ดัชนีความร้อน คืออะไร ทำไมเราถึงรู้สึกร้อนกว่าตัวเลขพยากรณ์อากาศ

          แม้ร่างกายจะไม่มีเทอร์โมมิเตอร์ แต่หลายครั้งเราก็รู้สึกได้ว่าอากาศร้อนกว่าอุณหภูมิที่บอกบนเทอร์โมมิเตอร์ไปไกล อย่างถ้าอ่านตัวเลขได้ที่ 38 องศาเซลเซียส แต่ร่างกายดันรู้สึกเหมือนอุณหภูมิตอนนี้น่าจะเกิน 40 องศาเซลเซียสไปแล้ว ซึ่งที่เป็นอย่างนี้ก็เพราะอุณหภูมิของอากาศกับความรู้สึกร้อนที่ผิวหนังสัมผัสได้ เป็นคนละส่วนกัน

          โดยอุณหภูมิเป็นค่าที่แสดงถึงระดับพลังงานจลน์ของอนุภาคสสารต่าง ๆ ทั้งดิน น้ำ อากาศ และสิ่งของ รวมไปถึงร่างกายของมนุษย์เรา ที่หากมีการเคลื่อนไหว การสั่นสะเทือน ก็จะเกิดเป็นพลังงานความร้อนขึ้นมา แต่ความร้อนหรือเย็นที่เรารู้สึกได้ เป็นเรื่องของการการรับรู้ของสมองที่ตีความจากประสาทสัมผัส จากการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิและความชื้นในอากาศ ซึ่งสิ่งนี้ก็มีชื่อเรียกว่า “ค่าดัชนีความร้อน” นั่นเอง

          ดัชนีความร้อน (Heat Index, HI) คือ อุณหภูมิอากาศและความชื้นที่ร่างกายมนุษย์รู้สึกได้ในขณะนั้น โดยค่าดัชนีความร้อนจะวัดจากอุณหภูมิอากาศที่วัดได้จริง (Air Temperature) มาคำนวณร่วมกับค่าความชื้นสัมพัทธ์ของอากาศ (Relative Humidity) ซึ่งมีผลต่อการระบายความร้อนของร่างกาย กล่าวคือ ยิ่งในบริเวณนั้นมีความชื้นสัมพัทธ์สูงเท่าไร ร่างกายของเราจะยิ่งรู้สึกร้อนมากขึ้น เพราะเหงื่อไม่ระเหยออกมา ให้ลองนึกถึงช่วงก่อนฝนตกที่มีความชื้นสูงมาก เราจะรู้สึกถึงอากาศที่ร้อนอบอ้าวมากกว่าปกตินั่นเอง

          ตัวอย่างเช่น ถ้าสภาพอากาศวันนี้มีอุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียส และค่าความชื้นสัมพัทธ์อยู่ที่ 60% ค่าดัชนีความร้อนจะอยู่ที่ 51 องศาเซลเซียส หมายถึง แม้ตัวเลขพยากรณ์อากาศมา 37 องศาเซลเซียส แต่เราจะรู้สึกร้อนจริง ๆ เหมือนอุณหภูมิ 51 องศาเซลเซียส

          ในทางกลับกัน ถ้าตัวเลขอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ไม่สูงนัก เช่น อุณหภูมิ 31 องศาเซลเซียส และมีความชื้นสัมพัทธ์ 40% ทำให้ร่างกายของเราระบายความร้อนได้ดี ก็จะรู้สึกร้อนหรือเย็นเท่ากับตัวเลขพยากรณ์อากาศจริง ๆ ที่ 31 องศาเซลเซียส

          ผลกระทบต่อร่างกายที่เกิดขึ้นจากดัชนีความร้อน แบ่งออกได้ ดังนี้

• ดัชนีความร้อน 27-32.9 องศาเซลเซียส : อยู่ในระดับเฝ้าระวัง หากอยู่กลางแจ้งหรือได้รับความร้อนต่อเนื่องอาจเกิดอาการอ่อนเพลีย ปวดศีรษะ ผิวไหม้แดด ผดร้อน บวมจากความร้อน ปวดเมื่อยตามร่างกาย เสี่ยงเกิดตะคริวจากความร้อนได้และปวดแสบปวดร้อนได้

• ดัชนีความร้อน 33-41.9 องศาเซลเซียส : อยู่ในระดับเตือนภัย ควรระวังอาการปวดแสบปวดร้อน ร่างกายอ่อนเพลีย โรคเพลียแดด ฮีตสโตรก หากทำกิจกรรมกลางแจ้งเป็นเวลานาน 

• ดัชนีความร้อน 42-51.9 องศาเซลเซียส : อันตราย อาจเป็นฮีตสโตรกได้หากอยู่กลางแจ้งต่อเนื่อง

• ดัชนีความร้อนมากกว่า 52 องศาเซลเซียส : อันตรายมาก เสี่ยงเป็นฮีตสโตรกสูงมาก

• ฮีตสโตรก โรคที่เกิดช่วงหน้าร้อน เช็กอาการเตือนก่อนอันตรายถึงช­­­­ีวิต
• 10 วิธีป้องกันฮีตสโตรก (ลมแดด) ถ้าต้องตากแดดร้อนจัดนาน ๆ
• 25 วิธีคลายร้อนง่าย ๆ รับมือซัมเมอร์สุดฮอต โอ๊ย...จะทนไม่ไหวแล้ว
• 15 วิธีเตรียมตัวก่อนออกแดด ร้อนจัดตับแทบแตก แต่เราต้องรอด !
• ผดร้อน อาการทางผิวหนังจากอากาศร้อน รู้จักไว้ก็ป้องกันได้
   

ขอบคุณภาพจาก : กรมอุตุนิยมวิทยา
ขอบคุณข้อมูลจาก : กรมอุตุนิยมวิทยา, กองบริการดิจิทัลอุตุนิยมวิทยา, องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ