สกร. ผนึกจุฬาฯ วางแผนแม่บท ยกระดับท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ สู่ศูนย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตต้นแบบแห่งชาติ

วันที่ 26 สิงหาคม 2569 ดร.เกศทิพย์ ศุภวานิช อธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ พร้อมด้วย นายโยฑิน สมโนนนท์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ ศาสตราจารย์วิปร วิประกษิต ที่ปรึกษาอธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ นายดิษพล มาตุอำพันวงศ์ ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ ตลอดจนคณะทำงานและผู้เกี่ยวข้อง ร่วมหารือกับคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อกำหนดแนวทางจัดทำแผนแม่บทการพัฒนาพื้นที่ (Master Plan) และการออกแบบแนวคิดเบื้องต้น (Conceptual Design) สำหรับยกระดับศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ หรือท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ สู่ “ศูนย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตต้นแบบแห่งชาติ”

การประชุมครั้งนี้มี ผู้ช่วยศาสตราจารย์สรายุทธ ทรัพย์สุข คณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นประธานการประชุม พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ฉัตรชัย วิริยะไกรกุล รองคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กวิน ธนโกเศศ ผู้ช่วยคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ และนายณัฐกฤต สุนทรีรัตน์ สถาปนิกผู้เชี่ยวชาญด้านงานสถาปัตยกรรมไทย ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และข้อเสนอแนะด้านสถาปัตยกรรม การวางผัง การออกแบบพื้นที่ และการพัฒนาเมือง เพื่อให้การพัฒนาท้องฟ้าจำลองกรุงเทพเป็นไปอย่างมีระบบและสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่

สาระสำคัญของการหารือมุ่งวางกรอบความร่วมมือระหว่างกรมส่งเสริมการเรียนรู้กับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อศึกษาและจัดทำ Master Plan ครอบคลุมพื้นที่ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพประมาณ 28 ไร่ ทั้งด้านสภาพอาคารและโครงสร้างเดิม ศักยภาพการใช้ประโยชน์พื้นที่ การวางผังอาคารและพื้นที่เรียนรู้ ระบบภูมิทัศน์ การสัญจร ทางเข้า–ออก ที่จอดรถ และระบบสาธารณูปโภค ตลอดจนแนวทางอนุรักษ์อาคารที่มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรม โดยเฉพาะอาคาร 2 ซึ่งออกแบบโดย ดร.สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา

นอกจากนี้ ที่ประชุมได้หารือแนวทางจัดทำบันทึกความเข้าใจ (MOU) เพื่อกำหนดกรอบความร่วมมือ บทบาท ภารกิจ ขอบเขตการศึกษา และผลลัพธ์ที่ต้องการร่วมกันให้มีความชัดเจน ก่อนดำเนินการตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การพัฒนาพื้นที่เป็นไปอย่างรอบคอบ มีทิศทาง และสามารถรองรับการใช้งานในระยะยาว

ดร.เกศทิพย์กล่าวถึงแนวทางการพัฒนาท้องฟ้าจำลองกรุงเทพว่า จะมุ่งก้าวข้ามรูปแบบพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แบบเดิม สู่ “ระบบนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิต” (Lifelong Learning Ecosystem) ที่เชื่อมโยงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สิ่งแวดล้อม ภูมิปัญญาไทย ศิลปวัฒนธรรม เศรษฐกิจสร้างสรรค์ และอาชีพแห่งอนาคต เพื่อเปิดพื้นที่ให้ประชาชนทุกช่วงวัยได้เข้าถึงองค์ความรู้และประสบการณ์การเรียนรู้ที่หลากหลาย ภายใต้แนวคิด “ทุกพื้นที่คือห้องเรียน”

การจัดทำ Master Plan และ Conceptual Design จะเป็นเสมือน “เข็มทิศการพัฒนา” ที่ช่วยกำหนดทิศทางการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรม สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาที่ สกร. กำหนดไว้ 3 ระยะ ตั้งแต่การพัฒนาพื้นที่และนิทรรศการต้นแบบ การยกระดับโครงสร้างพื้นฐานสู่ศูนย์กลางการเรียนรู้ระดับประเทศ (National Learning Hub) ไปจนถึงการเชื่อมโยงพื้นที่โดยรอบสู่ย่านแห่งการเรียนรู้ (Learning District) ในอนาคต โดยยังคงยึดภารกิจด้านการส่งเสริมการเรียนรู้และประโยชน์ของประชาชนเป็นเป้าหมายสำคัญ

ความร่วมมือในครั้งนี้นับเป็นก้าวสำคัญของการผสานองค์ความรู้ทางวิชาการและความเชี่ยวชาญด้านสถาปัตยกรรม การวางผัง การออกแบบพื้นที่ และการพัฒนาเมือง เข้ากับภารกิจด้านการส่งเสริมการเรียนรู้ ภายใต้แนวคิด “From Museum to Lifelong Learning Ecosystem Center” เพื่อพัฒนาท้องฟ้าจำลองกรุงเทพให้เป็นพื้นที่เชื่อมโยง “คน–ความรู้–เทคโนโลยี–วัฒนธรรม–อาชีพ–เครือข่าย” และก้าวสู่การเป็นหมุดหมายสำคัญด้านการเรียนรู้สำหรับประชาชนทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ ที่ประชุมกำหนดให้วันที่ 9 กันยายน 2569 ณ ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ เป็นการประชุมคณะกรรมการเพื่อรายงานความคืบหน้าการดำเนินงาน พร้อมลงสำรวจพื้นที่ร่วมกัน เพื่อพิจารณาศักยภาพและสภาพพื้นที่จริง ตลอดจนจัดทำรายละเอียดกรอบความร่วมมือและบันทึกความเข้าใจ (MOU) รวมถึงกำหนดแนวทางการจัดทำ Master Plan ให้มีความชัดเจน ก่อนขับเคลื่อนโครงการสู่ขั้นตอนการดำเนินงานต่อไปอย่างเป็นรูปธรรม