Daniel Defoe
| Daniel Defoe | ||
|---|---|---|
 | ||
| Persoonsgegevens | ||
| Volledige naam | Daniel Foe | |
| Geboortedatum | 1660 | |
| Geboorteplaats | Stoke Newington nabij Londen (?) | |
| Overlijdensdatum | 24 april 1731 | |
| Overlijdensplaats | Londen | |
| Geboorteland | Koninkrijk Engeland | |
| Opleiding en beroep | ||
| Beroep | Schrijver, journalist en spion | |
| Oriënterende gegevens | ||
| Jaren actief | 1700 – 1731 | |
| Werken | ||
| Genre(s) | Avonturenroman, politieke vlugschriften, journalistieke artikelen | |
| Bekende werken | Robinson Crusoe, The Further Adventures of Robinson Crusoe, The Fortunes and Misfortunes of the Famous Moll Flanders, Captain Singleton, A Journal of the Plague Year, Roxana | |
| Erkenning en lidmaatschap | ||
| Werken in collectie | Nationaal Museum van Wereldculturen,[1] Stedelijk Museum Amsterdam[2] | |
| Afbeeldingen | ||
 | ||
| Links | ||
| Dbnl-profiel | ||
| (en) IMDb-profiel | ||
Daniel Defoe (1660 – Londen, 24 april 1731), geboren als Daniel Foe, was een Engels schrijver, journalist en spion en wordt wel beschouwd als een der grondleggers, zo niet de grondlegger, van de Engelse roman. Hij is vooral bekend geworden door zijn boeken Robinson Crusoe (1719) en The Fortunes and Misfortunes of the Famous Moll Flanders (1722). Zijn oeuvre omvat meer dan 350 titels.
Biografie
[bewerken | brontekst bewerken]
Daniel Defoe werd geboren als Daniel Foe, waarschijnlijk in Stoke Newington nabij Londen. Later voegde hij zelf de toe aan zijn naam. Defoe was een beroemd schrijver van politieke vlugschriften, journalistieke artikelen en romans.
Zijn ouders waren afgescheiden presbyterianen. Hij kreeg onderwijs in de afgescheiden academie van Stoke Newington. In Defoe's vroege jeugd maakte hij verschillende belangrijke historische gebeurtenissen mee: in 1665/1666 werden zeventigduizend mensen gedood door de De Pestepidemie in Londen, in het Engels ook bekend als de Great Plague, en het jaar daarop liet de Grote brand van Londen alleen Defoe's en twee andere huizen in zijn buurt overeind staan. In 1667, toen hij waarschijnlijk een jaar of zeven was, zeilde een Nederlandse vloot via de rivier de Theems de Medway op en viel de stad Chatham aan tijdens de aanval op de Medway. Na het verlaten van de school ging hij in zaken, maar ging na een aantal jaren door onfortuinlijk handelen bankroet. Hij huwde in 1684 Mary Tuffley; zij hadden acht kinderen.
Wegens zijn pamfletten en politieke activiteiten werd hij in 1703 opgesloten, maar door de politicus Robert Harley, first Earl of Oxford and Mortimer (1661–1724), weer vrijgelaten in ruil voor diensten als geheim agent. Bekend werd hij door zijn boek Het leven en de wonderlijke avonturen van Robinson Crusoe (1719). Maar hij schreef ook The Storm (1704) over de 'Grote Storm' van 26–27 november 1703 waarbij grote schade werd aangericht in Londen (vooral) en Bristol en 8000 mensen het leven verloren.
Zijn bekendste boek Robinson Crusoe gaat over de avonturen van een man die gestrand is op een onbewoond eiland.
Uit een studie van de reisboekenschrijver Tim Severin (juli 2002) zou blijken dat een Engelse arts, die wegens deelname aan een rebellie tegen koning Jacobus II naar de Cariben was verbannen, de schrijver de nodige inspiratie heeft gegeven. In het boek komen immers talrijke details uit een in 1689 verschenen verhaal van de arts Henry Pitman voor. Ook het idee voor de figuur van de inheemse man Vrijdag zou daaruit zijn voortgekomen.
Daniel Defoe overleed op 24 april 1731 en ligt begraven in Bunhill Fields in Londen.
Bibliografie, een selectie
[bewerken | brontekst bewerken]- 1691 An account of the late horrid conspiracy to depose their present majesties K. William and Q. Mary, to bring in The French and the late king James, and ruine the city of London (Digitale versie). Vert. als: Verhael der schrikkelyke conspiratie, onlangs aangelegd om hare tegenwoordige majesteyten, koning William, en koninginne Maria van den throon te lichten, en den koning van Vrankrijk, beneffens de geweezen koning Jacobus, in te brenden, en de stad Londen te ruinern. Amsterdam, A.D. Oossaen and J. Broers bsrs, 1691 (Digitale versie)
- 1692 De pretexten der Fransche invasie geëxamineerd, tot onderrechtinge van 't volk van Engeland. Uyt het Engels Vertaald. Tot Amsterdam, by Aart Dirks Oossaan (Digitale versie)
- 1697 An Essay Upon Projects (Digitale versie)
- 1698 The Poor Man's Plea … for a Reformation of Manners ... (Digitale versie)
- 1700 The Pacificator. A poem (Digitale versie)
- 1700 The True-born Englishmen; satire
- 1701 The duke of Anjou's succession considered, as to its legality and consequences; with reflections on the French king's Memorial to the Dutch .... London, A. Baldwin (Digitale versie)
- 1701 The duke of Anjou's succession further consider'd, as to the danger that may arise from it to Europe in general; but more particularly to England ... Part II. Soms toegeschreven aan Daniel Defoe. London, A. Baldwin (Digitale versie)
- 1701 Memorie van de edelluyden, der zoodanige die leenen bezitten, mitsgaders leenmannen en inwoonders van de provincien van Engeland zijn, als van wegen veele duysenden van het goede volk van Engeland. Aan den spreker van't Huys der Gemeente. Tr. from the English (Digitale versie)
- 1701 Memorie van de ingezetenen van Engeland aan't Lagerhuis (Digitale versie)
- 1702 Anguis in herba; or, The fatal consequences of a treaty with France. London, Printed for A. Baldwin. Auteur: Henry Maxwell of Daniel Defoe (Digitale versie)
- 1702 The Mock Mourners. A satyr, by way of elegy on King William. The second edition corrected (Digitale versie)
- 1702 The Shortest Way with Dissenters or: Proposals for the Establishment of the Church (Digitale versie)
- 1703 Hymn To The Pillory (poëzie) (Digitale versie)
- 1703 King William's affection to the Church of England examin'd (Digitale versie)
- 1704 The Storm: or, a collection of the most remarkable casualties and disasters which happen'd in the late dreadful tempest, both by sea and land (Digitale versie)
- 1705 The Consolidator or, Memoirs of Sundry Transactions from the World in the Moon (Digitale versie)
- 1712 An Enquiry into the danger and consequences of a war with the Dutch. London, pr. for J. Baker (Digitale versie)
- 1717 Fair payment no spunge: or, some considerations on the unreasonableness of refusing to receive back money lent on publick securities. And the necessity of setting the nation free from the insupportable burthen of debt and taxes (Digitale versie)
- 1718 A Vindication of the Press; or: the Usefulness of Writing, on Criticism, and the Qualification of Authors (essay)
- 1718 Memoirs of Major Alexander Ramkins. A highlander officer, now in prison at Avignon
- 1719 The Life and Strange Surprizing Adventures of Robinson Crusoe, of York, Mariner… (Digitale versie). Vert. als: Het leven en de wonderbaare gevallen van Robinson Crusoe, behelzende onder andere ongehoorde uitkomsten een verhaal van zyn agt en twintig jaarig verblyf op een onbewoond eiland, gelegen op de kust van America by de mond van de rivier Oronooque. t' Amsterdam, by de Jansoons van Waesberge, 1720-1722. Eerste deel (Digitale versie); Tweede togt (Digitale versie); Derde deel (Digitale versie). Vert. als: Het leven en de wonderbare lotgevallen van Robinson Crusoë. Behelzende onder andere ongehoorde uitkomsten een verhaal van zijn acht-en-twintig jarig verblijf op een onbewoond eiland, gelegen op de kust van America, bij den mond van de rivier Orinoque. Alles door hemzelf beschreven en na de oorspronkelijke uitgaaf uit het Engelsch vertaald, nu in nieuwe spelling overgebracht. Amsterdam, Mij. voor Goede en Goedkope Lectuur, 1906 (Digitale versie). Vert. door C. Buddingh' als: Het leven en de wonderlijke avonturen van Robinson Crusoe, zeemanuit York. Utrecht, Het Spectrum, 1956 (Digitale versie)
- 1719 The Farther adventures of Robinson Crusoe; being the second and last part of his life, and of the strange surprizing accounts of his travels round three parts of the globe (vervolg) (Digitale versie)
- 1719 The Dumb Philosopher or: Great Britain's Wonder, containing I. A Faithful and very Surprizing account how Dickory Cronke, a Tinner's Son in the County of Cornwal, was born Dumb, and continued so for 58 Years; and how some Days before he died, he came to his Speech ... (Digitale versie)
- 1720 Serious reflections during the life of Robinson Crusoe with his vision of the Angelick world (essays) (Digitale versie)
- 1720 Memoirs of a Cavalier or: A Military Journal of The Wars in Germany, and The Wars in England (Digitale versie)
- 1720 The Life, Adventures and Pyracies of the Famous Captain Singleton (Digitale versie). Vert. door J.N.W.A. de Roode als: Het leven en de lotgevallen van den vermaarden kapitein Singleton. 's-Grvaenhage, De Gebroeders van Cleef, 1888. Vert. door G.W. Elberts als: De avonturen van kapitein Bob. Amsterdam, H. Meulenhoff, 1920 (Digitale versie). In 1979 vert. door A. Alberts als: De avonturen van kapitein Singleton. Bussum, De Boer Maritiem, 1979 ISBN 90-228-1626-5
- 1722 The Fortunes and Misfortunes of the Famous Moll Flanders. Who was Born in Newgate…. Twelve Year a Thief, Eight Year a Transported Felon in Virginia…. Written from her own Memorandums (Digitale versie). In 1752 vert. als: De Levensgevallen en bedryven van Vlaamsche Mie .... Gepaart met de Levensgevallen en bedryven van Yrsche Beth ... Amsterdam, Steven van Esveldt (Digitale versie). In 1949 vert, door N. G. Hazelhoff als: Geluk en ongeluk van Moll Flanders ... Geschreven aan de hand van haar eigen mémoires. Amsterdam, V. Ditmar (Digitale versie). Vert. door Max Schuchart als: De voor- en tegenspoeden van de befaamde Moll Flanders : die in Newgate werd geboren en ... stierf. Geschreven naar haar eigen aantekeningen. Utrecht, Het Spectrum, 1978 ISBN 90-274-9102-X. Vert. door Thomas Nicolaas als: Moll Flanders. Amsterdam, Nieuwe Wieken ISBN 90-6057-346-3
- 1722 Religious Courtship. Being Historical Discourses, on the Necessity of Marrying Religious Husbands and Wives only … With an Appendix Of the Necessity of taking none but Religious Servants, and a Proposal for the better managing of Servants (Digitale versie)
- 1722 A journal of the plague year. Being observations or memorials of the most remarkable occurrences, as well publick as private, which happened in London during the last great visitation in 1665. Written by a citizen who continued all the while in London. Never made publick before (Digitale versie) . In 2025 vert. door Roemer Leushuis als: Dagboek van het pestjaar. Amsterdam, La Frontera, 2025 ISBN 9789465128665
- 1722 The History and Remarkable Life of the truly Honourable Colonel Jacque, Commonly Call'd Col. Jack (Digitale versie, 1739)
- 1724 The Fortunate Mistress: Roxana or: a History of the Life and Vast Variety of Fortunes of Mademoiselle de Beleau, Afterwards Call'd The Countess de Winselsheim, in Germany. Being the Person known by the Name of the Lady Roxana, in the Time of King Charles II (Digitale versie). Vert. door Jeanne Polderman als: Roxana. De gelukkige minnares, of De geschiedenis betreffende het leven en het zeer wisselvallige lot van mademoiselle de Beleau, later in Duitsland Hertogin van Wintelsheim geheten, en tijdens de regering van koning Karel II bekend onder de naam Lady Roxana. Tricht, Goossens, 1984 ISBN 90-6551-058-3
- 1724 A Tour Thro' the whole Island of Great Britain, Divided into Circuits or Journies. Giving a Particular and Diverting Account of Whatever is Curious
- Vol I (Digitale versie, 1779)
- Vol. II (Digitale versie, 1761)
- Vol. III (Digitale versie, 1779)
- Vol IV (Digitale versie, 1779)
- 1724 The Great Law Of Subordination Considered or: The Insolence and Unsufferable Behaviour of Servants in England duly enquir'd into… (In Ten Familiar Letters)
- 1724 The History of the remarkable Life of John Sheppard, Containing A particular Account of his many Robberies and Escapes (Digitale versie)
- 1725 Everybody's Business is Nobody's Business, or Private Abuses, Publick Grievances: Exemplified In the Pride, Insolence and Exorbitant Wages of our Women-Servants, Footmen
- 1725 The Complete English Tradesman (Digitale versie, 1727)
- 1726 The Political History of the Devil (Digitale versie)
- 1727 De waarschynelykheid van een aanstaanden oorlog, en eenige redenen van de nootzakelykheid van dien; om [...] den koophandel te bewaaren; Translated from the English. 'sGravenhage, F. Boucquet (Digitale versie)
- 1727 Secrets of Invisible World Discovered; or, The History And Reality Of Apparitions (essay); (in 1728 opnieuw uitgegeven o.d.t.: The Secrets of the Invisible World Disclos'd: or An Universal History of Apparitions Sacred and Prophane… (Digitale versie, 1729))
- 1728 The Memoirs of an English Officer … By Capt. George Carleton (Digitale versie) (in 1728 ook uitgegeven als: The Military Memoirs of Captain George Carleton)
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- William Hazlitt. The works of Daniel Defoe. With a memoir of his life and writings. London, Clements, 1840-1843
- Vol. I (Digitale versie)
- Vol. II (Digitale versie)
- Vol. III (Digitale versie)
- William Chadwick. The life and times of Daniel De Foe. With remarks digressive and discursive. London, John Russel Smith, 1859 (Digitale versie)
- James Sutherland. Defoe. London, Methuen & Co, 1937
- John Robert Moore. Daniel Defoe, citizen of the modern world. Chicago, IL, University of Chicago Press, 1958
- G.A. Starr. Defoe and spiritual autobiography. Princeton, N.J., Princeton University Press, 1965
- John J. Richetti. Defoe's narratives. Situations and structures. Oxford, Clarendon Press, 1975 ISBN 0-19-812067-2
- Paul K. Alkon. Defoe and fictional time. Athens, University of Georgia Press, 1979
- Albert Helman. Waar is Vrijdag gebleven? Drie studies over een klein eiland. Zutphen, De Walburg Pers, 1983 ISBN 90-6011-180-X (Digitale versie)
- Laura A. Curtis. The elusive Daniel Defoe. London, Vision, 1984 ISBN 0-85478-435-7
- Virginia Ogden Birdsall. Defoe's perpetual seekers. A study of the major fiction. Lewisburg, Pa., Bucknell University Press, 1985 ISBN 0-8387-5076-1
- Spiro Peterson. Daniel Defoe. A reference guide, 1731-1924. Boston, Mass, G.K. Hall, 1987 ISBN 0-8161-8157-8
- P.N. Furbank and W.R. Owens. The canonisation of Daniel Defoe. New Haven, Yale University Press, 1988 ISBN 0-300-04119-5
- Paula R. Backscheider. Daniel Defoe. His life. Baltimore, Johns Hopkins University Press, 1989 ISBN 0-8018-3785-5
- Lincoln B. Faller. Crime and Defoe. A new kind of writing. Cambridge, Cambridge University Press, 1993 ISBN 0-521-42086-5
- Richard West. The life & strange surprising adventures of Daniel Defoe. London, HarperCollins, 1997 ISBN 0-00-255790-8
- W.R. Owens and P.N. Furbank (ed.). Political and economic writings of Daniel Defoe. London, Pickering & Chatto, 2000
- Vol. 1: Constitutional theory
- Vol. 2: Party politics
- Vol. 3: Dissent
- Vol. 4: Union with Scotland
- Vol. 5: International relations
- Vol. 6: Finance
- Vol. 7: Trade
- Vol. 8: Social reform
- Maximillian E. Novak. Daniel Defoe : master of fictions. His life and ideas. Oxford, Oxford University Press, 2001 ISBN 0-19-812686-7
- John Richetti. The life of Daniel Defoe. Malden, MA, Blackwell Publishing, 2005 ISBN 978-0-631-19529-0
- John Martin. Beyond belief. The real life of Daniel Defoe. Pembroke Dock, Pembrokeshire, Accent, 2006ISBN 1-905170-56-4
- P.N. Furbank and W.R. Owens. A political biography of Daniel Defoe. London, Pickering & Chatto, 2006 ISBN 1-85196-810-5
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]e-texts van sommige van zijn boeken: (Engels)
Meer externe links
Bronnen, noten en/of referenties
- ↑ NMVW-collectiewebsite; geraadpleegd op: 16 januari 2020; genoemd als: D. Defoe; NMVW-identificatiecode: 77593.
- ↑ The Life and Strange Surprising Adventures of Robindson Crusoe of York, mariner; by Daniel Defoe. Geraadpleegd op 7 september 2021.
Zie de categorie Daniel Defoe van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
