TONKI

Tonki goba lerete ke phoofolo ya go swana le pere ye e ruiwago ke batho. E tšwa go lerete la naga la Afrika (Equus africanus), gomme e ka hlalošwa bjalo ka mohuta wo monnyane wa yona, Equus africanus asinus, goba bjalo ka mohuta wo o ikemetšego, Equus asinus. Tonki e ile ya ruiwa la mathomo mo Afrika mengwageng ye e ka bago 5 000–7 000 ye e fetilego, gomme go tloga ka nako yeo e be e šomišwa kudu bjalo ka phoofolo ya mošomo.

Go na le ditonki tše fetago dimilione tše 40 lefaseng ka bophara, gomme bontši bja tšona bo dinageng tšeo di sa hlabologago, moo di dirišwago kudu bjalo ka diphoofolo tša go goga goba diphoofolo tša go rweša merwalo. Le ge ditonki tša mošomo gantši di tswalanywa le dinaga tšeo di hlabologago goba tšeo di lego ka tlase ga maemo a tlhabollo, palo e nyenyane ya ditonki goba dipokolo e ruiwa bakeng sa go tswadiša, bjalo ka diphoofolo tša ka gae le bakeng sa go šireletša diruiwa dinageng tše di hlabologilego.

.Tonki ye tona ye kgolo e bitšwa jack goba jackass, mola tonki ye tshadi ye kgolo e bitšwa jenny, jenny ass goba jennet. Tonki ye nnyane, ya bong bjo bongwe le bjo bongwe, e bitšwa powana. Gantši di-jack di tswadišwa le dipitsi tša tshadi (mares) go tšweletša meila (mules). Motswako wo o sa tlwaelegago wa pere ye tona (stallion) le jenny o bitšwa hinny.