Ufa
| Ufa | |||
|---|---|---|---|
 Russja | |||
.jpg) | |||
| |||
| Amministrazzjoni | |||
| Stat sovran | Russja | ||
| Republic of Russia | Baxkortostan | ||
| Urban okrug in Russia | Ufa Urban Okrug (en)  | ||
| Kap tal-Gvern |
Sharipov Rustam Dinislamovich (en) | ||
| Isem uffiċjali | Өфө | ||
| Ismijiet oriġinali |
Уфа Өфө | ||
| Kodiċi postali |
450000–450999 | ||
| Ġeografija | |||
| Koordinati | 54°43′34″N 55°56′51″E / 54.7261°N 55.9475°EKoordinati: 54°43′34″N 55°56′51″E / 54.7261°N 55.9475°E | ||
  Ufa Ufa (Russja) | |||
| Superfiċjenti | 707.93 kilometru kwadru | ||
| Għoli | 150 m | ||
| Fruntieri ma' |
Ufimsky District (en) | ||
| Demografija | |||
| Popolazzjoni | 1,144,809 abitanti (1 Ottubru 2021) | ||
| Informazzjoni oħra | |||
| Fondazzjoni | 1574u 1586 | ||
| Kodiċi tat-telefon |
347 | ||
| bliet ġemellati |
Ankara, Halle (Saale) (en) , Челябинск (mul) u Qiqihar (en) | ||
| gorodufa.ru | |||
Ufa (bir-Russu: Уфа; fil-Bashkir: Өфө, Öfö /ʏ̞ˈfʏ̞/) (Œfœ) hija belt fil-Punent tar- Russja . Li tinsab madwar 100 kilometru mill- Muntanji Ural, hija l- belt kapitali u l-akbar belt tar-Repubblika ta' Bashkiria, fir -Russja . Jirrappreżenta ċ-ċentru industrijali, ekonomiku, xjentifiku u kulturali tagħha. Il-popolazzjoni tagħha kienet ta 1 128 787 habitants fl- 2020.
Ġeografija
[immodifika | immodifika s-sors]Il-belt tinsab fuq għoljiet ġentili, madwar 100 kilometru fil-punent tal-Muntanji Ural tan-nofsinhar. Hija tinsab fuq il-Peniżola ta' Ufa, fuq ix-xtut tax-Xmara Belaya, li fiha jidħlu x-Xmara Ufa u d-Dyoma (tributarju tax-xellug). Il-muniċipalità tagħha testendi 53 km mit-tramuntana għan-nofsinhar u 28 km mil-lvant għall-punent. B'753.7 km², hija t-tielet l-akbar muniċipalità fir-Russja, wara Sochi u Volgograd.
Ufa tinsab 1,166 km fil-lvant—1,567 km bil-ferrovija—ta' Moska u 772 km fil-lvant ta' Nizhny Novgorod.
Storja
[immodifika | immodifika s-sors]_035.jpg)
Insedjament preċedenti
Fdalijiet Paleolitiċi ġew skoperti f'Ufa, inkluż is-sit ta' Ufa II, li nstab mill-arkeologu Pyotr Ishcherikov fl-1953, f'dak li llum huwa ċ-ċentru tal-belt moderna. L-istudjuż Għarbi tas-seklu 12 Al-Idrisi ddeskriva raħal Bashkir imsejjaħ Gurkhan, dar għal bosta gwerriera Turkiċi, u awtur ieħor tas-seklu 14, Ibn Khaldun, isemmi l-belt ta' Bashkort, li kienet tappartjeni għall-Orda tad-Deheb. Il-kartografi tal-Punent poġġewha fis-seklu 16 fil-bokka tax-Xmara Ufa, jiġifieri, fis-sit tal-belt tal-lum. L-istoriku Russu tas-seklu 18 Pyotr Rychkov iddeskriva belt Bashkir li testendi fuq għaxar versti, li ddeskriva bħala r-residenza tal-khan Bashkir Turakhan[1].
Ufa Tsarista
Fondazzjoni (seklu 16)
Il-biċċa l-kbira tal-Bashkiria waqgħet volontarjament taħt il-kontroll Russu fl-1557, bil-mexxejja Bashkir jiggvernaw minn Kazan. Fl-1573, huma talbu lil Ivan it-Terribbli biex jibnilhom fortizza. Għalhekk, mill-Ħadd tat-Trinità fl-1574, Ivan Hagov (qarib tal-aħħar mara ta' Ivan it-Terribbli) bena fortizza fuq sit strateġiku fil-konfluwenza tax-xmajjar Belaya u Ufa. Għalhekk huwa meqjus bħala l-fundatur tal-belt moderna fit-tieni nofs tas-seklu 16. Il-fondazzjoni tal-belt ippermettiet il-ġbir ta' yasak (taxxa) u tejbet id-difiżi tal-Bashkirs kontra attakki mill-Każaki u l-Kalmyks. Knisja ddedikata lit-Trinità Qaddisa nbniet fuq l-Għolja Turatai (l-għolja tal-fortizza), u ftit aktar 'il quddiem, inbnew l-ewwel djar u izbas (djar tradizzjonali Russi tal-injam)[2].
Ċentru Kolonjali (Tard is-Sekli 16 u 17)
It-twaqqif tal-belt immarka l-bidu tal-kolonizzazzjoni Russa tal-Bashkiria. Ufa kienet l-aħħar belt ewlenija qabel l-estensjonijiet vasti tas-Siberja u avampost Russu fit-tarf tal-Asja Ċentrali. Malajr saret ċentru għall-operazzjonijiet ta' kolonizzazzjoni Russa, fejn kienet tissorvelja l-ġbir tal-yasak (tip ta' taxxa) mill-Bashkiria kif ukoll mir-reġjuni tal-madwar bħal Perm u s-Siberja tal-Punent. Saret ukoll ċentru diplomatiku fejn l-awtoritajiet Russi wettqu l-iskambji tagħhom mal-Każaki u l-pajjiżi tal-Asja Ċentrali. B'mod partikolari, fl-aħħar tas-seklu 16, il-belt okkupat pożizzjoni strateġika vis-à-vis il-Khanate tas-Siberja, li Khan Kuchum tiegħu hedded il-poter Russu fit-territorji tal-Lvant tiegħu. Fis-snin 1590, l-artijiet madwar Ufa ġew imqassma b'ġenerożità lil uffiċjali, sidien kbar tal-art, u streltsy (tip ta' sid tal-art).
Kienet taħt il-kmand ta' Mikhail Nagoi, u l-gwarniġjon kien fih mitejn suldat.
Wara li ngħatat id-drittijiet tal-belt fl-1586, baqgħet l-unika belt fir-reġjun sal-fundazzjoni ta’ Birsk fl-1663, fejn ospitat bosta dinjitarji Tsaristi, streltsy (qaddejja Russi), u merkanti. L-ewwel abitanti tal-belt kienu uffiċjali, Tatari li kienu jaqdu fl-armata Russa, Bashkirs mgħammda, tradutturi, u t-tradutturi nfushom, l-akbar grupp. Voivode kien stazzjonat f’Ufa, li jidderieġi l-attivitajiet tat-Tsar fir-reġjun.
Aktar tard ġiet imdawra b’ħitan, u ġie stabbilit suq. Il-ħitan inizjalment kienu twal madwar 440 metru, u b’hekk kienet l-iżgħar forti fost l-ibliet fuq il-fruntiera Russa. Il-belt kellha katidral iddedikat lill-Madonna ta’ Kazan fl-aħħar tas-seklu 16, li nqered fl-1600. Katidral ġdid inbena fuq is-sit tal-Monument tal-Ħbiberija attwali, iddedikat lill-Madonna ta’ Smolensk. Dan il-katidral ġdid ġie kkonsagrat fl-1616.
Fl-1662, faqqgħet ribelljoni Bashkir kontra r-Russi. Il-kawża immedjata kienet li r-Russi ngħaqdu mal-Kalmyks, għad-detriment tal-Bashkirs, filwaqt li l-kawża sottostanti kienet il-politiki Russi fil-Bashkiria. Ir-ribelljoni bdiet fid-distrett ta' Ufa u nfirxet mat-territorju kollu. F'Novembru 1663, it-truppi assedjaw il-belt, iżda għal raġunijiet mhux magħrufa, l-erba' forzi differenti ma rnexxilhomx jinġabru fl-istess post biex imexxu l-assedju, u dan wassal għall-falliment tiegħu. Wara li r-ribelljoni ntemmet fl-1664, il-Voivode korrott u magħruf ta' Ufa, Fyodor Fyodorovich Volkonsky, ġie sostitwit[3].
Ċentru tal-Gvern
Il-belt kienet parti mill-gvern ta’ Kazan mill-1708 u saret il-belt kapitali tal-provinċja ta’ Ufa fl-1728. Fl-1744, saret parti mill-gvern ta’ Orenburg u fl-1781 saret il-belt kapitali tad-distrett ta’ Ufa, li l-ewwel gvernatur tiegħu kien Ivan Lamb (1761-1804). Meta Peter Simon Pallas żar il-belt fl-1770, huwa ddeskrivaha bħala belt fqira mingħajr kummerċ jew manifattura. Skont hu, il-kummerċ f’Ufa kien jikkonsisti fl-estrazzjoni ta’ kemm jista’ jkun minn Kazan u l-bejgħ tiegħu bl-ogħla prezz possibbli lill-Bashkirs fil-belt.
Fl-1796, irritornat għand il-gvern ta’ Orenburg, u fl-1802 saret il-belt kapitali tad-distrett tal-gvern tagħha stess bis-sede tal-amministrazzjoni. L-arkitett Skoċċiż William Hastie fassal l-ewwel pjan ġenerali tal-belt fl-1803, iżda l-proġett tiegħu qatt ma ġie implimentat. Huwa rritorna lejn Ufa fl-1817, u dan wassal għal proġett ieħor sentejn wara, implimentat matul is-seklu 19. Il-belt irċeviet l-istemma araldika tagħha fis-seklu 17[4].
Ufa saret il-belt kapitali tal-Gvernatorat ta' Ufa fl-1865. Il-belt dak iż-żmien kienet qed tesperjenza tkabbir industrijali mgħaġġel, filwaqt li l-ferrovija tatha spinta ulterjuri bejn l-1888 u l-1892.
Gwerra Ċivili Russa
Taħt il-protezzjoni tal-Leġjun Ċek, gvern "kollu Russu", imlaqqam id-Direttorat ta' Ufa, iddominat minn soċjalisti rivoluzzjonarji, ġie installat f'Ufa matul il-Gwerra Ċivili Russa. Fit-18 ta' Novembru 1918, l-ammirall Abjad Alexander Vasilyevich Kolchak waqqa' dan il-gvern u pproklama lilu nnifsu bħala r-reġent suprem[5].
Il-perjodu Sovjetiku
It-tmiem tal-perjodu Sovjetiku, li beda fit-tieni nofs tas-snin tmenin, kien immarkat f'Ufa mill-emerġenza ta' netwerks informali. Fl-1987, impjant kimiku propost fi Sterlitamak qanqal protesti f'dik il-belt u mbagħad f'Ufa, fejn diversi dimostrazzjonijiet ġibdu eluf ta' dimostranti fit-toroq tal-belt. Fl-istess ħin, il-kriżi profonda fil-fergħa Bashkir tal-Partit Komunista tal-Unjoni Sovjetika (CPSU) matul il-kollass tal-Blokk tal-Lvant wasslet għar-riżenja tal-Kumitat tal-Belt ta' Ufa fl-10 ta' Frar 1990. Fit-3 ta' Awwissu, Boris Yeltsin, f'diskors mogħti fil-belt, eskala r-retorika tiegħu kontra l-gvern Sovjetiku Bashkir. Fil-11 ta' Ottubru 1990, hekk kif is-Sovjet Suprem ta' Bashkiria kien wasal biex jadotta d-dikjarazzjoni tas-sovranità għar-repubblika, il-bini Sovjetiku kien imdawwar għal diversi sigħat minn folla ta' dimostranti[6][7].
Ekonomija
[immodifika | immodifika s-sors]Industrija
Iż-żejt huwa l-industrija ewlenija ta' Ufa. Il-Grupp Bashneft, li l-kwartieri ġenerali tiegħu jinsabu f'Ufa, jopera r-raffineriji ta' Ufa, Novo Ufa, u Ufaneftekhim hemmhekk, b'kapaċità totali ta' 910,000 barmil kuljum (ara l-lista tar-raffineriji taż-żejt).
Progress, impjant tal-assemblaġġ tal-magni tal-ajruplani Tupolev, jinsab ukoll f'Ufa.
Fis-settur tal-komunikazzjonijiet, Magnetron, manifattur ta' tagħmir tat-telekomunikazzjoni, huwa preżenti, kif ukoll bosta istituti ta' riċerka fil-bijoloġija, il-bijokimika, u l-vitamini. L-industrija tal-inġinerija mekkanika għandha wkoll rwol sinifikanti.
Kważi 200 kumpanija industrijali ta' daqs medju u kbir jinsabu f'Ufa[8].
Finanzi
Ufa hija kontributur nett għall-baġits federali u repubblikani. Madwar 62.8% tad-dħul mit-taxxa miġbur fid-distrett muniċipali ta' Ufa jiġi trasferit għall-baġit federali, u 29% għall-baġit repubblikan.
Trasport
[immodifika | immodifika s-sors]Mill-1885, Ufa kellha stazzjon tal-ferrovija fuq il-linja storika tal-Ferrovija Trans-Siberjana, Samara-Ufa-Zlatoust-Chelyabinsk-Yekaterinburg, li jgħaqqadha mal-bqija tar-Russja bil-ferrovija. Il-pont fuq ix-Xmara Belaya nbena fl-1888. Ufa tgħaqqad ir-reġjuni ċentrali tar-Russja mas-Siberja u l-Muntanji Ural. L-istazzjon ċentrali tal-ferrovija modern inbena mill-ġdid fl-2008.
Ufa tinsab ukoll fil-qalba ta' netwerk ta' awtostradi reġjonali u hija l-unika belt konnessa ma' Moska b'aktar minn awtostrada federali waħda: l-M7 fit-tramuntana, li tgħaqqad lil Moska permezz ta' Kazan, u aktar fin-nofsinhar, l-M5, li tmur mill-Muntanji Ural sa Moska u l-parti Asjatika tar-Russja. Hemm żewġ interkambji ta' awtostradi, wieħed fit-tramuntana u wieħed fin-nofsinhar.
L-Ajruport Internazzjonali ta' Ufa (kodiċi IATA: UFA), li nfetaħ fl-1938 fin-nofsinhar tal-belt, huwa servut minn diversi linji tal-ajru, inklużi Aeroflot u Turkish Airlines. It-titjiriet skedati huma kemm domestiċi, lejn bosta bliet fir-Russja, kif ukoll internazzjonali, notevolment lejn it-Turkija u l-Emirati Għarab Magħquda. Titjiriet charter jitħaddmu wkoll staġjonalment, primarjament lejn il-Greċja, it-Turkija, u l-Eġittu. B'kollox, sebgħa u għoxrin belt fil-Federazzjoni Russa, kif ukoll ajruporti barranin bħal dawk f'Hurghada, Sharm el-Sheikh, Barċellona, Antalya, Istanbul, Dalaman, Tashkent, Frankfurt am Main, u Khujand, huma servuti.
In-netwerk tat-trasport urban ta' Ufa, ibbażat primarjament fuq assi tat-tramuntana għan-nofsinhar li jsegwi l-forma tawwalija tal-belt, jikkonsisti minn trams, trolleybuses, karozzi tal-linja, taxis kondiviżi, u taxis. Biex tittaffa l-konġestjoni tat-traffiku, inbniet awtostrada fis-snin tmenin parallela mal-assi Prospekt Oktjabrja. Il-ħolqien ta' sistema tal-metro ilu jiġi diskuss mis-snin sittin. Din inbniet parzjalment, iżda x-xogħol twaqqaf fl-2005 minħabba finanzjament mhux ċar u insuffiċjenti[9][10].
_tram_in_Ufa_(on_test_route).jpg)
Reliġjon
[immodifika | immodifika s-sors]Ir-reliġjonijiet ewlenin fil-belt huma l-Islam Sunni u l-Ortodossija Russa. Ir-razza Bezpopovtsy tal-Kredenti l-Qodma Russi hija rreġistrata wkoll f'Ufa.
Ufa hija l-post tal-Amministrazzjoni Spiritwali Ċentrali tal-Musulmani fir-Russja. Fl-1989, infetħet l-Università Islamika Russa. Waħda mill-akbar moskej fl-Ewropa, Ar-Rahim, tinsab taħt kostruzzjoni f'Ufa.
Mill-2019, Ainur Birgalin ilha taħdem bħala l-Mufti ta' Bashkortostan.
Edukazzjoni
[immodifika | immodifika s-sors]L-istituzzjonijiet edukattivi jinkludu[11]:
- L-Università Statali ta' Bashkir
- L-Università tax-Xjenza u t-Teknoloġija ta' Ufa
- L-Università Teknika tal-Avjazzjoni tal-Istat ta' Ufa
- L-Università Teknoloġika tal-Petrolju tal-Istat ta' Ufa
- L-Università Medika tal-Istat ta' Bashkir
- L-Università Agrarja tal-Istat ta' Bashkir
- Il-kampus tal-Akkademja tal-Liġi tal-Istat Ural ta' Ufa
- L-Akkademja tax-Xjenzi tar-Repubblika ta' Bashkortostan
- Iċ-Ċentru Xjentifiku ta' Ufa tal-Akkademja Russa tax-Xjenza (USC RAS)
Ġemellaġġ
[immodifika | immodifika s-sors]
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- ↑ "Историческая справка" (bir-Russu). Miġbur 2026-08-27.
- ↑ "Историческая справка" (bir-Russu). Miġbur 2026-08-27.
- ↑ "История Уфы » Вечерняя Уфа, официальный сайт газеты "Вечерняя Уфа"". Вечерняя Уфа, официальный сайт газеты "Вечерняя Уфа". Miġbur 2026-08-27.
- ↑ "История Уфы » Вечерняя Уфа, официальный сайт газеты "Вечерняя Уфа"". Вечерняя Уфа, официальный сайт газеты "Вечерняя Уфа". Miġbur 2026-08-27.
- ↑ Распопов, Павел (2019-01-11). "Город Уфа: достопримечательности и история". Ураловед (bir-Russu). Miġbur 2026-08-27.
- ↑ "Советский период — Официальный сайт музея истории горда Уфы" (bir-Russu). Arkivjat minn l-oriġinal fl-2026-08-28. Miġbur 2026-08-27.
- ↑ Распопов, Павел (2019-01-11). "Город Уфа: достопримечательности и история". Ураловед (bir-Russu). Miġbur 2026-08-27.
- ↑ "Предприятия Уфы, заводы Уфы, промышленность". ibprom.ru. Miġbur 2026-08-27.
- ↑ "Общественный транспорт Уфа | Bustime". ru.busti.me (bir-Russu). Miġbur 2026-08-27.
- ↑ yandex.com https://yandex.com/maps/172/ufa/transport/?azimuth=5.629546945663922&ll=55.987314,54.732849&z=11.92. Miġbur 2026-08-27.
|title=nieqes jew vojt (għajnuna) - ↑ Wealqa. "Специальность Экономика бакалавриат в вузах Уфы 2026. Специальность Экономика в вузах Уфы: проходные баллы, стоимость, профили". vuzopedia.ru. Miġbur 2026-08-27.
