Marian Opania

Marian Opania

Data i miejsce urodzenia	1 lutego 1943 Puławy
Zawód	aktor
Współmałżonek	Anna Opania
Lata aktywności	od 1962
Zespół artystyczny
Teatr Ateneum w Warszawie
Odznaczenia

Marian Opania (ur. 1 lutego 1943 w Puławach) – polski aktor teatralny, filmowy i dubbingowy, wykonawca piosenki aktorskiej, artysta kabaretowy.

Życiorys

Urodził się jako drugi syn Juliana i Jadwigi. Jego ojciec był oficerem piechoty Wojska Polskiego, zginął w powstaniu warszawskim.

W 1960 ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. A.J. ks. Czartoryskiego w Puławach. W 1964 został absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.

Należał do grupy najciekawszych młodych aktorów rozpoczynających swoją karierę na początku lat 60. W 1962 wcielając się w rolę Miśka w noweli Warszawa w filmie ''Miłość dwudziestolatków” (L’amour à vingt ans) Andrzeja Wajdy zadebiutował na dużym ekranie. W teatrze zadebiutował w 1964 rolą Księcia Edwarda w sztuce „Edward II” Christophera Marlowe’a w reżyserii Stanisława Bugajskiego, na scenie Teatru Klasycznego w Warszawie.

Za role Pawła w Skoku i Truchaczka (młodego bohatera wydarzeń „czarnej niedzieli” w Bydgoszczy w 1939) w Sąsiadach, Opania otrzymał w 1970 Nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego. W tych latach wielokrotnie wcielał się w postacie nadwrażliwych młodzieńców, czasem zawadiackich, szarpanych nadziejami i rozterkami swojego wieku. Jedną z jego najbardziej złożonych ról był Tadeusz, bohater filmu Antoniego Krauzego – „Palec boży” z 1972, młody prowincjusz walczący o zrealizowanie swoich marzeń.

Wystąpił w filmie „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy (1981), który otrzymał Złotą Palmę na 34. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, wielu dziełach komediowych m.in. w serialu Stanisława Barei „Zmiennicy” (1986), filmie „Rozmowy kontrolowane” Sylwestra Chęcińskiego (1991) czy „Saunie” Filipa Bajona (1992). Występował jako profesor Zybert w serialu TVP2 „Na dobre i na złe” (1999) i jako ojciec tytułowej bohaterki w serialu TVN „Prawo Agaty” (2012), w filmach „Mała matura 1947” Janusza Majewskiego (2010), „Wałęsa. Człowiek z nadziei” Andrzeja Wajdy (2013) oraz „Bogowie” Łukasza Palkowskiego (2014) i innych.

W 2016 zagrał w komedii „7 rzeczy, których nie wiecie o facetach” w reżyserii Kingi Lewińskiej. W teatrze Opania występował m.in. w spektaklach Józefa Szajny w warszawskim Teatrze Studio. Występował także w spektaklach muzycznych, m.in. w „Brelu” Emiliana Kamińskiego i Wojciecha Młynarskiego (1985) oraz w „Wysockim” (1989) czy „Hemarze” (1987).

Od 1965 związany jest z Teatrem Telewizji, gdzie wziął udział w prawie stu spektaklach. Wystąpił w około dwustu przedstawieniach Teatru Polskiego Radia.

W latach 1964–1971 występował w Teatrze Klasycznym w Warszawie, następnie w Teatrze Studio (1971–1977), Teatrze Kwadrat (1978) i Teatrze Komedia (1979–1981). Od 1981 jest aktorem Teatru Ateneum w Warszawie. Na deskach teatru gra monogram „W progu” Glena Bergera w reżyserii Bartosza Konopki, którego premiera odbyła się 12 czerwca 2013.

Znany z wykonań piosenki aktorskiej, z występów w kabaretach i ról komediowych. Współpracował m.in. z Teatrem Scena Prezentacje w Warszawie. Przez wiele lat współpracował z Marcinem Wolskim i kabaretem „60-tka”. Wraz z Wiktorem Zborowskim tworzył kabaret „Super-duo”. Wykonywał pieśni Włodzimierza Wysockiego, Bułata Okudżawy, Jacques’a Brela w tłumaczeniu Wojciecha Młynarskiego, teksty Antoniego Słonimskiego, Juliana Tuwima, Mariana Hemara, Jonasza Kofty, Marcina Wolskiego czy Jana Pietrzaka.

W 2015 nagrał płytę z piosenkami Leonarda Cohena i Jaromira Nohavicy – Opania Cohen Nohavica.

Życie prywatne

Żonaty z Anną, z którą poznali się w 1960. Mają dwoje dzieci, aktora Bartosza Opanię oraz córkę Magdalenę. Jest rzeźbiarzem amatorem.

Zespoły artystyczne

Występ aktorów Teatru Ateneum w Warszawie w spektaklu „Wysocki” na XII Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu (1991); od prawej: Leonard Pietraszak, Marian Opania, Wiktor Zborowski i Marcin Sosnowski

• Teatr Klasyczny w Warszawie 1964 – 1972 aktor
• Teatr Studio Warszawa 1972 – 1977 aktor
• Teatr Kwadrat Warszawa 1978 – 1978 aktor
• Teatr Komedia Warszawa 1979 – 1981 aktor
• Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza Warszawa od 1981 aktor

Odcisk gwiazdy w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach

Odznaczenia i nagrody

• Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego od tygodnika „Ekran” dla najlepszego młodego aktora roku za role w filmach Skok i Sąsiedzi (1970).
• Odznaka Honorowa „Zasłużony Działacz Kultury” (1988).
• Nagroda na Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej za rolę w spektaklu Moskwa – Pietuszki (1992).
• Nagroda za najlepszą rolę męską na Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej za film Sauna (1993).
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2003).
• Nagroda Teatru Polskiego Radia Wielki Splendor (2004).
• Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009).

Filmografia

• Miłość dwudziestolatków (L’amour a vingt ans) – Warszawa (Misiek, 1962)
• Beata (Olek Smoleński „Ramzes”, 1964)
• Augenblick des friedens – Abitur, matura (Kazio Kominek, 1965)
• Podziemny front odc. Przeprawa (6, „Wicek”, 1965)
• Don Gabriel (harcerz Snitka, 1966)
• Morderca zostawia ślad (Zenek, 1967)
• Opowieści niezwykłe odc. Ja gorę! (Walek, 1967)
• Skok (Paweł, 1967)
• Stajnia na Salvatorze („Dudek”, członek grupy Michała, 1967)
• Westerplatte (żołnierz, 1967)
• Lalka (kamieniarz Węgiełek, 1968)
• Ostatni po Bogu (marynarz Wątorek, 1968)
• Stawka większa niż życie odc. Ściśle tajne (3, Kazik Truchanowicz, 1968)
• Do przerwy 0:1 odc. Pożegnanie z wakacjami (7, młody robotnik w szpitalu, 1969)
• Sąsiedzi (1969, harcerz Truchaczek, 1969)
• Czterej pancerni i pies odc. Klin (17), Pierścienie (18), Tiergarten (19), Brama (20, kapral podchorąży Marian Łażewski „Zadra”, 1970)
• Prawdzie w oczy (Wacek, 1970)
• Prom (Arent, 1970)
• Kłopotliwy gość (strażak Przesieka, 1971)
• Perła w koronie (Albert, 1971)
• Ocalenie (Szczeniak, 1972)
• Palec boży (Tadeusz Kasprzak, 1972)
• Poślizg (Mały, 1972)
• Droga (serial TV, 1973) odc. Stan wyjątkowy (6, 1973)
• Sobie król (1973)
• Awans (magister Marian Grzyb, 1974)
• Gościnny występ (1974)
• Ile jest życia odc. Nauka chodzenia (5), Izba tonów (6), Rola główna (10, 1974)
• Pełnia nad głowami (Frączak, zastępca przewodniczącego, 1974)
• Bezkresne łąki (kierowca, 1976)
• Sytuacje rodzinne odc. Trochę wielkiej miłości (1976)
• Indeks. Życie i twórczość Józefa M. (redaktor naczelny, 1977)
• Wszyscy i nikt – (Glina, funkcjonariusz MO, 1977)
• Zaległy urlop (Dybczak, 1978)
• Zielona miłość – (Heniek, pacjent w szpitalu, 1978)
• Golem (lekarz „tworzący” Pernata, 1979)
• Gwiazdy poranne (Janek, 1979)
• Czułe miejsca (monter 13-04 (kolega Jana), 1980)
• Człowiek z żelaza (Winkel, 1981)
• Dreszcze (Zbyszek, chłopak druhny przewodniczki, 1981)
• On, ona, oni odc. On (dyrektor fabryki, 1981)
• Przyjaciele odc. Praca (3, 1981)
• Przypadki Piotra S. (1981)
• Wierne blizny (Globus, 1981)
• Matka królów (adwokat Stasia, 1982)
• Popielec odc. Herod (5, Wykukal, 1982)
• Śpiewy po rosie (kierowca ciężarówki, 1982)
• Wyłap (1982)
• Stan wewnętrzny (dziennikarz Maciek Sumiński, 1983)
• Wedle wyroków twoich... (fotograf Mach, 1983)
• Przyspieszenie (operator, 1984)
• Kronika wypadków miłosnych (pan Kieżuń, listonosz, 1985)
• Bohater roku (redaktor naczelny, 1986)
• Maskarada (Krzysztof, reżyser filmu „Mistrz sportu”, 1986)
• Weryfikacja („Siwy”, członek komisji weryfikacyjnej, 1986)
• Zmiennicy odc. Ceny umowne (1), Dziewczyna do bicia (3), Spotkania z Temidą (13), Pocałuj mnie, Kasiu (14), Nasz najdroższy (15, Ceglarek, 1986)
• Opowiadanie wariackie (Antoni Tomicz „Einstein”, 1987)
• Dekalog VIII (dziekan, 1988)
• Dotknięci (aktor występujący z Marią, 1988)
• Pięć minut przed gwizdkiem (Leon Misiak, 1988)
• Piłkarski poker (Bolo, 1988)
• Goryl, czyli ostatnie zadanie... (Szef, 1989)
• Napoleon odc. Le 18 Brumaire (1, Collot, 1990)
• Superwizja (Kuba, 1990)
• Rozmowy kontrolowane (Zenon Zambik, generał SB, 1991)
• Sauna (Jurij, 1992)
• Człowiek z... (Wityński, były działacz opozycyjny, 1993)
• Do widzenia wczoraj. Dwie krótkie komedie o zmianie systemu odc. Skok, Betores (Stefan, 1993)
• Pajęczarki (hurtownik, 1993)
• Wesoła noc smutnego biznesmena (1993)
• Panna z mokrą głową (doktor Zenobiusz Lipień, 1994)
• Panna z mokrą głową (serial TV, doktor Zenobiusz Lipień, 1994)
• Gracze (Wacha, członek kierownictwa sztabu wyborczego Wałęsy, 1995)
• Ekstradycja 2 odc. 9 (minister, 1996)
• Ekstradycja 3 odc. 1, 2, 4, 7, 8, 9, 10 (Tomasz Osowski, minister współpracy z zagranicą, 1998)
• Siedlisko (Wacław Kotula, sołtys Panistrugi, 1998)
• Lot 001 odc. Obcy (9, 1999)
• Na dobre i na złe (profesor Tadeusz Zybert, dyrektor naczelny szpitala, od 1999)
• 13 posterunek 2 odc. 22, 42 (tata Kasi, 2000)
• Weiser (ksiądz proboszcz, 2000)
• Garderoba damska odc. Reklama (3), Wywiad (5), Oczarowanie (11) (Bodzio, mąż Doroty, 2001)
• Marszałek Piłsudski (oficer wywiadu w sztabie XII Armii Czerwonej, 2001)
• Czarna plaża (2001)
• Chopin. Pragnienie miłości (Jan, służący Chopina, 2002)
• Zerwany (2002)
• Królewska ruletka (Kierownik, 2003)
• Dogrywka (stary, 2003)
• Cudownie ocalony (Mikołaj Biesaga, 2004)
• Komornik (Chełst, 2005)
• Dobrze (Starzec, 2006)
• Wszystko (Andrzej, 2007)
• Bulionerzy (dziadek Leon Bystrzycki, 2004–2008/2011)
• Złodziej w sutannie (ksiądz Wojciech Staromłyński, 2008)
• Niania (Stefan Maj, ojciec Frani, 2009)
• Enen (profesor Dębicki, 2009)
• Po prostu chcę (Jan Bajera, 2009)
• Piksele (samobójca, 2010)
• Mała matura 1947 (profesor Schlapka, germanista, 2010)
• Śluby panieńskie (szlachcic, 2010)
• Ojciec Mateusz (Roman Nocul, 2011)
• Prawo Agaty (Andrzej Przybysz, ojciec Agaty, 2012–2015)
• Rozmowy ze śmiercią (dziennikarz, 2012)
• Wałęsa. Człowiek z nadziei (Winkel, sceny archiwalne, 2013)
• Matka brata mojego syna (Wincenty Laskus, 2013)
• Wkręceni (major Grygalewicz, 2014)
• Bogowie (prof. Jan Nielubowicz, 2014)
• 7 rzeczy, których nie wiecie o facetach (ojciec Stefana, 2016)
• Czarny mercedes (ogrodnik, 2019)
• Koniec świata, czyli kogel-mogel 4 (Leopold Kapusta, 2022)
• Mój agent odc. 11 (on sam, 2023)
• Dalej Jazda! (Józiek, 2024)
• Baby boom, czyli kogel-mogel 5(Leopold Kapusta, 2024)
• Dalej Jazda! 2 (Józiek, 2026)

Polski dubbing

1960: Flintstonowie 1970: Aryskotraci – Scatcat (dubbing z 1994 roku) 1975: Zaklęte rewiry – Fryc (dubbing) 1986: Amerykańska opowieść – Tygrys / Śpiew piosenek 1991: Piękna i Bestia – Trybik 1991: Amerykańska opowieść. Fievel jedzie na Zachód – Tygrys 1992: Tom i Jerry: Wielka ucieczka – Doktor Jabłuszko 1993–1995: Szmergiel – Maniuś Bąbel 1996: Zakochany kundel – Kilt 1996: Dzwonnik z Notre Dame – Hugo 1996: Walter Melon – w roli tytułowej 1997: Tajemnica Sagali – Daga 1997–2001: Przygody Misia Paddingtona 1998: Walter Melon – Walter Melon 1998: Magiczny miecz – Legenda Camelotu – Cornwall 1999: Stuart Malutki – Reginald Skręt 1999–2000: Produkcje Myszki Miki – Jose Carioca 2000: Ratunku, jestem rybką! – Joe 2001: Café Myszka – Trybik (odc. 28) 2001: Harry Potter i Kamień Filozoficzny – Lord Voldemort 2001: Zakochany kundel II: Przygody Chapsa – Kilt 2003: Piotruś Pan – Plama

2004: Lucky Luke – Meksykanin 2004: W 80 dni dookoła świata – Pułkownik Kitchner 2005: Oliver Twist – Limbkins 2005: Szeregowiec Dolot – Meteor 2006: Neverwinter Nights 2 (gra) – Daeghun Farlong 2007: Ratatuj – Szponder 2008: Speed Racer – Ben Burns 2009: Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków – Gburek 2009: Prawdziwa historia Kota w Butach – kucharz 2009: Opowieść wigilijna – Fezziwig 2009: Odlot – Beta 2010: Nadzwyczajna misja Asa – Beta 2011: Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II – Aberforth Dumbledore 2012: Rozmowy ze śmiercią – Dziennikarz 2014: Samoloty 2 – Mayday 2017: Auta 3 – Złomek 2017: Piękna i Bestia – Trybik 2017: Coco – Papá Julio 2018: ToonTorial – narrator 2019: Dumbo – Max Medici 2021: Czarna Wdowa – Drejkow

Dyskografia

• Marek Grechuta – Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka (1979), w utworach „Spił się mój anioł” oraz „Chcę być pomylony”
• Złota kolekcja – Portrety muzyczny – Cukierki dla panienki mam (2001)
• Fascynacje (2013)

Linki zewnętrzne

• Marian Opania w bazie IMDb (ang.)
• Marian Opania w bazie Filmweb
• Marian Opania w bazie filmpolski.pl
• Marian Opania, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2021-04-09] .
• Kabaret Super Duo Marian Opania, Wiktor Zborowski. [dostęp 2021-09-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-02)].
• Marian Opania: gwiazdor na bosaka. cialo-umysl-dusza.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-03)].
• Marian Opania na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”