Ścięgno Achillesa
| tendo Achillis, tendo calcaneus | |
 |
Ścięgno Achillesa, ścięgno piętowe (łac. tendo Achillis, tendo calcaneus) – największe ścięgno w organizmie człowieka[1], tworzone przez łączące się ścięgna mięśnia brzuchatego łydki (łac. musculus gastrocnemius) i mięśnia płaszczkowatego (łac. musculus soleus)[2]. Jest szerokie i płaskie w części szczytowej, natomiast stopniowo zwęża się i grubieje ku dołowi. Kończy się wyraźnym poszerzeniem w miejscu jego przyczepu na guzie piętowym[2].
Nazwa tego ścięgna wywodzi się od mitycznego Achillesa[3].
Jest najsilniejszym ścięgnem w ciele, które może znieść obciążenia rzędu 2000-3500N[4][5].
Kontuzje i patologie ścięgna Achillesa
[edytuj | edytuj kod]Zerwanie ścięgna Achillesa to jeden z urazów, do którego może dojść np. w wyniku przewlekłych patologii lub stanów zapalnych osłabiających owe ścięgno. W wyniku stanów zapalnych dochodzi do mikrouszkodzeń. Najczęściej spotykane u biegaczy (Sprinterów) oraz ludzi w wieku 30-50 lat. Jest bardzo bolesny, a w momencie zerwania dochodzi do charakterystycznego trzasku[6][7][8].
Tendinopatia ścięgna Achillesa (pot. zapalenie ścięgna Achillesa). Do Tendiopatii dochodzi pomiędzy guzem kości piętowej, a mięśniami łydki. Wynika ona z mikrourazów o różnej intensywności, np. zbyt intensywny bieg lub nadmiernej masy ciała (otyłość, nadwaga). Dochodzi wówczas do przeciążenia, rozwłóknienia ścięgna i sródścięgnistego uszkodzenia[9][10].
Kaletka głęboka ścięgna Achillesa znajduje się między kością piętową a ścięgnem Achillesa. Produkuje ona "maź", której zadaniem jest nawilżanie chrząstki stawowej, chroniąc staw przed procesami degeneracyjnymi i zmianami zwyrodnieniowymi.
Zapalenie kaletki głębokiej ścięgna Achillesa jest urazem ograniczającym sprawność fizyczną. Powoduje także dyskomfort. Występuje najczęściej u ludzi w wieku 15-50 lat, pracujących w złych i niedogodnych pozycjach fizycznych oraz sportowców źle przygotowanych do aktywności fizycznej i jest związana z podrażnieniem kaletki przez narośl na pięcie lub przez ciasne obuwie. Najczęściej objawia się w postaci bólu stawu, zaczerwienieniu lub innych postaciach. Pojawia się ono w wyniku przeciążenia stawów, uderzeń lub upadków lub mikrourazów w okolicy tylnej stawu skokowego[11].
Znaczenie ścięgna Achillesa w sporcie
[edytuj | edytuj kod]Ścięgno Achillesa jest bardzo istotne w sporcie. Ścięgno dzieli się na dwie kategorie: sztywne i sprężyste. Sztywne oddaje energie bardzo szybko z większą energią, jest one przydatne w sportach, do których potrzebna jest eksplozywność np. skok w dal. Sprężyste oddaje energie wolniej, z mniejszą energią. Sprężyste ścięgno jest pożądane w sportach wytrzymałościowych np. w maratonie. Większość biegaczy ma długie ścięgno Achillesa, ponieważ lepiej oddaje energię. Kulturyści potrzebują krótszego ścięgna, albowiem łatwiej rozbudować mięsień łydki[12].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ścięgno. W: Wielka Encyklopedia Medyczna. Enrico Cravetto (red.). T. 21: ści–uni. Warszawa: Planeta DeAgostini, 2011, s. 14. ISBN 978-83-268-0321-5.
- 1 2 Adam Bochenek, Michał Reicher, Anatomia człowieka. Tom I. Anatomia ogólna. Kości, stawy i więzadła, mięśnie, wyd. XIII, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2019, s. 900–901, ISBN 978-83-200-4323-5.
- ↑ Achilles' tendon w bazie Who Named It (ang.)
- ↑ Analiza aktywności bioelektrycznej mięśni trójgłowych łydki po rekonstrukcji włóknami węglowymi przerwanego ścięgna Achillesa - kursy, szkolenia, sprzęt dla fizjoterapeutów [online], www.fizjoterapia.pl [dostęp 2026-02-08].
- ↑ Clinical anatomy of the human Achilles subtendons twist - meta-analysis [online], Po Prostu Nauka, 20 maja 2024 [dostęp 2026-02-08].
- ↑ Ewelina Zygmunt, Zerwanie ścięgna Achillesa – przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja | Dr. Max [online], Platforma rezerwacyjna Dr.Max, 2026 [dostęp 2026-02-08].
- ↑ Rehasport, Zerwanie ścięgna Achillesa [online], Polski tytuł [dostęp 2026-02-08] [zarchiwizowane z adresu 2024-11-07].
- ↑ Uszkodzenie ścięgna Achillesa [online], www.mp.pl [dostęp 2026-02-08].
- ↑ Rehasport, Zapalenie ścięgna Achillesa [online], Polski tytuł [dostęp 2026-02-08] [zarchiwizowane z adresu 2024-06-04].
- ↑ Tendinoza - przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie [online], www.apollohospitals.com, 13 stycznia 2026 [dostęp 2026-02-08].
- ↑ Zapalenie kaletki głębokiej ścięgna Achillesa [online], Reha - KFZ, 15 września 2022 [dostęp 2026-02-08].
- ↑ Trang Nguyen, Tendon stiffness: what is it and why is it important for runners? [online], Health & HP, 29 sierpnia 2021 [dostęp 2026-02-08] (ang.).
