Feyruz

Feyruz
1971
Genel bilgiler
Doğum	Nuhad Vedi Haddad نهاد وديع حداد 21 Kasım 1935 Beyrut, Büyük Lübnan
Köken	Lübnan Marunisi-Süryani
Tarzlar	Arap müziği
Meslekler	Şarkıcı, oyuncu
Etkin yıllar	1950-günümüz
Müzik şirketi	EMI, Virgin, Voix de l'Orient, Fayrouz Productions
Resmî site	fairouz.com
Eş	Asi Rahbani
Çocukları	Ziyad dahil 4 çocuk

Konser sırasında (Beiteddine), 2001

Nuhad Vedi Haddad bilinen adıyla Feyruz (Arapça: فيروز), Lübnanlı şarkıcı. Kendisi, Arap dünyasının en ikonik ve en çok beğenilen şarkıcılarından biri olarak kabul ediliyor ve modern Lübnan'ın sembolü olarak görülüyor.

Feyruz, müzik kariyerine 1940'ların sonlarında Lübnan'daki ulusal radyo istasyonunda koro üyesi olarak genç yaşta başladı. 1952'de yayınlanan ilk büyük hit şarkısı "İtab", onu Arap dünyasında anında bir yıldız haline getirdi. Feyruz, 1957 yazında Baalbeck Uluslararası Festivali'nde ilk canlı performansını sergiledi ve burada Lübnan Cumhurbaşkanı Kamil Şamun tarafından sanatsal başarı için verilen en yüksek madalya olan "şövalye" unvanıyla ödüllendirildi.

Feyruz'un şöhreti 1950'ler ve 1960'larda Arap dünyasında yayıldı ve bu da onu Şam, Amman, Kahire, Rabat, Cezayir ve Tunus dahil olmak üzere çeşitli Arap başkentlerinde Lübnan dışında sahne almaya yönlendirdi. Lübnan, Suriye, Ürdün, Filistin, Tunus, Amerika Birleşik Devletleri, Mısır ve Fransa dahil olmak üzere birçok ülkede onur ve nişanlar almıştır.

Kariyeri boyunca; Londra'da Albert Hall ve Royal Festival Hall, New York'ta Carnegie Hall, Lincoln Center ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Fuayesi, Paris'te Olympia ve Salle Pleyel, Atina'da ise Herodes Atticus Odeonu gibi dünyanın en önemli mekânlarında baş sanatçı olarak sahne aldı.

Altmış yılı aşkın kariyeri boyunca Feyruz; yaklaşık 1500 şarkı kaydetti, 80'den fazla albüm çıkardı, 20 müzikalde rol aldı ve dünya genelinde 150 milyonun üzerinde albüm satışı gerçekleştirdi; bu başarılarıyla tüm zamanların en çok satan Orta Doğulu sanatçılarından ve dünyanın en çok satan müzik sanatçılarından biri oldu.

Hayatı

1935-1950'ler - İlk yıllar

Nuhad Haddad, 21 Kasım 1935'te Beyrut'ta dünyaya geldi. Şuf İlçesi'nde büyüdü. Beyrut'un Patrikhanesi'ne bakan, komşuyla paylaşılan bir mutfağı olan tek odalı klasik bir Lübnan evinde yaşadı. Babası Vadi' Haddad, Mardin'den göçen bir Süryani'ydi ve Lübnan'da yayımlanan Fransızca bir gazetenin matbaasında çalışıyordu. Annesi Lisa el-Bustani ise evde dört çocuğu Nuhad, Yusuf, Hüda ve Emel'e bakıyordu. Ailesi Süryani ve Maruni'dir.

Nouhad utangaç ve okulda çok arkadaşı olmayan bir çocuktu. Ancak yaz aylarını geçirdiği Debbieh böglesinde yaşayan büyükannesine çok bağlıydı. Nohuad, kırsal köy hayatından zevk alıyordu. Gün içinde Nouhad büyükannesine atların bakımında ve yakındaki su kaynağından su getirme işinde yardım ediyordu. Pınara gidip gelişinde şarkı söylemeyi seviyordu. Akşamları ise mum ışığında büyükannesinin anlattığı hikâyeleri dinliyordu.

10 yaşında Nouhad, olağan dışı sesi ile okulda dikkat çekti. Tatilde düzenlenen okul müsamerelerinde düzenli olarak şarkı söylüyordu. Şubat 1950'de okul şovlarından birine katılan Lübnan Konservatuvarı öğretmeni ve aynı zamanda ünlü bir müzisyen olan Mohammed Fleyfel'in dikkatini çekti. Sesi ve performansından etkilenen Fleyfel, Feyruz'u konservatuvara gitmesi konusunda etkiledi. Önce, Nouhad'ın tutucu babası onu konservatuvara gönderme konusunda isteksiz olsa da, kardeşinin de onunla birlikte gitmesi koşuluyla izin verdi. Nouhad'ın ailesi toplu olarak onun müzik kariyeri yapmasına destek oldu.

Mohammed Fleyfel, Nouhad'ın yeteneğiyle çok ilgilendi. Eğitiminin dışında, Kur'an'dan ayetleri okumayı öğretti. Bir kez şarkı söylerken, Lübnan Radyo İstasyonu ve müzisyen (ayrıca ünlü Lübnanlı şarkıcı Mecide Rumi'nin babası olan) Halim el-Rumi'nin dikkatini çekti. Rumi onun sesinden etkilendi ve Arap notalarının yanında Batı notalarını da rahatça söyleyebilme yeteneğini fark etti. Nouhad'ın isteği üzerinde, el Roumi onu Beyrut'taki radyo istasyonu korosuna şarkıcı olarak atadı ve onun için şarkı bestelemeye başladı. Nouhad'ın sahne adını "Turkuaz" anlamına gelen Arapça bir kelime olan "Feyruz" yaptı.

Kısa bir süre sonra, Feyruz, radyoda müzisyen olarak çalışan Asi ve Mansur Rahbani kardeşler ile tanıştırıldı. Üçlünün kimyası tuttu ve Asi, Feyruz için şarkılar bestelemeye başladı. Onun için yazdığı üçüncü şarkı olan 'Itab, tüm Arap dünyasında kısa sürede bir hit oldu ve Arap müzik sahnesinde Feyruz'u en önemli Arap şarkıcılarından biri yaptı. Asi ve Feyruz 23 Ocak 1955'te evlendi ve Feyruz, Asi'nin inancı olan Yunan Ortodoks inancına geçti. Tören Beyrut'taki bir Antakya Rum Ortodoks Kilisesi'nde yapıldı.

Feyruz ve Assi'nin dört çocuğu oldu: Ziyad, müzisyen ve bestekâr, Layal (1987'de beyin kanamasından öldü), Hali (menenjit nedeniyle çocukluktan beri felçli) ve Rima, fotoğrafçı ve yönetmen.

Feyruz, ilk büyük konserini 1957'de, dönemin Lübnan başkanı Kamil Şamun tarafından düzenlenen Uluslararası Baalbek Festivali'nde, İngiliz balerin Beryl Goldwyn ve balet Rambert ile beraber verdi. Feyruz, şovdan 1 Lübnan Lirası kazandı. Yıllar içinde yer aldığı müzikal operettalar ve konserler, Feyruz'un Lübnan ve Arap Dünyası'nın en popüler şarkıcılarından biri olmasını sağladı.

1960'lar - Yeni bir yıldızın doğuşu

1960'larda Feyruz, Halim Roumi'nin deyimiyle "Lübnan şarkıcılığının First Lady'si" olarak tanımlanıyordu. Bu dönemde, Rahbani kardeşler, Feyruz için yüzlerce ünlü şarkı, operattalarının birçoğunu ve 3 sinema filmini hazırladı.

1969'da, Cezayir Başkanı Houari Boumedienne huzurunda özel konsere çıkmaması nedeniyle altı ay boyunca Lübnan radyo istasyonlarında Feyruz şarkıları yasaklandı. Bu olay, popülaritesinin artmasına sebep oldu. Feyruz açıklamasında her zaman her ülke ve bölgede halklara şarkı söyleyeceğini ancak asla bir birey için şarkı söylemeyeceğini belirtti.

1970'ler - Uluslararası ün ve Lübnan İç Savaşı

1971'de Feyruz'un ünü büyük Kuzey Amerika turnesinden sonra uluslararası seviyeye çıktı. Konserler Amerikan ve Arap-Amerikan kitleler tarafından oldukça pozitif tepkilerle karşılandı.

22 Eylül 1972'de, Asi Rahbani bir beyin kanaması geçirip hastaneye kaldırıldı. Hayranları hastanenin dışında buluştu ve dua ederek, mumlar yaktı. Üç ameliyat sonrası Assi'nin beyin kanaması durduruldu. Feyruz ve Assi'nin en büyük oğlu Ziad Rahbani, 16 yaşındayken yayınlanmamış şarkılarından "Akhadou el Helween"i (aslen Marwan Mahfouz tarafından Ziad'ın ilk albümü "Sahriyyi"de söylenmesi için yazılmıştı.) amcası Mansour Rahbani'nin yazdığı yeni sözlerle "Saalouni n'Nass" (İnsanlar bana sordu) haline çevirdi. Şarkı, Feyruz'un Assi'siz ilk kez sahnede olmasını anlatıyordu. Beyin kanamasından üç ay sonra, Assi, Hamra Caddesi'ndeki Piccadilly Tiyatrosu'nda sahnelenen "Al Mahatta" müzikalinin galasına katıldı. Assi'nin kardeşi Elias Rahbani perfromansın müzikal aranjmanını yaptı ve orkestrasını yönetti.

Bir yıl içinde Assi, beste yapıp kardeşi ile şarkı yazmaya devam etti. Konuları daha da politikleşen müzikaller hazırlamaya devam ettiler. Lübnan İç Savaşı çıktıktan sonra, kardeşler oyunlarında politik satir ve sert eleştiriler kullanmaya devam ettiler. 1977'de müzikalleri "Petra" hem Müslüman batı ve Hristiyan doğu Beyrut'ta gösterildi.

1978'de üçlü Avrupa ve Basra Körfezi ülkelerini dolaşıp, Paris Olympia dahil olmak üzere konserler verdi. Bu yoğun tempo nedeniyle, Assi'nin beden ve ruh sağlığı bozulmaya başladı. Feyruz ve Rahbani Kardeşler 1979'da profesyonel ve kişisel ilişkilerini bitirmeye karar verdi. Feyruz, oğlu Ziad Rahbani'nin yönettiği bir prodüksiyon ekibiyle çalışmaya başlarken, Assi ve Mansour kardeşler Ronza'nın başta olduğu birkaç sanatçıyla çalışmaya başladı.

1975-1990 arasında devam eden iç savaşta, Feyruz yurtdışında yaşamak için Lübnan'ı asla terk etmedi ve 1978'de Beyrut'un batı ve doğu taraflarında gösterilen Petra operettası dışında, Lübnan'da canlı performans yapmadı. Ancak aynı dönemde dünya çağında birçok başarılı ve rekorlar kıran konserler ve turlar düzenledi.

İlk Avrupa TV performansını, 24 Mayıs 1975'te Fransız televizyonunda gerçekleştirdi. En büyük hitlerinden biri olan "Habbaytak Bissayf"ı söyleyen Feyruz'u performanstan sonra programın sunucusu Fransız yıldız Mireille Mathieu sarılarak kutladı.

1980'ler - Yeni prodüksiyon ekibi

1979'da yaşanan Feyruz ve Rahbani Kardeşler arasındaki sanatsal ayrılıktan sonra, Feyruz yola oğlu, besteci Ziad Rahbani, söz yazarı arkadaşı Joseph Harb ve besteci Philemon Wehbe ile devam etti.

Feyruz, Fransız televizyonlarındaki ikinci ve son performansını 13 Ekim 1988'de Du côté de chez Fred şovund gerçekleştirdi. 16 Ekim'de Paris Bercy Sahnesi'nde konser verecek olan Feyruz, konserden üç gün önce daha sonra Fransa kültür bakanı olacak Frédéric Mitterrand'ın programına katıldı. Programda Bercy konseri provaları dışında, dönemin Kültür Bakanı Jack Lang'ın Feyruz'a "Commandeur des Arts et des Lettres" madalyasını vermesini de içeriyordu. Ayrıca eski film ve konserlerinden görüntüler gösterildi. Şovda, Feyruz "Ya hourrié", "Yara" ve "Zaali tawwal" şarkılarını söyledi.

1990'lar ve günümüz

1990'larda, Feyruz altı albüm yayınladı (yayınlanmamış şarkıların da bulunduğu iki Philemon Wehbe saygı albümü, bir Zaki Nassif albümü, üç Ziad Rahbani albümü ve Ziad tarafından düzenlenmiş bir Assi Rahbani saygı albümü) ve büyük çaplı konserler düzenledi. Bunların en önemlisi Beyrut'un iç savaş döneminde yıkılmış olan merkezi Şehitler Meydanı'nın Eylül 1994'te yeniden düzenlenmesi nedeniyle düzenlenen konserdi. 1998'de Uluslararası Baalbeck Festivali'ne 25 yıl aradan sonra çıkıp, 1960 ve 1970'lerde çok ünlü olan üç oyununun en önemli şarkılarını seslendirdi.

Ayrıca 1999'da çoğunun Araplardan oluştuğu 16,000'den fazla seyirciye Las Vegas MGM Arena'da konser verdi. Bundan itibaren 2000-2003 arasında Lübnan'da Uluslararası Beiteddine Festivali, 2001'de Kuweit, 2002'de Paris, 2003'te ABD, 2004'te Amman, 2005'te Montreal'de, 2006'da Dubai'de, Abu Dhabi'de, Baalbeck'te, BIEL'de, 2007'de Atina ve Amman'da, 2008'de Şam ve Bahreyn'de biletlerinin hepsinin satıldığı konserler verdi.

Feyruz, günümüzde çoğunlukla bestekâr oğlu Ziad ile çalışmaktadır. Yeni milenyumdaki ali albümü "Wala Keef" 2002'de yayınlandı. 2008'de Şam'de verdiği konser, Lübnan ve Suriye arasındaki gergin ilişkiler nedeniyle büyük tartışma yarattı. Bazı milletvekilleri Feyruz'a konseri iptal etmesi teklifinde bulundu. Suriye'de 7000 hayranı tarafından, arabasının Suriye sınırından geçmesi ile çığlıklarla karşılandı. Neredeyse her Suriye medya biriminde Feyruz şarkıları çaldı. Radyo kanalları, TV kanalları, restoran ve kafeler, Feyruz'un 20 yıllık aradan sonra Suriye'ye gelmesinin etkisi altındaydı. Ancak bu tartışma Lübnan'daki popülaritesini etkilemedi ve Batı Beyrut'ta yüzlerce kişi karşısında Cuma Toplu Duası'nda yer aldı.

Feyruz'un "Eh... Fi Amal" isimli yeni albümü 7 Ekim 2010 tarihinde yayınlandı. Albümdeki şarkılar Ziad Rahbani tarafından yazılmıştı. 7 ve 8 Ekim'de Beyrut'taki BIEL Sahnesi'nde iki konser verdi. Bu konserler Rahbani Kardeşler oyunu "Sah El Nom"un 2006'daki yeni versiyonu için verilan Aralık 2006 konserinden sonraki ilk Beyrut konseriydi.

Eserlerinin Türkçe aranjmanları

Türk sanatçı	Türkçe aranjmanı	Yabancı orijinali
Ajda Pekkan	Sana Neler Edeceğim	Ka'an Azzaman
Ajda Pekkan, Ercan Turgut, Ebru Gündeş	Tanrı Misafiri	Tarik El Nahl
Ajda Pekkan, Seren Serengil	Yere Bakan Yürek Yakan	Akher Ayam El Sayfieh
Erkin Koray	Eyvah	Waynon
Ferdi Özbeğen	Elini Sallasan	Ya Ya Nassini
Ferdi Özbeğen, Zerrin Özer	Bir Düşmeye Gör	B'Hebbak Ya Lebanon
Ferdi Özbeğen	Kurumuş Bir Dal Gibiyim	La Enta Habibi
Ferdi Özbeğen, Nilüfer	Nerdesin Nerde	Hela Ya Wasea
Ferdi Özbeğen	Sanki Bulunmaz Hint Kumaşı	Akher Alem El Sayfieh
Ferdi Özbeğen	Seviyorum Delicesine	Kenna Netlaka Fi Al Shieh
Gönül Akkor, Deniz Seki	Böyle Gelmiş Böyle Geçer	Al Bint Chalabiya
Gönül Turgut	Birazcık Yüz Ver	Al Oudal El Mensiyyi
Kamuran Akkor	Kim Kimedir Bu Dünya	Nassam Alaynal Hawa
Neşe Karaböcek	Aradı Buldu Beni	Rejhet El Shatweye
Neşe Karaböcek	Kısmet	Nehna Ouel Amar Jirane
Neşe Karaböcek	Yalvarma	Habbeytak Bissayef
Semiha Yankı	Tatlı Cadı	Sahar El Layali
Semiha Yankı	Kurtarma Beni	Habbeytak Bessayf
Zümrüt	Şeytan Tüyü	Ya Ana Ya Ana
Ümit Besen, Müslüm Gürses	İçelim Yavaş Yavaş	Ya Ana Ya Ana
Sami Savni Özer	Hak Yarattı Alemi	Nassam Alayna El Hawa
Mehmet Taneri	Bir Zamanlar	Konna Netlaka
Şam	Le Beyrut	Le Beriut

Dış bağlantılar

• Resmî Youtube kanalı