Alexander de Grote
| Alexander de Grote | |
|---|---|
| |
| Alexander de Grote, detail van een mozaïek uit Pompeï | |
| Naam voluit | Alexander III van Macedonië |
| Geboren | juli 356 v.Chr. |
| Geboren te | Pella |
| Overleden | juni 323 v.Chr. |
| Overleden te | Babylon |
| Gehuwd met | Roxane (geh. 327 v.Chr.–324 v.Chr.), Parysatis II (geh. 324 v.Chr.–323 v.Chr.), meer |
| Functie | koning van Macedonië |
| Aantreden | 336 v.Chr. |
| Aftreden | 323 v.Chr. |
| Voorganger | Philippus II |
| Opvolger | Alexander IV & Philippus III |
Portaal  Politiek
| |
Alexander de Grote of Alexander III (Grieks: Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών), (356 v.Chr.-323 v.Chr.) was een groot veldheer uit de oudheid en koning van Macedonië. Hij kwam in 336 v.Chr. aan de macht toen zijn vader, koning Philippus II, vermoord werd. Alexander was 13 jaar lang koning van Macedonië. In die korte tijd wist hij een gigantisch rijk te stichten: het Macedonische Rijk. Dat rijk strekte zich helemaal uit van Griekenland tot aan Egypte en de Indusrivier in het noorden van India.
Alexander wist zo'n groot wereldrijk te stichten doordat hij het Perzische Rijk veroverde. Dat rijk strekte zich van India tot Egypte en West-Turkije. Toch was het Perzische Rijk al eeuwenlang in verval. Alexander de Grote wist binnen 13 jaar dat volledige rijk te veroveren. Daardoor hij de titel van farao van Egypte, sjah van Perzië en koning van Babylon. Het liefste wilde hij ook nog het Indisch subcontinent en het Arabisch Schiereiland veroveren. Alexander overleed echter op 32-jarige leeftijd in Babylon. Na zijn dood was er geen goede opvolger. Er ontstonden verschillende burgeroorlogen tussen zijn generaals. Het Macedonische Rijk zou daardoor uiteindelijk uiteenvallen in vier stukken.
Vandaag de dag staat Alexander de Grote bekend om zijn haast mythische ambitie en militaire generaliteit. Personen als Julius Caesar, Napoleon Bonaparte, Frederik de Grote en George Patton zagen Alexander de Grote als voorbeeld. Ook wordt hij in Griekenland (en door veel mensen in Noord-Macedonië) als nationale held gezien. De Egyptische stad Alexandrië is naar Alexander de Grote vernoemd.
Biografie
Jeugd en opleiding
Alexander de Grote werd geboren op 21 juli 356 v.Chr. in Pella. Pella was destijds de hoofdstad van Macedonië. Volgens Plutarchus zou op de avond van de geboorte de Tempel van Artemis in Efeze zijn afgebrand. Die tempel was een van de zeven antieke wereldwonderen. De tempel werd in de brand gestoken door Herostratos die met die daad beroemd wilde worden. Deze toevalligheid werd later door Alexander de Grote gebruikt om zijn aura te versterken. Het afbranden van de tempel zou namelijk een voorteken zijn geweest.
Hij was de zoon van koning Philippus II en zijn vrouw Olympias. Zijn moeder oorspronkelijk een prinses afkomstig uit Epirus. Daardoor was hij familie van de Epirische koning Alexander I. Alexanders vader, Philippus II, had overigens meerdere vrouwen. Daardoor had Alexander verschillende halfbroers en halfzussen. De Griekse koningen claimden vaak afstammelingen te zien van helden uit de Griekse mythologie. Alexander was daarom via zijn moeder een afstammeling van de Griekse held Achilles. Via zijn vader was hij een afstammeling van de Griekse held Herakles en de Griekse oppergod Zeus.
Alexander groeide op in Macedonië. Hoewel de Macedoniërs waarschijnlijk geen Grieks volk waren, hadden zij zich wel aangepast aan de Griekse cultuur. Zo spraken de Macedoniërs Grieks en aanbaden de Griekse goden. Toch beschouwden de Grieken zelf de Macedoniërs als barbaren. Alexander kreeg vanaf zijn zevende een harde opvoeding. Hij leerde onder meer literatuur, muziek, politiek en sober leven. Hij kreeg ook les van de bekende filosoof Aristoteles. In deze periode ontmoette hij ook enkele vrienden zoals Kassander, Lysimachus, Seleucus I Nicator en Ptolemaeus I Soter. Zijn beste vriend was echter Hephaestion.
Eerste jaren als koning
In 336 v.Chr. werd koning Philippus II vermoord tijdens een bruiloft. Na zijn dood ontstond er een vraag wie hem moest opvolgen. Uiteindelijk werd Alexander gekozen als de opvolger van zijn vader. Dat was te danken aan twee personen: zijn moeder Olympias en de belangrijke staatsman Antipater. Olympias en Antipater wilden allebei dat Alexander koning zou worden. Er bestaan theorieën dat Olympias Philippus II zelfs liet vermoorden zodat Alexander koning kon worden. Uiteindelijk besloot het Macedonische leger dat Alexander koning mocht worden. Alexander erfde een sterk Macedonië van zijn vader. Koning Philippus II had namelijk het Macedonische leger moderner gemaakt. Ook stonden de Griekse stadstaten onder de controle van Macedonië.
Na zijn troonsbestijging kreeg Alexander te maken met enkele opstanden. De Griekse stadstaten dachten dat zij makkelijk onafhankelijk konden worden. In Athene, Sparta en Thebe kwamen de inwoners in opstand. Ondertussen dachten de volkeren in de buurt ook te kunnen profiteren van de dood van Philippus. In het noorden woonden de Thraciërs en in het westen de Illyriërs. Beide volkeren dachten dat Alexander geen sterke leider zou zijn. Zij dachten dat zij Macedonisch grondgebied konden veroveren.
De Griekse stadstaten, de Thraciërs en de Illyriërs hadden Alexander echter onderschat. Binnen een jaar wist Alexander zijn claim op de troon te bevestigen. Hij versloeg de Thraciërs en de Illyriërs. Ook sloeg hij de opstanden in de Griekse stadstaten neer. De stadstaat Thebe kreeg het het hardste te verduren. Alexander liet de hele stad verwoesten en verkocht de inwoners als slaven. Alleen zijn Thebaanse aanhangers en de nakomelingen van de dichter Pindarus mochten in de stad blijven leven. Tegen de winter van 335 v.Chr. was duidelijk dat Alexander de nieuwe heerser was.
Verovering van het Perzische Rijk
Al onder Philippus II waren er plannen om het Perzische Rijk binnen te vallen. Hij overleed echter voordat hij die plannen kon uitvoeren. Alexander de Grote besloot daarom om die plannen te voltooien. Het Perzische Rijk werd bestuurd door sjah Darius III. Hij kwam uit de dynastie van de Achaemeniden. Voor de Grieken waren de Perzen hun aartsvijanden. Ongeveer 100 jaar voor Alexander de Grote hadden de Perzische Oorlogen plaatsgevonden. De Perzen probeerden toen om Griekenland te veroveren en onderdeel te maken van hun rijk. De Grieken wisten de Perzen toen twee keer te verslaan. Desondanks vormde het Perzische Rijk nog steeds een bedreiging voor de Grieken. Ook woonden er veel Grieken in het huidige West-Turkije. Dat gebied stond onder de controle van de Perzen.
In 334 v.Chr. besloot Alexander de Grote daarom de Dardanellen over te steken. Hij wist met zijn leger een grote opmars te maken. Binnen een korte tijd veroverde hij vrijwel heel Turkije. De Perzen reageerden vrij langzaam. Tijdens de slag aan de Granicus wisten de Macedoniërs te winnen. Vervolgens veroverden zij ook de stad Halicarnassus. De koningin van Carië, Ada, besloot Alexander toen te helpen tegen de Perzen. Als dank daarvoor maakte hij haar gouverneur van de regio. Ook adopteerde Ada Alexander als haar zoon. Alexanders echte moeder leefde nog, maar had daar een slechte band mee. Vanuit Turkije trok Alexander de Grote verder naar het Levant. Hij belegerde de stad Tyrus en trok vervolgens via de Gazastrook naar Egypte. In Egypte claimde hij de zoon van de Egyptische god Amon te zijn. Hij werd vervolgens gekroond tot farao.
Vanuit Egypte trok hij naar Mesopotamië en vervolgens het huidige Iran. Sjah Darius III begon toen te beseffen dat Alexander zijn gehele rijk wilde hebben. De Perzische gouverneur Bessus begreep dat Darius III te zwak was. Hij besloot de sjah neer te steken en vervolgens zelf sjah te worden. Bessus regeerde vervolgens nog enkele jaren over het oosten van het Perzische Rijk. De gewonde Darius III werd gevonden door de Macedoniërs. Volgens de legende zou Darius III op zijn sterfbed de troon aan Alexander de Grote hebben beloofd. Toch is het onduidelijk of dat daadwerkelijk zo gebeurd is of dat Alexander de Grote dat bedacht om zijn machtsovername te rechtvaardigen. In ieder geval veroverde hij het oosten van het Perzische Rijk en versloeg Bessus. Tijdens deze verovering lieten de Macedoniërs (mogelijk per ongeluk) Persepolis afbranden. Persepolis was een van de hoofdsteden van het Perzische Rijk. Mogelijk was de brand een ongeluk, maar het is ook mogelijk dat het met opzet gedaan was. Sommige historici denken dat de verbranding van Persepolis wraak was voor de Perzische verwoesting van Athene zo'n 100 jaar eerder.
Alexander de Grote had een grote bewondering voor Cyrus de Grote, de stichter van het Perzische Rijk. In Pasargadae bezocht hij de tombe van Cyrus. Alexander nam ook veel beleid van Cyrus de Grote over. Hoewel de Griekse mythologie nu de belangrijke religie was, bleef godsdienstvrijheid bestaan. In het nieuwe Macedonische Rijk waren er namelijk zeer veel religies. Alexander wilde voorkomen dat er oorlogen zouden ontstaan door één religie op te leggen. Ook nam hij veel tradities uit de Perzische en Egyptische cultuur over. Hij begon zelfs de Egyptische en Perzische cultuur te mengen met de Griekse cultuur. Zijn generaals vonden dat laatste maar niets. Een goede vriend van Alexander, Cleitus de Zwarte, maakte daar een opmerking over. Alexander was zo woest op hem dat hij Cleitus doodstak.
Oostelijke campagnes
Voor de Grieken eindigde de bekende wereld bij de Indusrivier in het huidige India. Alexander de Grote had echter het doel om de gehele wereld te veroveren. Toen hij bij de Indusrivier aankwam, ontdekte hij dat er nog veel meer land achter de rivier lag. Na de verovering van het Perzische Rijk zette hij zijn zinnen op het Indisch subcontinent. Toch ging de verovering van die regio veel minder soepel. Het Perzische Rijk was verzwakt. Daardoor was het makkelijk om te veroveren. Dat was niet het geval met de volkeren op het Indisch subcontinent. Daarnaast was de regio onbekend terrein voor de Grieken. Daardoor konden zij zich moeilijk voorbereiden.
Na enkele mislukte campagnes kreeg Alexander zelfs tegenstand van zijn eigen leger. De Macedonische soldaten waren namelijk al meer dan 10 jaar aan het vechten. Zij wilden graag terug naar hun thuisland om hun vrouwen, kinderen en ouders te zien. Alexander probeerde zijn soldaten te overtuigen om verder te gaan. Zijn generaal Coenus ging uiteindelijk tegen hem in. Alexander besloot toen naar zijn leger te luisteren. Onderweg veroverden zij nog een klein gebied in Punjab, maar al spoedig waren zij terug in Perzië.
Latere jaren
Na zijn terugkeer nam Alexander de macht weer op zich. In zijn afwezigheid kregen verschillende generaals en gouverneurs meer macht. Sommige van hen hadden echter hun macht misbruikt. Alexander liet die personen oppakken en ter dood veroordelen. Ook de spanningen tussen de Perzen en Macedoniërs op te lossen hield hij een massahuwelijk in Susa. Veel Macedonische generaals trouwden toen met Perzische vrouwen. Op die manier werden de twee culturen met elkaar verbonden.
In zijn laatste jaren was Alexander vooral geïnteresseerd in het zuiden. Hij liet bijvoorbeeld een groep zeevaarders de Perzische Golf in kaart brengen. Ook maakte hij plannen voor de verovering van het Arabisch Schiereiland. Na de dood van zijn beste vriend, Hephaestion, werd Alexander echter steeds depressiever. Hij plande een gigantisch monument voor die vriend tot aan zijn eigen dood.
Overlijden en nasleep
Koninkrijk van Ptolemaeus I Soter (Egypte)
Koninkrijk van Kassander (Macedonië en Griekse stadstaten)
Koninkrijk van Lysimachus (Thracië en West-Turkije)
Koninkrijk van Seleucus I Nicator (Seleucidische Rijk)
Alexander stierf uiteindelijk in 323 v.Chr. in een paleis in Babylon. Kort voor zijn dood had hij een ziekte opgelopen. De ziekte begon als een griepje maar werd al snel heftiger. Uiteindelijk kon hij zelfs niet meer praten. Het is onbekend welke ziekte hij had, maar mogelijk was het malaria of buiktyfus. Er zijn theorieën dat Alexander mogelijk vergiftigd was door Antipater met behulp van zijn zoon, Kassander. Olympias beschuldigde ook Antipater ervan haar zoon te hebben vermoord. Toch kan die beschuldiging ook komen door de ruzie tussen Antipater en Olympias. Alexander werd slechts 32 jaar oud
Na zijn dood werd zijn lichaam in een gouden sarcofaag geplaatst en vervoerd naar Alexandrië. In die stad was er een tombe voor Alexander de Grote. Zijn tombe bestond tot aan de later oudheid. Later werd zijn sarcofaag vervangen door een glazen kist. Verschillende belangrijke mensen brachten een bezoek aan de tombe, waaronder Julius Caesar en keizer Augustus. Doordat de tombe nooit gevonden is, wordt soms getwijfeld aan dit verhaal. In 2014 werd in Amphipolis in Griekenland een grote tombe ontdekt. Men dacht toen dat dat de tombe van Alexander de Grote was. Later bleek dat de tombe van Hephaestion te zijn. Vroeger werd gedacht dat de Alexander Sarcophagus uit Sidon in Libanon de rustplaats van Alexander de Grote. Op de kist staan namelijk Alexander en zijn vrienden afgebeeld. Tegenwoordig is duidelijk dat die sarcofaag van een lokale koning of edelman was.
De dood van Alexander de Grote betekende ook het begin van het einde van het Macedonische Rijk. Er was namelijk geen goede opvolger. Zijn halfbroer, Philippus III, was te zwak om zelf te regeren. Zijn zoon, Alexander IV, zat nog in de buik van zijn moeder. Zowel Philippus III als Alexander IV werden benoemd tot koning. De macht lag echter in handen van een regent. Ondertussen braken er tussen de generaals en gouverneurs (de diadochen) enkele burgeroorlogen uit. Die oorlogen staan bekend als de diadochenoorlogen. In 301 v.Chr. werd uiteindelijk besloten het Macedonische Rijk in vier stukken te splitsen.
Persoonlijk leven
Persoonlijkheid
Alexander stond bekend als moedig persoon. Hij had een grote interesse in filosofie en kon rationeel nadenken. Volgens de Romeinse schrijver Plutarchus was Alexander zelf een van de belangrijkste filosofen. Hij paste namelijk de filosofie toe op de politiek. Zijn doel was van de wereld te verenigen onder één vorst. Het idee was dat op die manier er vrede en welvaart zou zijn. Als alle volkeren onder één leider vielen, waren er geen oorlogen meer. Ook zou dat handel makkelijker maken en goed zijn voor de economie. Alexander was dus erg ambitieus. Hij maakte gebruik van groots speeches, was vrijgevig en geïnspireerd door de Griekse helden uit de Ilias van Homerus.
Alexander de Grote zou zeer geïnteresseerd zijn in vreemden. Hij maakte daardoor altijd kennis met anderen en probeerde zijn eigen grenzen te verleggen. Volgens Plutarchus was Alexander de Grote erg geïnteresseerd in de Griekse filosoof Diogenes van Sinope. Diogenes behoorde tot het cynisme (een filosofische stroming) en leefde als zwerver op de straat. Volgens de legende zou Alexander een lange reis afleggen om Diogenes te ontmoeten. Hij kwam bij hem aan en wilde Diogenes iets geven. Alexander zei dat Diogenes iets mocht kiezen en hij dat zou regelen. Diogenes antwoordde dat Alexander een stap opzij moest zetten, want Alexander stond in zijn zonlicht. Diogenes was totaal niet onder de indruk van Alexander.
Toch had hij ook enkele karakterfouten. Hij kon zich erg laten meeslepen met zijn woede. Zo liet hij in een woede-uitbarsting de stad Thebe vernietigen. Nadat zijn beste vriend overleed, liet Alexander de dokter die die vriend behandelde vermoorden. Daarnaast was hij erg impulsief. Daarnaast had Alexander waarschijnlijk een alcoholverslaving. Hij dronk alcohol vooral om zich te verbinden met zijn vrienden.
Uiterlijk
Alexander de Grote wordt op standbeelden, mozaïeken en schilderijen vaak als knappe man afgebeeld. Zijn schoonheid komt overeen met de idealen uit de Griekse Oudheid. Hij wordt vaak afgebeeld met blond of lichtbruin krullend haar, witte huidskleur en blauwe ogen. Volgens de Alexanderroman uit de middeleeuwen had Alexander twee verschillende kleuren ogen. Zijn ene oog was bruin, terwijl zijn andere oog blauw was. Ook wordt hij vaak als jong afgebeeld, omdat hij ook jong overleed.
Op antieke standbeelden, munten en mozaïeken werd hij waarschijnlijk knapper afgebeeld dan hij daadwerkelijk was. Alexander de Grote stond dankzij die kunstwerken bekend om zijn goddelijke schoonheid. In werkelijkheid was dat propaganda. Zijn uiterlijk werd gekoppeld aan mythologische helden als Achilles en Herakles. Op die manier liet hij zien dat hij dezelfde goddelijke status en moed had. Door middel van de kunstwerken wilde hij ook zelfvertrouwen, jeugdige energie en leiderschap uitstralen. Dat betekent overigens niet dat Alexander er totaal anders uitzag dan zijn standbeelden. Op zijn standbeelden zag hij er alleen knapper uit. In feite was het antieke versie van een filter toevoegen aan een foto.
Mogelijk had Alexander de Grote in werkelijkheid een verlamd oog. Daardoor zou hij scheel hebben gezien. Dat verlamde oog was mogelijk een ongeluk of een erfelijke aandoening. Historici hebben dit ontdekt door standbeelden van Alexander de Grote te bestuderen. Op veel standbeelden is het verlamde oog namelijk zichtbaar.
Relaties en vriendschappen
Alexander de Grote is twee maal getrouwd geweest. In 324 v.Chr. trouwde hij met de Perzische prinses Stateira II. Zij was de dochter van sjah Darius III. Het huwelijk was onderdeel van een reeks politieke huwelijken in Susa. Door middel van het huwelijk wilde Alexander de Grieken en Perzen in het land verenigen. Stateira overleed echter één jaar na het huwelijk. Waarschijnlijk hadden zij geen kinderen. In 327 v.Chr. trouwde Alexander met Roxane. Zij was de dochter van een Perzische gouverneur en kwam uit de regio Bactrië. Samen hadden zij twee zonen. Hun eerste zoon overleed kort na de geboorte en had geen naam (voor zover bekend). Hun tweede zoon heette Alexander IV en werd drie maanden na de dood van Alexander de Grote geboren. Alexander IV zou benoemd worden tot koning, maar werd in 310 v.Chr. vermoord door generaal Kassander.
Naast Roxane had Alexander de Grote nog huwelijken met andere vrouwen en mannen. Over zijn relaties met andere vrouwen is weinig bekend. Vaak worden Callixine, Barsine en Cleophis genoemd als vrouwen waarmee Alexander een relatie had. Met die laatste twee vrouwen zou hij ook kinderen gehad hebben.
Over de relaties van Alexander de Grote met andere mannen bestaat enkele speculatie. In Macedonië (en Griekenland) hadden beste vrienden vaak een zeer intieme relatie. De grens tussen vriendschap en liefdesrelatie was een stuk vager dan tegenwoordig. Tegenwoordig speculeren sommige historici dat Alexander de Grote mogelijk biseksueel was. Doordat men anders naar seksuele geaardheid en gender keek, is dat echter moeilijk om met zekerheid te zeggen.
Tijdens zijn leven speelden twee mannen een belangrijke rol. De eerste was Hephaestion. Hij was de beste vriend en bodyguard van Alexander de Grote. Hephaestion vergezelde Alexander overal waar hij heenging. Hun vriendschap wordt soms als liefdesrelatie gezien. Zij werden hun tijd vergeleken met de mythische figuren Achilles en Patroclus. Over die twee mythische figuren wordt ook soms gedacht dat ze een relatie hadden. Toen Hephaestion overleed, was Alexander zo kapot dat hij voor de rest van zijn leven rouwde. De tweede man in Alexanders leven was Bagoas de Jongere. Hij was beeldschone eunuch aan het hof van Darius III.
Huisdieren
Alexander de Grote had ook twee huisdieren. Ten eerste had hij een paard genaamd Bucephalus. Het paard werd waarschijnlijk geboren rond 339 v.Chr. Voor Alexander de Grote was Bucephalus een van zijn belangrijkste metgezellen. Het paard ging met hem mee op verschillende tochten en veldslagen. In 226 v.Chr. overleed het paard tijdens de slag bij de Hydaspes. Als nagedachtenis liet Alexander de stad Bucephala naar het paard vernoemen.
Zijn tweede huisdier was een hond genaamd Peritas. De hond was een molosser die iets groter dan normaal was. Alexander had de hond gekregen van zijn oom. Ook had Alexander deze hond mee op reis. Tijdens zijn veldtochten in India overleed de hond. Alexander liet vervolgens de stad Hydaspes stichten uit nagedachtenis.
Nalatenschap
Alexander de Grote als held
.jpg)
Alexander de Grote kwam uit Macedonië. Dat was een land in het noorden van de Griekse stadstaten. De Macedoniërs waren waarschijnlijk een Grieks volk of een volk dat nauw verwant was aan de Grieken. Zij hadden de Griekse taal en cultuur overgenomen. Ook geloofden zij in de Griekse goden. Alexander de Grote sprak dan ook Grieks als moedertaal, vereerde Griekse helden en goden en kreeg een Griekse opvoeding. De Macedoniërs zagen zichzelf als een Grieks volk. De stadstaten in het zuiden van Griekenland (zoals Athene en Sparta) zagen de Macedoniërs niet als Grieks. Zij vonden dat de Macedoniërs barbaren waren. Macedonië was bijvoorbeeld een koninkrijk met één koning, terwijl Griekenland was opgedeeld in stadstaten met elk een eigen bestuursvorm.
De meeste historici vinden dat Macedonië deel uitmaakt van de Griekse wereld. Daarom wordt Alexander de Grote vandaag de dag wel als Grieks gezien. In het moderne Griekenland wordt hij als een van de belangrijkste Griekse helden gezien. De moderne Grieken beschouwen Alexander de Grote dan ook als Grieks.
In Noord-Macedonië wordt Alexander de Grote ook als nationale held gezien. Ondanks de overeenkomst in naam zijn de moderne Macedoniërs geen afstammelingen van de Macedoniërs uit de oudheid. De moderne Macedoniërs zijn een Slavisch volk dat nauw verwant is aan de Bulgaren. Toch beschouwen sommige inwoners van Noord-Macedonië zich wel als afstammeling van Alexander de Grote. Die gedachte ontstond toen Noord-Macedonië nog onderdeel was van Joegoslavië. De Joegoslavische dictator Josip Broz Tito wilde namelijk een aparte identiteit voor de Macedoniërs creëren. Hij wilde voorkomen dat buurland Bulgarije veel invloed in de regio zou krijgen. Na de onafhankelijkheid van Noord-Macedonië werd dat versterkt. In Noord-Macedonië vindt je daardoor veel standbeelden van Alexander de Grote en moderne gebouwen in Griekse stijl.
Griekenland ziet die situatie in Noord-Macedonië als culturele toe-eigening. Dat culturele conflict tussen beide landen laait af en toe op. Ook speelt het een rol bij de mogelijke toetreding van Noord-Macedonië tot de Europese Unie (EU). Griekenland probeert dat namelijk soms te blokkeren.
Waar Alexander de Grote in Griekenland als held gezien werd, ziet hem in Iran juist op een complexe manier. Alexander de Grote maakte een einde aan het rijk van de Achaemeniden die uit Perzië kwamen. Vervolgens zou Perzië bijna 3 eeuwen door buitenlandse dynastieën overheerst worden. Uiteindelijk kwamen de Sassaniden aan de macht die wel uit Perzië kwamen. Zij beeldden Alexander de Grote als de grote schurk af. Later werd Iran verschillende keren binnengevallen. Die invasies worden vaak gelinkt aan Alexander de Grote, waardoor veel Iraniërs hem nog steeds als negatief zien. Desondanks zijn er ook Iraniërs die hem als positief zien. Zo beeldde Ferdowsi hem af als een wijze filosoof die de wereld wilde ontdekken.
Alexanders slechte kant
Zoals altijd met mensen, was ook Alexander niet alleen maar "Groot". Zo staat hij bekend om zijn overdreven ijdelheid. Hij liet zichzelf maar wat graag aanbidden, en kleede zich in dure Perzische kleding. Ook kwam zijn ijdelheid naar voren bij het kiezen van stadsnamen; veel steden dragen zijn naam. Toen een van Alexanders generaals, Clitus, kritiek op hem leverde, Alexander gaf te weinig om zijn soldaten, hij was niets vergeleken bij zijn vader, et cetera, vermoordde Alexander hem.
Ook is Alexander berucht om zijn wat we tegenwoordig oorlogsmisdaden zouden noemen. Niet zelden moordde hij een stad uit en/of liet hij bewoners van veroverde gebieden tot slaaf maken. Een van die steden is Tyrus. Deze belangrijke haven van de Perzen weigerde zich over te geven. Toen Alexander het eiland begon te naderen met een honderden meters lange dam, lukte het hem pas de stad in te nemen. Van de 40.000 inwoners werden er duizenden vermoord en 30.000 tot slaaf gemaakt. Hij werd wreder en gewelddadiger naarmate hij verder naar het oosten optrok.
Beroemdheid
Veel mensen die grote dingen deden in de Grieks-Romeinse tijd werden vergeleken met Alexander de Grote, zoals: Pompeius Magnus, Sulla, Gaius Marius, Julius Caesar, maar ook Oosterse koningen zoals Mithridates van Pontus. Het grootste compliment dat een Grieks of Romeins veldheer kon krijgen, was vergeleken te worden met Alexander de Grote.
Alexandrië in Egypte is vernoemd naar Alexander de Grote. Dat was vroeger de hoofdstad van Egypte in de tijd van de farao's. Nu is dat Caïro. Alexander heeft ook veel andere steden naar zichzelf vernoemd.
In de cultuur
Alexander de Grote komt voor als personage in verschillende boeken. Voorbeelden zijn de Sjahnama van de Perzische schrijver Ferdowsi en de middeleeuwse Alexanderroman. Volgens Ferdowsi zou Alexander de Grote in Perzië opzoek geweest zijn naar de fontein van de Eeuwige Jeugd. Dat is een mythische fontein of bron met water dat iemand voor eeuwig jong kan houden. In het Bijbelboek 1 Makkabeeën komt Alexander de Grote ook voor. Dat boek is echter geen onderdeel van de katholieke en protestantse Bijbel. Het is een deutercannoniek boek. Dat betekent dat het boek handig is om te lezen, maar niet hetzelfde niveau heeft als de andere Bijbelboeken.
Over Alexander de Grote zijn ook enkele films gemaakt. De bekendste verfilming is Alexander uit 2004. In die film speelt Colin Farrell de rol van de Macedonische koning. In 2024 bracht Netflix ook de serie Alexander: The Making of a God uit. Die serie combineert drama met een documentaire. Beide media kregen veel kritiek, omdat Alexander de Grote niet historisch correct was afgebeeld.
