Marjan Berk
| Marjan Berk | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Marjan Berk voor de deur van het Occohofje (2023) | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Volledige naam | Marie-Janne van Baaren | |||
| Geboortenaam | Marie-Janne van Baaren[1] | |||
| Geboortedatum | 11 juli 1932 | |||
| Geboorteplaats | Zeist | |||
| Overlijdensdatum | 5 juli 2026 | |||
| Overlijdensplaats | Amsterdam | |||
| Geboorteland |  Nederland | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Beroep | actrice, schrijfster | |||
| Oriënterende gegevens | ||||
| Jaren actief | 1960–2026 | |||
| Werken | ||||
| Genre(s) | romans | |||
| Links | ||||
| Dbnl-profiel | ||||
| (en) IMDb-profiel | ||||
| Website | ||||
| ||||
Marjan Berk, geboren als Marie-Janne van Baaren (Zeist, 11 juli 1932 – Amsterdam, 5 juli 2026), was een Nederlandse schrijfster, columniste en actrice.
Loopbaan
[bewerken | brontekst bewerken]
Op haar achttiende ging zij de verpleging in, maar drie jaar later werd ze toegelaten tot de toneelschool. Vele jaren was ze werkzaam bij cabaret (Lurelei), toneel, musical en televisie (rol als Geesje Zoet in Oebele). Ze was in de jaren zestig ook presentatrice van het NTS-zondagmiddagprogramma Monitor. Verder speelde ze de rol van mevrouw Grijpstra in de film Grijpstra en De Gier en in aflevering "Het Krediet" van de serie Mensen zoals jij en ik. Verder speelde zij gastrolletjes in Pommetje Horlepiep, Klaverweide en De Fabriek en was zij te zien in kinderprogramma's als Oebele en De holle bolle boom. In 1969 speelde ze de rol van Mademoiselle Monique in de musical De kleine parade. Ook was ze jurylid bij het kinderprogramma Klassewerk. In 2001 speelde Berk in De Vagina Monologen.
Later ging ze zich toeleggen op het schrijven van romans, verhalen en series voor radio en televisie. In 1981 verscheen haar eerste boek Nooit meer slank. De bekendste serie waarvoor ze het scenario schreef was Vrouwenvleugel, dat van 1993 tot 1995 op RTL 4 werd uitgezonden. In de serie had ze in elk seizoen een kleine gastrol als mevrouw Piep. De serie won in 1994 een Gouden Televizierring.
Berk schreef columns voor het Algemeen Dagblad (AD), het Utrechts Nieuwsblad, Provinciale Zeeuwse Courant, Gaykrant en Margriet. Eind november 2022 stopte ze na ruim veertig jaar met haar column in het AD.[2][3] Met de andere columns was ze al eerder gestopt. Sinds februari 2023 was ze de vaste columniste van het Amsterdamse maandblad Mokum Magazine.[4]
Berk zette zich jarenlang in om laaggeletterdheid te bestrijden. Ze gaf veel lezingen voor de doelgroep en hertaalde haar werk voor mensen die moeite hebben met lezen.[5][6]
Berk was lid van het Comité van Aanbeveling dat leidde tot de oprichting van de actiegroep Stop de Bezetting.[7]
Privéleven
[bewerken | brontekst bewerken]Marjan Berk werd geboren in Zeist. Haar ouders scheidden toen zij 5 jaar oud was.[8] Met haar moeder en broer vertrok ze naar Amersfoort. Moeder runde daar een klein pension. Zij bood onderdak aan onderduikers in de Tweede Wereldoorlog. Van een van hen liep Marjan roodvonk op.[9]
Haar eerste man was een patiënt van haar toen ze als verpleegster werkte. Ze trouwde met Ernst Berk en er kwamen drie kinderen.[10] In een interview vertelde Berk: "Ik wilde uit feministische overweging geen alimentatie na mijn scheiding. Mijn ouders waren in de jaren 30 gescheiden en de ruzie over dat maandelijkse postwisseltje klinkt me nog in de oren. Vreselijk, als je afhankelijk bent van een man waar je van weggegaan bent – dat wilde ik absoluut niet."[11]
Berk trouwde in 1962 voor de tweede keer, met componist Ruud Bos. Het huwelijk hield 31 jaar stand en samen kregen ze twee zonen.[12]
Op 5 juli 2007 won Berk één miljoen euro in de Lotto.[13] Het lootje was haar "aangesmeerd" door staatssecretaris Erica Terpstra, omdat ze op die manier de sport hielp.[14] Van het gewonnen geld kocht ze onder andere een piano (die ze later aan een kleindochter gaf) en een Saab Turbo.
Ze had ruim vijftig jaar een tweede huis in Kalenberg, maar verkocht dat in 2020 vanwege haar hoge leeftijd en de daarmee gepaard gaande lichamelijke achteruitgang. Vanaf 2016 had ze een appartement in Amsterdam.[15] Ze woonde in het Occohofje, een hofje waar alleenstaande vrouwen wonen, gesticht door de 18e-eeuwse zakenvrouw Cornelia Occo. Berk schreef er in 2025 het boek Hofdames. Heden en verleden van Cornelia Occo's hofje over.
Over met pensioen gaan zei ze in 2022 in een interview: "Ik werk om mijn brood te verdienen. Ik heb AOW en nog een beetje auteursrechten. (...) Stoppen kan ook niet als je schrijven tot je habitus hebt gemaakt."[16] Ze was toen ook nog steeds te boeken voor het geven van een lezing.[17]
Berk overleed op 5 juli 2026 op 93-jarige leeftijd in haar woonplaats Amsterdam.[18]
Radio- en tv-repertoire (zangeres)
[bewerken | brontekst bewerken]- 1961 - Between the devil and the deep blue sea
- 1961 - Love is just a bug
- 1970 - Snoepwinkeltje - Oebele: Oebele vliegt er 'es uit - KRO-TV
- 1970 - Aap, noot, Mies - Oebele: Een galaprogramma in mouwschort en matrozenpak - KRO-TV
- 1970 - Wat is er tegen een fabriek? - Oebele: Een galaprogramma in mouwschort en matrozenpak - KRO-TV
- 1970 - Koeienjongen Koen - Oebele: Gegevens uit een roemrucht verleden (Oebele City) - KRO-TV
- 1970 - Wees lief voor een boef - Oebele: Gegevens uit een roemrucht verleden (Oebele City) - KRO-TV
- 1970 - Kabouter Pim - Oebele: Oebele houdt verkiezingen - KRO-TV
- 1970 - Gekkenwerk - Oebele: Oebele viert kerstfeest - KRO-TV
- 1970 - Kerstmis zonder boom, versie a - Oebele: Oebele viert kerstfeest - KRO-TV
- 1970 - Kerstmis zonder boom, versie b - Oebele: Oebele viert kerstfeest - KRO-TV
- 1971 - Glitter en glans - Oebele: Postbode Paulus erft een circus - KRO-TV
- 1971 - Karnaval in Oebele - Oebele: Gronkermom - KRO-TV
- 1971 - De mevrouw van wie ik hou - Oebele: Gronkermom - KRO-TV
- 1971 - Zalig kan het wezen in een ziekenhuis - Oebele: 25 keer Oebele - KRO-TV
- 1971 - Hiep voor de dierentuin - Oebele: Diergaarde Oebelerheide - KRO-TV
- 1971 - Dag Oebele - Oebele: Oebele gaat bruiloft vieren - KRO-TV
- 1971 - Leger des Heilslied - Een kouwe kermis - KRO-TV
- 1975 - Zeeliedenstaking Heuvel - Jaap van de Merwe-special - VARA-TV
- 1988 - Tea for two - Van twaalf tot twee - KRO-RA
Bibliografie
[bewerken | brontekst bewerken]- Berend's binnenwereld (1981) ISBN 90-6278-537-9
- Nooit meer slank (1981) ISBN 90-6278-570-0
- Liefde en haat (1982) ISBN 90-6278-633-2
- An Bloem. Gebaseerd op een filmscenario van Ton Vorstenbosch naar zijn toneelstuk "Scheiden" (1983) ISBN 90-204-0269-2
- De dag dat de mayonaise mislukte (1983) ISBN 90-295-0169-3
- De feminist (1984) ISBN 90-295-0173-1 Met grote letter gedrukt (1996) ISBN 90-5542-187-1
- Bezuinigingskookboek. Oorspr. titel: Bezuinigingskookboek. Kookboek voor de jaren '80 (1985) (in samenwerking met Jeroen Krabbé) ISBN 90-257-1917-1
- Een blonde rat. Verhalen (1985) ISBN 90-295-0211-8
- De zelfvergrootster (1986) ISBN 90-295-0213-4
- Rook in de ribben (1987) ISBN 90-295-0228-2
- Je bent wat je eet (1988)
- Lellen en flantuten (1988) ISBN 90-295-0171-5 Met grote letter gedrukt (1993) ISBN 90-364-1217-X
- Mevrouw van Soest en het kleine volkje. Uitgezonden als hoorspelserie voor Vara-schoolradio in 1987 (1988) ISBN 90-218-0331-3
- Recital (1988) ISBN 90-6084-778-4
- De kracht van liefde, of Hallo, daar ben ik weer! Roman (1989) ISBN 90-295-0168-5 Met grote letter gedrukt (1996) ISBN 90-5542-161-8
- Glinsteringen (1989) ISBN 90-295-0238-X
- Oud is in (1990) ISBN 90-295-0286-X Met grote letter gedrukt (1992) ISBN 90-5251-121-7
- Motormama. Roman (1991) ISBN 90-295-0287-8 Met grote letter gedrukt (1993) ISBN 90-364-0056-2
- Dames van stand (1992) ISBN 90-254-0135-X Met grote letter gedrukt (1994) ISBN 90-364-0085-6
- Gijs (1992) ISBN 90-258-3162-1
- Traangas (1992) ISBN 90-254-0471-5
- Schrijfsters fietsen in Frankrijk, Marjan Berk ... et al. (1993) ISBN 90-384-0496-4
- Koken met kraaiepoten, Marjan Berk; met recepten van Fon Zwart (1993) ISBN 90-6611-133-X
- Koninginnedag. Oorspr. titel: Een blonde rat. Verhalen (1993) ISBN 90-254-0348-4
- Een mooi leesboek (1994) ISBN 90-254-0904-0
- Geesje Zoet en het snoepspook (1994) ISBN 90-258-3164-8
- Op grote voet (1995) ISBN 90-254-1183-5 Met grote letter gedrukt (2002) ISBN 90-5542-903-1
- Liefde en haat. Samenvoeging van de verhalenbundels: Liefde en haat, 1982 en Traangas, 1992 (1995) ISBN 90-254-5639-1
- Geesje Zoet en de tovertimmerkist (1996) ISBN 90-258-3169-9
- Gezonde lucht (1997) ISBN 90-254-0995-4
- Niks gemist (1997) ISBN 90-254-2142-3
- Geesje Zoet en de verdwenen prinses (1998) ISBN 90-258-3072-2
- Marjan Berks oma en opa boek (1998) ISBN 90-254-2216-0 Met grote letters gedrukt (2023) ISBN 978-90-463-1474-6
- Onder het oppervlak. Vijf verhalen (1998) ISBN 90-254-2245-4 Met grote letter gedrukt (1999) ISBN 90-364-0143-7
- De dikke Berk. Bevat: De dag dat de mayonaise mislukte, 1983; De feminist, 1984; De kracht van liefde, 1989; Motormama, 1991 (1999) ISBN 90-450-0236-1
- Als de dood. Roman (2000) ISBN 90-450-0214-0 Met grote letter gedrukt (2001) ISBN 90-5542-752-7
- Nooit meer slank. Nu iets dikker ISBN 90-450-0691-X
- Vakantieverhalen, Marjan Berk ... et al. ISBN 90-5795-121-5
- Berk. Columns eerder verschenen in het weekblad Margriet tussen maart 1997 en juli 2001 (2001) ISBN 90-5795-125-8
- Een tijger in de tuin (2001) ISBN 90-258-3064-1
- Niet meer bang voor spinnen (2001) ISBN 90-450-0564-6 Met grote letter gedrukt (2004) ISBN 90-463-0057-9
- Toen de wereld jong was (2002) ISBN 90-450-1171-9 Met grote letter gedrukt (2003) ISBN 90-5542-942-2
- Op reis, Marjan Berk ... et al. ISBN 90-5795-151-7
- Noordwest-Overijssel, Marjan Berk, Gees Bartels (2003) ISBN 90-400-8675-3
- Memoires van een dame uit de goot van het amusement (2003) ISBN 90-450-0983-8
- Naar het zuiden! (2004) ISBN 90-450-0810-6 Met grote letter gedrukt (2005) ISBN 90-463-0197-4
- De dikke berk. Bevat: Traangas, 1992; Koninginnedag, 1993; Onder het oppervlak, 1998; Liefde en haat, 1982 (2004) ISBN 90-254-1220-3
- Memoires van een dame uit de goot van het amusement (2005) ISBN 90-467-0161-1
- Het bloed kruipt. Op zoek naar Jacob Cats (2005) ISBN 90-450-1571-4
- Te laat voor de lobelia’s (2005) ISBN 90-450-1472-6
- Zout (2006) ISBN 90-450-1586-2 (geb.), ISBN 978-90-450-1586-6 (geb.) Met grote letter gedrukt (2007) ISBN 978-90-463-0381-8
- Vertigo. Romman (2007) ISBN 978-90-450-0002-2 Met grote letter gedrukt (2008) ISBN 978-90-463-0505-8
- Een goeie truc (2007) ISBN 978-90-8696-020-0
- Nooit te oud! (2007), trilogie van Toen de wereld jong was, Naar het zuiden, Te laat voor de lobelia's ISBN 978-90-450-0106-7 (geb.), ISBN 978-90-450-1852-2 (pbk.)
- Rijk! (2008) ISBN 978-90-450-0578-2 Met grote letter gedrukt ISBN 978-90-463-0524-9
- Boek voor Belle (2009) ISBN 978-90-450-1273-5 Met grote letter gedrukt ISBN 978-90-463-0587-4
- Geesje Zoet. Bevat: Geesje Zoet en het snoepspook, 1994; Geesje Zoet en de tovertimmerkist, 1996; Geesje Zoet en de verdwenen prinses, 1998 (2009) ISBN 978-90-450-1622-1
- Het schreien niet verleerd (2010) ISBN 978-90-450-1632-0 Met grote letter gedrukt (2011) ISBN 978-90-463-0703-8
- Ik neem toch een hond (2011) ISBN 978-90-450-6777-3 Met grote letter gedrukt (2012) ISBN 978-90-463-0803-5
- Kafka leeft. Verhalen (2011) ISBN 978-90-450-2095-2
- Bedvrienden (2012) ISBN 978-90-254-3954-5
- Teflonbaby (2014) ISBN 978-90-450-2496-7
- Madonnakindje - Over het leven van Catharina van Rennes 1858-1940 (2015) ISBN 978-90-450-3067-8
- Flip (2017) ISBN 978-90-450-3493-5
- Een mooi leesboek. Ingekorte en aangepaste versie van de oorspronkelijke uitgave: 1994 ISBN 978-90-8516-644-3
- Op weg naar de toekomst. Verhalen en columns over het leven (2019) ISBN 978-90-450-4057-8 Met grote letters gedrukt (2021) ISBN 978-90-463-1356-5
- De leukste oma van de wereld. De beste verhalen over kleinkinderende beste verhalen over kleinkinderen (2024) Met grote letters gedrukt ISBN 978-90-364-4212-1
- Hofdames. Heden en verleden van Cornelia Occo's hofje (2025)
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- (en)
Marjan Berk in de Internet Movie Database - Werken bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
- Officiële website
- Marjan Berk in Vrouwelijk-heden (Vara, 1964)
- Kunstof Radio met Marjan Berk (NTR, 2009)
- TheaterEncyclopedie
- ↑ https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Marjan_Berk; TheaterEncyclopedie; geraadpleegd op: 2 april 2026; genoemd als: Marjan Berk; Theaterencyclopedie-identificatiecode: 01944072-afd0-720f-85cd-b5dcbc95f91b.
- ↑ Schrijfster Marjan Berk stopt na ruim veertig jaar met column in AD. RTL Boulevard (24 november 2022). Gearchiveerd op 24 november 2022. Geraadpleegd op 27 november 2022.
- ↑ Marjan Berk neemt afscheid: ‘Waren heerlijke, opwindende en leerzame jaren’, Algemeen Dagblad, 7 december 2022
- ↑ Columns op mokummagazine.nl., geraadpleegd op 27 augustus 2025
- ↑ Schaduwkabinet | Premier Marjan Berk: ‘We zijn nog steeds een heel goed land, De Stentor, 18 maart 2017
- ↑ Boeken hertaald voor zwakke lezers, www.schrijvenonline.nl, 30 juni 2007
- ↑ Comité van aanbeveling. Stichting Stop de Bezetting. Gearchiveerd op 8 december 2010. Geraadpleegd op 16 augustus 2023.
- ↑ Marjan Berg en zoon Peter halen herinneringen op aan Rose Glisten. De EO. Gearchiveerd op 28 november 2022. Geraadpleegd op 27 november 2022.
- ↑ Danvers, Joost, Marjan Berk kreeg roodvonk van een ontsnapte kampgevangene. 75 Jaar Vrijheid. Gearchiveerd op 3 december 2021. Geraadpleegd op 27 november 2022.
- ↑ Het is je eigen verantwoordelijkheid iets van het leven te maken, AD, 27 mei 2017. Gearchiveerd op 7 juli 2022.
- ↑ Interview met Marjan Berk, www.anbo-pcob.nl
- ↑ Marjan Berk laat zich niet ontmoedigen door liefdesleed Story, 22 juli 2022. Gearchiveerd op 4 augustus 2023.
- ↑ Knaap, Door Arjan van der, Marjan Berk wint miljoen in Lotto. Quote (6 juli 2007). Gearchiveerd op 27 november 2022. Geraadpleegd op 27 november 2022.
- ↑ Marjan Berk miljonair dankzij Erica Terpstra: 'Zij had mij een lootje aangesmeerd', www.rtl.nl, 4 juni 2023
- ↑ Marjan Berk (88) doet met pijn in het hart honderd dozen vol boeken van de hand:"Je hele leven komt voorbij." AD, 25 juli 2020. Gearchiveerd op 27 mei 2022.
- ↑ ‘Nieuwsgierigheid is mijn drijfveer’, www.anbo-pcob.nl, geraadpleegd 27 augustus 2025
- ↑ Berk doet het zittend, www.mokummagazine, geraadpleegd 27 augustus 2025
- ↑ Schrijfster Marjan Berk (93) overleden. Algemeen Dagblad. Geraadpleegd op 5 juli 2026.
- ↑ Bladmuziek in de omroepcollectie
