วิกิพีเดีย:สภากาแฟ/อภิปราย/การออกนามพระเศวตฉัตร ในงานพระบรมศพและพระศพ

​

กราบเรียนทุกท่านครับ เนื่องจากผมมีข้อสงสัยเกี่ยวกับราชาศัพท์และการออกนาม "ฉัตร" ในงานพระบรมศพและงานพระศพ จึงขออนุญาตเปิดประเด็นเพื่อแลกเปลี่ยนแนวคิดและอภิปรายร่วมกับทุกท่าน ในประเด็นที่ว่า เหตุใดในงานพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง การออกนามฉัตรขาว 9 ชั้น ที่ทรงได้รับการถวายกางกั้นเป็นกรณีพิเศษ จึงมีข้อถกเถียงว่ามิสามารถออกนามว่า "พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร" ได้โดยตรง และในบทความวิกิพีเดียภาษาไทยเอง มักจะระบุไว้เพียงคำว่า "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น" หรือหากระบุเต็มยศก็จะกำกับในวงเล็บว่า (ในหมายกำหนดการออกนามว่า พระเศวตฉัตร 9 ชั้น) เสมอ เช่นเดียวกับในงานพระศพของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ที่มีการออกนามเพียง "พระเศวตฉัตร 7 ชั้น" โดยมิได้ออกนามว่า "พระสัปตปฎลเศวตฉัตร"

​ในมุมมองของผม การออกนามว่า "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น" หรือ "พระเศวตฉัตร 7 ชั้น" นั้น อาจเป็นเพียงการปฏิบัติตามธรรมเนียมในหมายกำหนดการ เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้ชื่อเฉพาะของฉัตรที่เป็นนามมงคลในงานอวมงคล (งานพระบรมศพ/พระศพ) หรือไม่ เพราะหากพิจารณาตามหมายกำหนดการพระบรมศพของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) เอกสารทางราชการก็ระบุเพียง "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น" เช่นเดียวกัน โดยมิได้ระบุคำว่า "พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร" ในทางกลับกัน ในการถ่ายทอดสดพระราชพิธีหรือข่าวในพระราชสำนักสำหรับพระบรมศพสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ก็มีการออกนามว่า "พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร" ให้ได้ยินอยู่บ่อยครั้ง

​ด้วยเหตุนี้ ในกรณีของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง เราจะสามารถออกนามฉัตรดังกล่าวว่า "พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร" ได้โดยตรงเลยหรือไม่ครับ และเหตุใดในสื่อออนไลน์ จึงยังคงเคร่งครัดให้ใช้เพียงคำว่า "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น" ​หากท่านใดมีข้อมูลเชิงลึก หลักฐานทางประวัติศาสตร์ หรือระเบียบสำนักพระราชวังเพิ่มเติม ขอเรียนเชิญร่วมหารือและชี้แนะเพื่อเป็นแนวทางในการเขียนบทความให้ถูกต้องตามหลักวิชาการต่อไปครับ ขอบคุณครับ --PhotoThanadon (พูดคุย) 21:33, 23 กรกฎาคม 2569 (+07)

@PhotoThanadon: ขอขอบคุณที่ยกประเด็นนี้ขึ้นมานะครับ ผมไม่มีความเห็นมากนักนอกจากว่าควรจะตามเอกสารราชการและสื่อกระแสหลักตามหลักไม่เป็นงานค้นคว้าต้นฉบับของสารานุกรม

ในครั้งต่อ ๆ ไปรบกวนลงชื่อท้ายข้อความด้วยการพิมพ์ --~~~~ เสมอนะครับ ขอบคุณครับ --Wutkh (คุย) 15:50, 25 กรกฎาคม 2569 (+07)

@PhotoThanadon และ Wutkh: โปรดใส่ลิงก์ภายในและระบุกลุ่มบทความที่ได้รับผลกระทบจากการพิจารณาประเด็นที่กล่าวถึงเพื่อให้เป็นไปตามแนวปฏิบัติครับ (ตามหลัก WP:NOT สภากาแฟไม่ใช่ที่อภิปรายออกหลักเกณฑ์แทนราชการได้ ก็อ้างอิงตามราชบัณฑิตยสภาหรือราชกิจจานุเบกษาเป็นหลักไปก่อน / ปัจจุบันได้ปิด WP:QA ไปแล้วด้วย จึงไม่มีช่องทางสำหรับถามคำถามทั่วไปโดยไม่เกี่ยวข้องกับการเขียนบทความโดยตรงได้อีก) --Taweethaも (คุย) 10:56, 26 กรกฎาคม 2569 (+07)

ข้อถกเถียงนี้เกี่ยวกับบทความ การสวรรคตของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และ การสิ้นพระชนม์ของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ครับ และจะหมายรวมถึงบทความการสวรรคตหรือการสิ้นพระชนม์ของพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์อื่น ๆ ทั้งหมดเลยครับ Jeabbabe (คุย) 11:42, 26 กรกฎาคม 2569 (+07)

เหตุผลตามนั้นเลยครับ ของทุกพระองค์เลย ผมจึงคิดว่ามาเปิดประเด็นในสภากาแฟน่าจะดีกว่าครับ PhotoThanadon (คุย) 12:51, 26 กรกฎาคม 2569 (+07)

รับทราบตามนั้นครับ อีกทางหนึ่งคือเริ่มจากหน้าอภิปรายของบทความ ไม่จำเป็นต้องนำขึ้นสภากาแฟ แต่นำขึ้นหน้าประกาศก็ได้ --Taweethaも (คุย) 13:35, 26 กรกฎาคม 2569 (+07)

ผมเห็นพ้องกับเจ้าของกระทู้ครับ ผมว่าคงเป็นสื่อที่ระวังการใช้คำกันเองมากกว่าเป็นธรรมเนียมปฏิบัติราชสำนัก เท่าที่ผมค้นมาเจอการใช้ชื่อเต็ม ๆ หลายครั้ง เช่น

-ในหนังสือ เครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศงานพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร หน้า 107 มีข้อความว่า "นพปฏลมหาเศวตฉัตรคันตาลกางกั้นเหนือยอดพระโกศทองใหญ่"

-ในหนังสือ จดหมายเหตุงานพระบรมศพ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี หน้า 698 มีข้อความว่า "ประดิษฐานบุษบกทองทรงพระโกศพระบรมอัฐิภายใต้สัปตปฎลมหาเศวตฉัตร"

-ในหนังสือ จดหมายเหตุงานพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี หน้า 39 มีข้อความว่า "ทรงจุดธูปเทียนนมัสการบูชาพระพุทธรูปที่หน้าพระแท่นนพปฎลมหาเศวตฉัตร"

ทั้งนี้ ผมว่าถ้าลองหาเพิ่มก็คงเจอการใช้ตามนี้มากขึ้นอีก

-Jinitak (คุย) 20:03, 26 กรกฎาคม 2569 (+07)

ถ้าแนะนำว่าควรใช้แบบไหนดี ในเนื้อหาหลักหรือหมายกำหนดการ แนะนำให้ยึดตามทางราชการคือใช้คำว่า "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น" (หรือ 7 ชั้น) ตามที่เอกสารทางการกำหนดจะรัดกุมที่สุด แต่ถ้าจะเขียนอธิบายให้คนอ่านเข้าใจรอบด้าน อาจจะวงเล็บหรืออธิบายเพิ่มเติมนัยสำคัญว่าในทางสัญลักษณ์มีศักดิ์ศรีเทียบเท่ากัน เพื่อคลี่คลายข้อสงสัยครับ

ส่วนเว็บอื่นๆ ที่เขาคุยเรื่องนี้กัน ลองกดเข้าไปดูตามลิงก์พวกนี้ได้เลยนะ:

จากเว็บ PostToday เขาพูดถึงเรื่องราวและที่มาของพระเศวตฉัตร 9 ชั้นในหน้าประวัติศาสตร์ ลองเข้าไปดูรายละเอียดได้ที่: https://www.posttoday.com/royal-court/732407

ส่วนเว็บ Thai PBS NOW มีอินโฟกราฟิกและสรุปข้อมูลเข้าใจง่ายเกี่ยวกับความหมายและการใช้คำว่า "พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร" กับ "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น" ไว้ ลองกดไปดูได้ที่: https://www.thaipbs.or.th/now/infographic/532

ขณะที่เว็บ Thairath ได้ช่วยเปิดมุมมองและความหมายเชิงลึกของฉัตร 9 ชั้นเหนือพระโกศในพระบรมศพ ลองอ่านเพิ่มเติมได้ที่: https://www.thairath.co.th/horoscope/belief/2891374

และเว็บ Siamrath เขาก็มีรายงานข่าวเรื่องการประกอบพระอิสริยยศและพระเกียรติยศสูงสุดเช่นกัน ตามลิงก์นี้เลย: https://siamrath.co.th/royal-news/108395 เกรงใจกรรม (คุย) 21:41, 28 กรกฎาคม 2569 (+07)

ตอนนี้เหมือนจะยังหาข้อสรุปไม่ได้ครับ อาจจะต้องหารือต่อ @Wutkh Jeabbabe (คุย) 10:26, 6 สิงหาคม 2569 (+07)

@Jeabbabe: ขอบคุณที่แจ้งเพื่อทราบครับ อันที่จริงเห็นควรแจ้งคุณ @PhotoThanadon: ในฐานะที่เป็นคนเปิดประเด็นนะครับ แต่เพื่อประโยชน์สาธารณะ (ประกอบกับเรื่องส่วนตัวภายนอก) ผมนำข้อความที่หารือมาทั้งหมดให้ Gemini ช่วยสรุปมาได้ ดังนี้

ในเชิงหลักการและการทำงานของวิกิพีเดีย ประเด็นนี้ถือว่าได้ข้อสรุปในทางปฏิบัติของสารานุกรมแล้ว ดังนี้

1. ด้านหลักการวิกิพีเดีย (WP:V และ WP:OR): การลงข้อสรุปในวิกิพีเดียไม่จำเป็นต้องหา "คำตอบเด็ดขาดทางราชาศัพท์" เอง เพราะวิกิพีเดียมีหน้าที่เรียบเรียงตามเอกสารอ้างอิงออฟฟิเชียล (เช่น หมายกำหนดการจากสำนักพระราชวัง หรือราชกิจจานุเบกษา) ดังนั้น ในส่วนเนื้อหาหลักหรือเชิงอรรถ การระบุตามเอกสารทางการว่า "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น" หรือ "พระเศวตฉัตร 7 ชั้น" แล้วกำกับนามเต็มอย่าง "พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร" ไว้ในวงเล็บหรือเชิงอรรถอธิบายบริบท ถือเป็นแนวทางที่เป็นกลางและถูกต้องที่สุดตามสถาปัตยกรรมบทความ
2. ด้านธรรมเนียมและการภาษา: การออกนามในหมายกำหนดการ มักใช้คำระบุประเภทและจำนวนชั้นเป็นหลัก (เช่น พระเศวตฉัตร 9 ชั้น / 7 ชั้น) เพื่อความชัดเจนในเชิงระเบียบพิธีการ ขณะที่นามเต็ม (เช่น พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร หรือ สัปตปฎลมหาเศวตฉัตร) ปรากฏใช้ทั้งในสื่อมวลชน บทบรรยายข่าวพระราชสำนัก และหนังสือจดหมายเหตุทางประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการ ทั้งสองรูปแบบจึงถูกต้องตามบริบทการใช้งานของตนเอง

ข้อถกเถียงนี้จึงไม่ได้ค้างคาในลักษณะที่หาคำตอบไม่ได้ แต่เป็นธรรมเนียมปฏิบัติตามหลักวิกิพีเดียที่ให้ยึดเอกสารราชการเป็นฐานอ้างอิงหลัก แล้วอธิบายเสริมความเข้าใจของผู้อ่านในเนื้อหาครับ

ถ้าไม่มีคำค้านเป็นอื่น ผมขอถือว่าให้สรุปตามนี้แล้วปิดการอภิปรายไปได้นะครับ

@Jinitak, PhotoThanadon, Taweetham, และ เกรงใจกรรม: แจ้งทุกท่านเพื่อโปรดพิจารณาครับ --Wutkh (คุย) 16:16, 6 สิงหาคม 2569 (+07)