küme

Türkçe

Köken

• Arapça كومة‎ (kūma(t), “yığın, öbek”) sözcüğünden. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen κύμα (kúma) sözcüğünden alıntıdır. Eski Yunanca sözcük Eski Yunanca κύω (kúō, “şişmek, kabarmak, top gibi olmak”) fiilinden +μα(t) (+ma(t)) ekiyle türetilmiştir. Bu fiil Hintavrupa Anadili tanıksız veya yeniden kurulmuş *ḱewh₁- (*ḱew-, “içi boşalmak”) biçiminden evrilmiştir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /cyˈme/
• Heceleme: kü‧me

Ad

küme (belirtme hâli kümeyi, çoğulu kümeler)

Mantar kümesi. (1)

Toprak kümesi (2)

Küme (3)

Küme (4)

(matematik): İki kümenin kesişimi her iki kümede bulunan ortak ögelerden oluşur.

1. grup.
   • "Tarla kuşları Mustafa'nın sabanı altından yeni kurtulmuş olan kaba çığır üzerine kümeyle konarak buldukları tohumlara gaga çalmakta idiler." - Nabizade Nâzım
2. Tümsek biçimindeki yığın.
   • Ben, açık gözlerle ancak birkaç yeşillik kümesi ve birkaç gübre yığını seyredebiliyorum (Yusuf Z. Ortaç).
3. Herhangi bir nesnenin oluşturduğu tomar; öbek.
4. (eğitim) Bir sınıfta öğrencilerin, belli bir eğitim ve öğretim amacıyla bir süre için oluşturdukları takım veya öbek.
   • "… kendi arzusu ile seçtiği konuya dahi gereği gibi çalışmamakta, noksan gayret göstermekte ve genellikle çalışmaların ilerlemesine doğru herhangi sınıf içerisindeki bir kümeye dâhil olmayı arzulamaktadır." - Fikret Özuğur
5. (spor) Durum ve nitelikleri göz önünde bulundurularak belli sayıdaki takımdan oluşturulan alt grup.
6. (spor) Koşularda, kendiliğinden oluşan yarışçı gruplarının her biri.

Çekimleme

kümenin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	küme	kümeler
belirtme	kümeyi	kümeleri
yönelme	kümeye	kümelere
bulunma	kümede	kümelerde
ayrılma	kümeden	kümelerden
tamlayan	kümenin	kümelerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	kümem	kümelerim
belirtme	kümemi	kümelerimi
yönelme	kümeme	kümelerime
bulunma	kümemde	kümelerimde
ayrılma	kümemden	kümelerimden
tamlayan	kümemin	kümelerimin
2. tekil (senin)
yalın	kümen	kümelerin
belirtme	kümeni	kümelerini
yönelme	kümene	kümelerine
bulunma	kümende	kümelerinde
ayrılma	kümenden	kümelerinden
tamlayan	kümenin	kümelerinin
3. tekil (onun)
yalın	kümesi	kümeleri
belirtme	kümesini	kümelerini
yönelme	kümesine	kümelerine
bulunma	kümesinde	kümelerinde
ayrılma	kümesinden	kümelerinden
tamlayan	kümesinin	kümelerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	kümemiz	kümelerimiz
belirtme	kümemizi	kümelerimizi
yönelme	kümemize	kümelerimize
bulunma	kümemizde	kümelerimizde
ayrılma	kümemizden	kümelerimizden
tamlayan	kümemizin	kümelerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	kümeniz	kümeleriniz
belirtme	kümenizi	kümelerinizi
yönelme	kümenize	kümelerinize
bulunma	kümenizde	kümelerinizde
ayrılma	kümenizden	kümelerinizden
tamlayan	kümenizin	kümelerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	kümesi	kümeleri
belirtme	kümesini	kümelerini
yönelme	kümesine	kümelerine
bulunma	kümesinde	kümelerinde
ayrılma	kümesinden	kümelerinden
tamlayan	kümesinin	kümelerinin

Deyimler

küme düşmek, küme düşürmek, küme çıkmak

Türetilmiş kavramlar

küme ayraç, küme bulut, küme çalışması, küme parantez, bir küme, boş küme, çift küme, denk küme, toplumsal küme, üst küme, ayrık kümeler, öncüller kümesi, yıldız kümesi

Çeviriler

küme

• Almanca: Wall (de) e, Schwarm (de) e, Menge (de) d
• Azerice: topa (az)
• Felemenkçe: verzameling (nl) d
• Fince: kasa (fi), rykelmä (fi), joukko (fi)
• Fransızca: ensemble (fr)
• İngilizce: aggregate (en), class (en), clump (en), set (en)
• İsveççe: mängd (sv)
• İtalyanca: insieme (it)
• Norveççe: mengde (no)
• Rusça: куча (ru) (kuça), груда (ru) (gruda), скопление (ru) (skopleniye), группа (ru) (gruppa)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "küme".
  TDK Özel Sözlük'te: küme"

• Kubbealtı Lugatı'nda "KÜME :"
• Nişanyan Sözlük'te: küme.

Ek okumalar

• Vikipedi'de küme