbəsi və Möminə Xatun türbəsi ilə bağlıdır.[22]

Şəhərin əsas tarixi-memarlıq obyektləri sırasında Möminə Xatun türbəsi, Yusif ibn Küseyir türbəsi, Naxçıvan xan sarayı, İmamzadə kompleksi, Zəviyyə məscidi və Naxçıvan buzxanası yer alır.[23]

2026-cı ildə "Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Planı" hazırlanmışdır. Plan Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sifarişi ilə "Azərmemarlayihə" Dövlət Baş Layihə İnstitutu və "Chapman Taylor" şirkəti tərəfindən hazırlanmışdır.[24]

Mədəniyyət

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvan şəhərinin 2018-ci il üçün İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan olunmasına dair qərar 2009-cu ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin mədəniyyət nazirlərinin VI konfransında qəbul edilmişdir.[6]

2025-ci il rəsmi şəhər profilində Naxçıvanda 13 muzey, 1 rəsm qalereyası, 8 kitabxana, 6 musiqi məktəbi və 6 mədəniyyət və istirahət parkı göstərilir.[3] Şəhərin əsas mədəniyyət müəssisələri sırasında Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrı, Məhəmməd Tağı Sidqi adına Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrı, Naxçıvan Dövlət Uşaq Teatrı, Naxçıvan Dövlət Filarmoniyası, Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi, Hüseyn Cavidin ev muzeyi və Cəlil Məmmədquluzadənin ev muzeyi yer alır.[3]

Elm və təhsil

[redaktə | vikimətni redaktə et]

2025-ci il rəsmi şəhər profilində Naxçıvanda 3 ali təhsil müəssisəsi, 3 orta ixtisas təhsil müəssisəsi, 20 ümumtəhsil məktəbi, 3 lisey, 14 məktəbəqədər və 5 məktəbdənkənar təhsil müəssisəsi göstərilir.[3]

Şəhərin əsas ali təhsil müəssisələrindən biri Naxçıvan Dövlət Universitetidir. Şəhərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi və onun elmi-tədqiqat institutları da fəaliyyət göstərir.[3]

Səhiyyə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

2025-ci il rəsmi məlumatında şəhərdə 2 xəstəxana, 10 tibb mərkəzi, 2 dispanser, 1 poliklinika, 1 həkim ambulatoriyası, 3 feldşer-mama məntəqəsi və 4 özəl xəstəxana göstərilir.[3]

İdman

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvanda İlham Əliyev adına Olimpiya İdman Kompleksi, Üzgüçülük Mərkəzi, Şahmat Mərkəzi, Atıcılıq Mərkəzi, Uzunoba Təlim-Məşq Kompleksi və Muxtar Respublika Stadionu fəaliyyət göstərir.[3]

Şəhəri Azərbaycan futbolunda Araz-Naxçıvan PFK təmsil edir. Klub 2026/27 mövsümündə Azərbaycan Premyer Liqasının iştirakçısıdır.[25] Araz-Naxçıvan futzal klubu isə 2026/27 mövsümündə UEFA Futzal Çempionlar Liqasının iştirakçısıdır.[26]

Tarixi məhəllələr

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Naxçıvanın tarixi şəhər quruluşunda məhəllələr mühüm yer tutmuşdur. Asəf Orucovun tədqiqatında şəhərin XVI–XIX əsrlərdəki məhəllələri və XIX–XX əsrlərdə şəhər quruluşunda onların rolu araşdırılır.[27] XIX əsrin birinci yarısında şəhərin əsas məhəllələri arasında Əlixan, Şahab, Qurdlar və Sarvanlar qeyd olunur; sonrakı dövrlərdə şəhər genişləndikcə yeni məhəllələr formalaşmışdır.[27]

Qalereya

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 "A.M.Babayevin Naxçıvan Muxtar Respublikası Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet səhifəsi. 4 avqust 2026. 10 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Bosworth, Clifford Edmund. NAḴJAVĀN // Encyclopaedia Iranica (ingilis). 8 fevral 2013. 10 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 "Şəhər və rayonlar — Naxçıvan şəhəri". Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  4. 1 2 3 4 5 "Əhali". Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyəti. 29 aprel 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  5. 1 2 3 "Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyası". Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanası. 10 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  6. 1 2 "Naxçıvan şəhərinin 2018-ci il üçün İslam mədəniyyətinin paytaxtı elan edilməsi ilə əlaqədar Təşkilat Komitəsinin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet səhifəsi. 2 iyun 2016. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  7. ↑ Karimi, Majid. "The Etymology and Origins of the Name Nakhichevan from the Historical Sources". History and Culture (ingilis). 16 (2). 2021: 137–147. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  8. ↑ Guliyeva, Zeyneb. "Neolithic Traditions on the Northern Periphery of the Dalmatepe Culture". Eminak (ingilis) (2 (42)). 2023: 22–36. doi:10.33782/eminak2023.2(42).639.
  9. ↑ Əliyev, Fuad; Əliyev, Mirabdulla. Naxçıvan xanlığı (1747–1828). Bakı: Şərq-Qərb. 2007.
  10. ↑ "Naxçıvan qəzası". Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanası. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  11. ↑ "Naxçıvan Muxtar Respublikası". Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanası. 16 fevral 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  12. ↑ "Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının adının dəyişdirilməsi haqqında". Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanası. 17 noyabr 1990. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  13. ↑ "İnzibati Ərazi Bölgüsü Təsnifatı, 2024" (PDF). Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. 16 fevral 2024. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  14. ↑ "İnzibati ərazi dairələri". Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyəti. 21 may 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  15. ↑ "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında". E-qanun. 4 dekabr 2001. 10 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  16. ↑ "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklərin edilməsi haqqında". E-qanun. 15 mart 2002. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  17. ↑ "Naxçıvan Muxtar Respublikası şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında". E-qanun. 1 mart 2003. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  18. ↑ "Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərinin və Babək rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının 829-IIIQ nömrəli Qanunu". Azərbaycan Milli Kitabxanasının elektron arxivi. 9 iyun 2009. 10 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  19. ↑ "Azərbaycan Respublikasında bələdiyyələrin birləşməsi yolu ilə yeni bələdiyyələrin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu". Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet səhifəsi. 18 oktyabr 2024. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  20. ↑ "İlham Əliyev Naxçıvan Sənaye Parkının təməlini qoyub". Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet səhifəsi. 11 avqust 2026. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  21. ↑ "Naxçıvan şəhərində ictimai nəqliyyatın tənzimlənməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet səhifəsi. 4 mart 2025. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  22. ↑ Kalantarian, Aram Ashotovich. ʿAJAMĪ // Encyclopaedia Iranica (ingilis). 1984. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  23. ↑ "Naxçıvan şəhərində və Ordubad rayonunda bir sıra tarixi abidələrə baxış keçirilib". Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. 30 avqust 2023. 10 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  24. ↑ "İlham Əliyev "Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Planı" ilə tanış olub". Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet səhifəsi. 11 avqust 2026. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  25. ↑ "Misli Premyer Liqası: IV turun təyinatları". Peşəkar Futbol Liqası. 3 sentyabr 2026. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  26. ↑ "Araz-Naxçivan — UEFA Futsal Champions League 2026/27". UEFA (ingilis). 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.
  27. 1 2 Orucov, Asəf. "Naxçıvan şəhərinin maddi mədəniyyəti (XIX–XX əsr)" (PDF). AMEA Naxçıvan Bölməsinin Elmi əsərləri (az.) (3). 2019: 88–93. 9 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2026.

Əlavə ədəbiyyat

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Bosvort, Klifford Edmund. "NAḴJAVĀN". Encyclopaedia Iranica. 2013.
  • Əliyev, Fuad; Əliyev, Mirabdulla. Naxçıvan xanlığı (1747–1828). Bakı: Şərq-Qərb, 2007.
  • Məmmədov, R. A. Naxçıvan şəhərinin tarixi oçerki. Bakı: Elm, 1977.
  • Kəlbizadə, Elnur. Naxçıvanın tarixi coğrafiyası (XII–XVIII əsrin I yarısı). Naxçıvan: Əcəmi, 2016.
  • Orucov, Asəf. "Naxçıvan şəhərinin maddi mədəniyyəti (XIX–XX əsr)". AMEA Naxçıvan Bölməsinin Elmi əsərləri, № 3, 2019, s. 88–93.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Naxçıvan_(şəhər)&oldid=9186229"