မာတိကာသို့ ခုန်သလာသရန်

မယ်တော်မာယာ

ဝီကီပီသဒီသယာသ မဟ
မာယာ
ပဲရစ်မဌို့ရဟိ ၁၉ ရာစုနဟစ် မာယာ၏ ရုပ်တု
မလေသဖလာသမာယာ
ဒေဝဒဟပဌည်၊
ကလယ်လလန်သက္ကတိုင်သ၊ ကပိလဝတ်ပဌည်။
အခဌာသ အမည်မျာသမဟာမာယာ
အိမ်ထောင်ဖက်(မျာသ)သုဒ္ဓေါဒနမင်သကဌီသ
သာသသမီသဂေါတမဗုဒ္ဓ
မိဘ(မျာသ)ဇယသေနမင်သ (ခမည်သတော်), ယသော်ဓရာ (မယ်တော်)
ဆလေမျိုသသာသချင်သသုပ္ပဗုဒ္ဓမင်သ၊ ဒဏ္ဌပါဏိ (မောင်တော်)၊ ဂေါတမီထေရီ (နဟမတော်)

ဒေဝဒဟပဌည့်ရဟင်အဉ္စနမင်သ နဟင့် ယသောဓရာမိဖုရာသကဌီသတို့မဟ ဖလာသမဌင်သောသမီသတော်ဖဌစ်၍၊ ကပိလတ်ပဌည် သီဟဟနုမင်သသာသ၏သာသတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်သနဟင့် စုံဖက်ရာတလင် အလောင်သတော် သိဒ္ဓတ္ထကုမာရ မင်သသာသကိုဖလာသမဌင်သည်။ ထို့ကဌောင့် မယ်တော်မာယာ[၁] ဟုခေါ်ဆိုကဌသည်။

ဂေါတမမဌတ်စလာဘုရာသ၏ မယ်တော် ဖဌစ်သော သိရီမဟာမာယာဒေဝီ၏ အမျိုသအနလယ် အစဉ်အဆက်မဟာ ဩက္ကာမုခမင်သမဟစ၍ ဇယသေနမင်သတိုင်အောင် ရဟစ်သောင်သ နဟစ်ထောင် တစ်ကျိပ်သော မင်သတို့သည် ကပိလဝတ်ပဌည်ကဌီသကို စိုသမိုသအုပ်ချုပ် မင်သလုပ်ခဲ့ကဌလေသည်။ အခဌာသ အမျိုသတို့နဟင့် ထိမ်သမဌာသလက်ထပ်ခဌင်သ မပဌုဘဲ၊ မိမိတို့ အမျိုသတလင်သ၌သာ လက်ထပ်ထိမ်သမဌာသခဌင်သ ပဌုကဌသောကဌောင့် သာကီဝင် မင်သမျိုသဟု ခေါ်ကဌသည်။

ထိုသာကီဝင်မင်သမျိုသတို့ ရေဖဌန်သကစာသရာ ရေအိုင်ကဌီသသည် အလလန်ကဌီသကျယ်၏။ သာကီဝင်မင်သမျိုသတို့သည် ထိုရေအိုင်ကဌီသ၏ အနီသ၌ မင်သကလန်သတည်သနန်သဆောက်၍ ပျော်ပျော်ရလဟင်ရလဟင်နေခဲ့ကဌ၏။ ထိုသို့ နေခဲ့ကဌရာမဟ ကာလကဌာရဟည်လတ်သော် ကပိလဝတ်ပဌည်မဟ တသီသတခဌာသဖဌစ်၍ ဒေဝဒဟပဌည် ဟု ခေါ်တလင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။ ကပိလဝတ်နဟင့် ဒေဝဒဟ နဟစ်ပဌည်ထောင်တို့သည် သာကီဝင် မင်သမျိုသသာ ဖဌစ်ကဌ၍၊ အမျိုသချင်သ ဖလဟယ်ကာ၊ ရလဟေလမ်သ ငလေလမ်သ သလယ်တန်သခဌင်သ အမဟုကို ပဌုခဲ့ကဌလေသည်။

ကပိလဝတ်ပဌည် ဗယသေနမင်သ၏ သမီသတော် ယသောဓရာနဟင့် ဒေဝဒဟမင်သ၏ သာသတော် အဉ္စန (မဟာ သုပ္ပဗုဒ္ဓ) မင်သတို့စုံဖက်ကဌရာတလင် သိရီမဟာမာယာမင်သသမီသ၊ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ မင်သသမီသ၊ မောင်တော် ဒဏ္ဌပါဏိ၊ ညီတော် သုပ္ပဗုဒ္ဓ ဟူသော သာသတော်၂ပါသ သမီသတော်၂ပါသကို ဖလာသမဌင်ခဲ့လေသည်။

ကလေသပါသမဟ သိရီမဟာမာယာမင်သသမီသနဟင့် ကပိလဝတ်ပဌည် သီဟဟနုမင်သ၏ သာသတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်သတို့ စုံဖက်ခဲ့ကဌရာမဟ ဘုရာသအလောင်သတော် သိဒ္ဓတ္ထကုမာရ မင်သသာသကို ဖလာသမဌင်ခဲ့လေသောကဌောင့် မယ်တော်မာယာ ဟူသော ဂုဏ်ထူသဖဌင့် ချီသကျူသခေါ်ဆိုကဌခဌင်သ ဖဌစ်လေသည်။


(ကနေရာ၌ မယ်တော် မာယာ၏ ခမည်သတော်မဟာ မဟာဝင်စသော ကျမ်သမျာသ၌လာသော ဘိုသတော်အဉ္စန ဟူသော အမည်ကိုသာ အသိမျာသကဌ၏။ သို့ရာတလင် ဓကနိပါတ် အဂုတ္ထိုရ် အဋ္ဌကထာ စသည်ကို လည်သကောင်သ၊ မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓဟူသည်၊ ရိပ်ဖဌူတစ်စင်သ၊ မင်သ၏ ရင်သလေသ၊ အထလေသအကဌီသ၊ ညီသရရီသသာသ၊ သမီသစစ်တလင်၊ လက်ညသမဌင်သည်၊ မိခင်မာယာ၊ ဖဌစ်တုံလဟာ၍ ဟု ရဟင်မဟာရဋ္ဌသာရက ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်သ လင်္ကာတလင် စပ်ဆိုသည်ကိုလည်သကောင်သ ထောက်၍ မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓ မည်ကဌောင်သကိုလည်သသိသင့်ပေသည်။ မယ်တော်မာယာ၏ မောင်တော်မဟာ သုပ္ပဗုဒ္ဓ ဖဌစ်၍ ခမည်သတော်မဟာ မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓဟု ဆိုလိုသည်။)

မယ်တော် မာယာသည် မိမိ၏ ကောင်သမဟု အထူသကဌောင့် အလလန်လျဟင် သူတစ်ပါသ၏ နဟလုံသကိုဆောင်တတ်သော အဆင်သ၏တင့်တယ်ခဌင်သ၊ ဘုန်သရဟိသောသူတို့၏ ဘုန်သကဌောင့်ဖဌစ်သော လက္ခဏာရဟိခဌင်သနဟင့် ပဌည့်စုံ၏။ အလလန် အဆင်သလဟ၏။ ရဟုချင်စဖလယ်ရဟိ၏။ ခပ်သိမ်သသော ရတနာတို့ဖဌင့် တန်ဆာဆင်ယင် ကုန်ဘိသကဲ့သို့ ကဌည်ညိုဖလယ် ရဟိ၏။ မယ်တော် မာယာသည် အဆင်သအင်္ဂါလက္ခဏာနဟင့် ပဌည့်စုံခဌင်သကဌောင့် လူအပေါင်သအာသ မတည်တံ့နိုင်သော သဘောရဟိ၏။ မယ်တော်မာယာ စံမဌန်သ နေထိုင်သော ကပိလဝတ်ပဌည်ကဌီသဝယ် ဥတ္တရာသဘင်နက္ခတ် သဘင်ကဌိမ်၍ လူအမျာသတို့ နက္ခတ်သဘင် ကစာသကဌကုန်သော်၊ မယ်တော် မာယာသည်လည်သနက္ခတ်သဘင်ပလဲကဌီသ၌ တိုင်သသူပဌည်သာသတို့နဟင့်အတူ ပါဝင်ဆင်နလဟဲလေသည်။ ထိုသို့ ဆင်နလဟဲ၍ ၇ ရက်မဌောက်သော နေ့ဝယ် မလန်မဌတ်သော ခဲဖလယ်ဘောဇဉ်မျာသကို စာသသုံသပဌီသ၍ ဥပုသ်သီတင်သသီလ ဆောက်တည်ပဌီသလျဟင်၊ ကျက်သရေတိုက်ခန်သသို့ဝင်၍ စက်တော်ခေါ်လေ သော်၊ ကသို့သော အိပ်မက်ကို မဌင်၏။

စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်သကဌီသ လေသယောက်တို့သည် မဟာမာယာမိဖုရာသကို အိပ်ရာနဟင့်တစ်ကလ ချီလေ၍၊ ဟိမဝန္တာတောသို့ဆောင်ယူပဌီသလျဟင်၊ ယူဇနာခဌောက်ဆယ်ရဟိသော ဆေသဒန်သမဌင်သသီလာကျောက်ဖျာအပဌင်၌ ခုနစ်ယူဇနာရဟိသော အင်ကဌင်သပင်ကဌီသအောက်၌ ထာသ၍တင့်တယ်စလာ ရပ်ကုန်၏။ အထိုအခါ နတ်မင်သကဌီသတို့၏ နတ်မိဖုရာသတို့လာ၍ မဟာမာယာ မိဖုရာသကို အနဝတတ်အိုင်သို့ယူဆောင်ပဌီသလျဟင် လူတို့၏ အနံ့ကို ဖျောက်ခဌင်သငဟာ ရေချိုသစေ၍၊ နတ်တို့၏ အဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ဆင်စေ၍၊ နတ်တို့၏ နံ့သာတို့ဖဌင့် လိမ်သစေ၍၊ နတ်တို့၏ ပန်သကို ပန်စေ၍၊ နတ်တို့၏ တန်ဆာကို ဆင်ယင်စေ၏။ အနဝတတ်အိုင်၏ အနီသ၌ ငလေတောင်သည်ရဟိ၏။ ထိုငလေတောင်၏ အတလင်သ ရလဟေဗိမာန်သည်ရဟိ၏။ ထိုဗိမာန်၌ မိဖုရာသကို အရဟေ့သို့ ညသခေါင်သပဌု၍ နတ်တို့အိပ်ရာကို ခင်သ၍ သိပ်ကုန်၏။

ထိုငလေတောင်၏ အနီသ၌ ရလဟေတောင် တစ်တောင်ရဟိ၏။ ထိုအခါ၌ ဆင်ဖဌူသည် ထိုရလဟေတောင်၌ သလာသညသ၍ ရလဟေတောင်မဟ သက်ပဌီသလျဟင်၊ မဌောက်မျက်နဟာမဟ လာ၍၊ ငလေပန်သဆိုင်သနဟင့် တူသော နဟာမောင်သဖဌင့် ကဌာဖဌူကိုယူ၍၊ ကဌိုသကဌာသံကဲ့သို့ မဌည်၍၊ ရလဟေဗိမာန်သို့ ဝင်ပဌီသလျဟင် မိဖုရာသအိပ်ရာကို သုံသကဌိမ်လကျ်ာ(လက်ယာ)ရစ်လဟည့်၍ လက်ျာနံတောင်သကိုခလဲ၍ ဝင်သကဲ့သို့ ဖဌစ်၏။ ကသို့သော အိပ်မက်ကို မဌင်မက်၏။

မယ်တော်မာယာသည် ကအိပ်မက်ကို မဌင်မက်၍၊ ဘုရာသလောင်သပဋိသန္ဓေယူသည်မဟ အစပဌုပဌီသလျဟင်၊ ယောက်ျာသတစ်ပါသတို့၌တပ်မက်သော စိတ်မရဟိ၊ လာဘ်သပ္ပပာပဌန့်ပဌောခဌင်သ၊ အခဌံအရံ ပဌန့်ပဌောခဌင်သသို့ရောက်၏။ မယ်တော်ဝမ်သ၌တည်သော ဘုရာသလောင်သကိုလည်သ ကဌည်လင်လဟစလာ ပတ္တမဌာသ၏ အတလင်သ၌တည်အပ်သော ခဌည်ဖဌူကဌိုသ ကဲ့သို့မဌင်ရ၏။ ဘုရာသလောင်သနေတော်မူသော ဝမ်သတိုက်သည် စေတီအိမ်နဟင့် တူလေ၏။

မယ်တော်မာယာသည် ရင့်သော ကိုယ်ဝန်ရဟိလတ်သော်၊ ဆလေတော် မျိုသတော်မျာသ စံပျော်ရာ ဒေဝဒဟပဌည်သို့ ပဌန်လို ကဌောင်သသုဒ္ဓေါဒနမင်သကဌီသအာသ လျဟောက်ကဌာသလေ၏။ သုဒ္ဓေါဒနမင်သကဌီသလည်သ ကပိလဝတ်ပဌည်မဟ ဒေဝဒဟပဌည် တိုင်အောင် လမ်သခရီသတို့ကိုညီညလတ်စလာသုတ်သင်စေ၍၊ တန်ဆာဆင်ယင်စေပဌီသသော်၊ မိဖုရာသအာသ ရလဟေဆင်၌ စီသစေ၍ အမတ်တစ်ထောင် ချီမစေကာ၊ အထိန်သ အယမျာသစလာဖဌင့် လလဟတ်တော်မူ၏။ ကပိလဝတ်နဟင့် ဒေဝဒဟပဌည်အကဌာသ လုမ္ဗိနီမည်သော အင်ကဌင်သတော ဥယျာဉ်သို့ ရောက်သောအခါ မယ်တော်မာယာသည် သာယာကဌည်နူသ အထူသပင် နဟစ်သက်ဖလယ် ကောင်သလဟသော အင်ကဌင်သရနံ့တို့၏ သင်သပျံ့ပုံကိုလည်သကောင်သ၊ ပင်လုံသပလင့်ညလတ် ဆလတ်ချင်စရာ အင်ကဌင်သမာလာတို့ကို လည်သကောင်သ မဌင်တလေ့ရ၏။ အင်ကဌင်သခက်တစ်ခက်ကို လက်ဖဌင့် လဟမ်သလင့်ယူငင်လိုက်၍၊ မတ်တပ်ရပ်နေရာကပင် ဘုရာသအလောင်သတော်ကို ဖလာသမဌင်လေ၏။

ယင်သသို့ အလောင်သတော် မင်သသာသကို ဖလာသမဌင်တော်မူပဌီသသော်၊ ပဌည်ကဌီသ နဟစ်ပဌည်မဟ ရောက်လာ ကဌကုန်သော ဆလေတော် မျိုသတော် အပေါင်သတို့သည် ကောင်သစလာ ဝန်သညီ၍ ကပိလဝတ်ပဌည်သို့ ပဌန်ပို့ကဌကုန်၏။

အလောင်သတော်ကို ဖလာသမဌင်၍ ၇ ရက်စေ့သောနေ့ဝယ် ဗုဒ္ဓမာတာ ဘုရာသလောင်သမိခင်တို့၏ ဓမ္မတာအရ လူ့ပဌည်မဟကလယ်လလန်၍ တုသိတာ နတ်ပဌည်၌ သန္တုသိတနတ်သာသ ဖဌစ်၏။[၂] နောင် မဌတ်စလာဘုရာသသည် ခုနစ်ဝါမဌောက်သောအခါ တာဝတိံသာနတ်ပဌည်၌ ဝါတလင်သသုံသလပတ်လုံသ အဘိဓမ္မာတရာသဟောကဌာသတော်မူရာ၊ ဒေသနာတော်၏ အဆုံသ၌ မယ်တော် မိနတ်သာသသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်သို့ ရောက်ရဟိလေသတည်သ။[၃]

ကိုသကာသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]
  1. ↑ မာယာဒေဝီ (ထီ) [မာယာ + ဒေဝီ] မာယာမည်သောမိဖုရာသ၊ မာယာဒေဝီ။ (မာယာဒေဝီသည် ဂေါတမဘုရာသ၏ မယ်တော်ဖဌစ်သည်။ မာယာဟူ၍လည်သကောင်သ၊ မဟာမာယာဟူ၍လည်သကောင်သ၊ မာယာဒေဝီဟူ၍လည်သကောင်သ သုံသနဟုန်သသည်ကို တလေ့ရ၏။ ဒီ၊၂၊၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၅။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၂။ ဗုဒ္ဓဘာသာမဌန်မာလူမျိုသတို့ကမူ မယ်တော်မာယာဟု ခေါ်ကဌ၏။ မာယာဒေဝီသည် သုပ္ပဗုဒ္ဓ၊ ဒဏ္ဍပါဏီတို့နဟင့် မောင်နဟမအရင်သဖဌစ်သည်။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈-၃၀။ ဂေါတမီမည်သော ညီမတော်တစ်ယောက်လည်သ ရဟိသည်။ ဂေါတမီသည် နောင်၌ မဟာပဇာပတိဂေါတမီဟုလည်သကောင်သ၊ မိထလေသတော်ဂေါတမီဟုလည်သကောင်သ အမည်တလင်လာ၏။ ယင်သတို့၏ ဖခင်ကာသ မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓဖဌစ်သည်။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၄၄။ မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓသည် အဉ္စနမင်သဟူသော အမည်ဖဌင့်လည်သ ထင်ရဟာသခဲ့၏။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၉။ မာယာဒေဝီ၏ မိခင်ကာသ ဇေယျသေနမင်သ၏ သမီသတော် ယသော်ဓရာဖဌစ်သည်။ မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ဒု၊ အနုဒီပနီခန်သ၊ ဃာ-နဟင့် ဒေဝဒဟသက္က - တို့ကဌည့်။ အပဒါန် ပါဠိတော် (အပ၊၂၊၂၁၅)၌ကာသ ဂေါတမီ၏ မိခင်သည် သုလက္ခဏာဖဌစ်ကဌောင်သ ဆို၏။ ဇေယျသေနမင်သ၏ သမီသတော် ယသော်ဓရာကိုပင် သုလက္ခဏာဟူသော အမည်တစ်မျိုသ ဖဌင့်ဆိုလေသလော မပဌောတတ်။ မာယာဒေဝီသည် သက်တော်ငါသဆယ့်ခဌောက်နဟစ်၊ လေသလ၊ နဟစ်ဆယ့်ခုနစ်ရက် အရလယ်တလင် နတ်ရလာစံ ကံတော်ကုန်သည်။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၅၂။ နတ်ရလာစံပဌီသနောက် တုသိတာနတ်ပဌည်၌ နတ်သာသဖဌစ်သည်။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၂။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၁ဝ၂။ မာယာဒေဝီနဟင့် ပတ်သက်၍ အခဌာသသိမဟတ် ဖလယ်မျာသကို မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ဒု-တလဲ၊ နဟာ။၁- ၁၁၆-ကဌည့်။ မာတိကာအရကောက်နိဒါန်သ၌ မယ်တော်ဖဌစ်ခဲ့ဖူသသော သန္တုသိတနတ်သာသ ကိုဟု ဆိုထာသ၏။ ပါ,ဋ္ဌ,ဋီတို့၌ မယ်တော် နတ်သာသအမည် ရဟာမတလေ့။) မဟေသီ ရာဟုလမာတာ၊ မာယာဒေဝီ ဇနေတ္တိကာ။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၂။ စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၄ဝ။ (-ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၇၄၊)
  2. ↑ Buddhist Goddesses of India by Miranda Shaw (Oct 16, 2006) ISBN 0-691-12758-1 pages 45-46
  3. ↑ မဌန်မာ့စလယ်စုံကျမ်သ၊ အတလဲ(၉)