Pergi ke kandungan

Penerbangan 2216 Jeju Air

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Penerbangan 2216 Jeju Air
Bangkai pesawat tersebut
Kemalangan
Tarikh29 Disember 2024 (2024-12-29)
RingkasanMelanggar struktur berikutan pendaratan perut dan landasan terlajak, enjin yang masih berfungsi terpadam secara tidak sengaja selepas pelanggaran burung, di bawah siasatan
Tapak kejadianLapangan Terbang Antarabangsa Muan, Daerah Muan, Jeolla Selatan, Korea Selatan
34°58′35″U 126°22′58″T / 34.97639°U 126.38278°T / 34.97639; 126.38278
Pesawat

HL8088, pesawat yang terlibat dalam kemalangan itu, pada tahun 2023
Jenis pesawatBoeing 737-8AS[a]
PengendaliJeju Air
No. penerbangan IATA7C2216
No. penerbangan ICAOJJA2216
Huruf pengenalanJEJU AIR 2216
Kod pendaftaranHL8088
Asal penerbanganLapangan Terbang Suvarnabhumi, Bangkok, Thailand
DestinasiLapangan Terbang Antarabangsa Muan, Daerah Muan, Jeolla Selatan, Korea Selatan
Penghuni181
Penumpang175
Anak kapal6
Kematian179
Kecederaan2
Terselamat2

Penerbangan 2216 Jeju Air ialah sebuah penerbangan penumpang antarabangsa berjadual yang dikendalikan oleh Jeju Air dari Lapangan Terbang Suvarnabhumi berhampiran Bangkok, Thailand, ke Lapangan Terbang Antarabangsa Muan di Kaunti Muan, Korea Selatan. Pada 29 Disember 2024, semasa pesawat Boeing 737-800 yang mengendalikan penerbangan itu sedang menghampiri Muan, satu rempuhan burung berlaku, di mana kedua-dua enjin telah menyedut burung, menyebabkan kehilangan daya tujah yang ketara pada enjin kanan. Juruterbang mengeluarkan isyarat kecemasan mayday, melakukan pusingan lari (go-around), dan pada cubaan pendaratan kedua, roda pendaratan gagal diturunkan lalu pesawat melakukan pendaratan perut jauh melepasi zon sentuh yang normal. Pesawat itu terlajak dari landasan pada kelajuan tinggi, melanggar sistem lampu pendekatan, dan terhempas pada sebuah tanggul yang mengelilingi struktur konkrit yang menyokong tatanan antena untuk sistem pendaratan instrumen (ILS). Pelanggaran tersebut mengorbankan kesemua 175 penumpang dan 4 daripada 6 anak kapal. Dua anak kapal kabin yang terselamat berada di bahagian belakang pesawat yang terputus daripada fiuslaj, dan telah diselamatkan dengan kecederaan.[1]

Kedua-dua perakam suara kokpit (CVR) dan perakam data penerbangan (FDR) berhenti berfungsi beberapa saat sebelum panggilan mayday dibuat, dan bukti rempuhan burung yang melibatkan spesies itik migrasi kemudiannya ditemui pada kedua-dua enjin, dengan enjin kanan mengalami kerosakan teruk akibat rempuhan tersebut. Pada Julai 2025, media Korea Selatan melaporkan bahawa lembaga penyiasatan mendapati anak kapal telah tersilap mematikan enjin kiri yang hampir tidak rosak, dan bukannya enjin kanan yang mengalami kerosakan teruk. Pada Januari 2026, telah didedahkan bahawa para penyelidik membuat kesimpulan bahawa penumpang berkemungkinan besar akan terselamat sekiranya tatanan antena ILS dan penyokongnya dibina mengikut garis panduan keselamatan antarabangsa.

Nahas ini merupakan bencana penerbangan paling maut yang melibatkan pesawat syarikat penerbangan Korea Selatan sejak nahas Penerbangan 801 Korean Air di Guam pada tahun 1997, dan juga yang paling maut di Korea Selatan, mengatasi nahas Penerbangan 129 Air China pada tahun 2002 yang mengorbankan 129 orang. Ini juga merupakan kemalangan maut pertama dalam sejarah 19 tahun Jeju Air[2] dan merupakan kemalangan penerbangan paling maut secara global sejak nahas Penerbangan 610 Lion Air pada tahun 2018.

Latar belakang

[sunting | sunting sumber]

Pesawat

[sunting | sunting sumber]

Pesawat yang terlibat, dibina pada tahun 2009, merupakan sebuah pesawat Boeing 737-8AS[a] berusia 15 tahun dengan pendaftaran HL8088 serta dilengkapi dengan dua enjin CFM International CFM56-7B26.[4] Ia diperoleh oleh Jeju Air pada tahun 2017 selepas dikendalikan sebelum itu oleh Ryanair. Kurang daripada sebulan sebelum nahas, Jeju Air telah menyambung semula perkhidmatan antarabangsa berjadual di Lapangan Terbang Antarabangsa Muan berikutan penangguhan yang disebabkan oleh pandemik COVID-19, dan syarikat penerbangan itu mengendalikan empat penerbangan seminggu antara Muan dan Bangkok,[5] iaitu perkhidmatan yang mula dilancarkan oleh Jeju Air pada 8 Disember.[6]

Dalam tempoh 48 jam sebelum nahas, pesawat tersebut telah menyelesaikan 13 penerbangan yang merangkumi pendaratan di Muan, Pulau Jeju, dan Incheon, serta ke Beijing, Bangkok, Kota Kinabalu, Nagasaki, dan Taipei.[7] Menurut Jeju Air, tiada sebarang masalah ditemui semasa pemeriksaan keselamatan pra-penerbangan sebelum penerbangan terakhirnya.[8]

Penumpang dan anak kapal

[sunting | sunting sumber]

Daripada 175 penumpang, dua orang merupakan warga Thailand, manakala 173 lagi merupakan warga Korea Selatan.[9][10] Penumpang tertua di dalam pesawat dilahirkan pada tahun 1946, manakala yang termuda dilahirkan pada tahun 2021.[11][12] Sembilan ahli daripada keluarga yang sama, termasuk kanak-kanak berusia tiga tahun tersebut, turut berada di dalam pesawat.[13] Daripada 181 orang di dalam pesawat, 82 ialah lelaki manakala 93 ialah perempuan.[14] Terdapat lima orang penumpang yang berumur di bawah 10 tahun.[15] Kapten pesawat telah berkhidmat dengan Jeju Air sejak tahun 2019 dan telah mengumpul lebih daripada 6,820 jam pengalaman penerbangan, termasuk 6,096 jam penerbangan dengan Boeing 737; pegawai pertama pula mempunyai lebih daripada 1,650 jam pengalaman penerbangan dengan 1,339 jam daripadanya adalah menggunakan Boeing 737.[5][16] Kumpulan anak kapal ini turut merangkumi empat orang anak kapal kabin.[17]

KewarganegaraanPenumpangAnak kapalJumlah
Korea Selatan1736179
Thailand2—2
Jumlah1756181

Kebanyakan penumpang dalam perjalanan pulang ke tanah air selepas mengikuti pakej percutian Krismas selama lima hari ke Bangkok.[18] Tiga belas orang penumpang dilaporkan merupakan penjawat awam aktif atau bekas pegawai kerajaan di peringkat daerah atau perbandaran tempatan, lapan orang merupakan penjawat awam aktif atau bekas kakitangan awam dari Kaunti Hwasun, manakala lima lagi merupakan pegawai pentadbiran dari Pejabat Pendidikan Wilayah Jeonnam.[19] Seramai 81 orang penumpang merupakan penduduk Gwangju, manakala 76 orang lagi, termasuk seorang warga Thailand, menetap di Wilayah Jeolla Selatan. Baki penumpang yang lain berasal dari Wilayah Jeolla Utara, Wilayah Gyeonggi, Seoul, Pulau Jeju, Wilayah Gyeongsang Selatan dan Wilayah Chungcheong Selatan.[20]

Kemalangan

[sunting | sunting sumber]
Laluan penerbangan Penerbangan 2216 Jeju Air[21]

Pada 29 Disember, pesawat tersebut berlepas dari Lapangan Terbang Suvarnabhumi pada jam 2:28 p.g. ICT (UTC+7).[22] Kerati Kijmanawat, pengarah Airports of Thailand, menyatakan bahawa tiada sebarang kejanggalan dilaporkan membabitkan pesawat mahupun landasan.[23]

Pada jam 8:54 pagi KST (UTC+9), pesawat telah diberi kebenaran untuk mendarat di Lapangan Terbang Antarabangsa Muan di landasan 01.[24][25] Semasa pesawat sedang bersiap sedia untuk mendarat, ia telah diberi amaran pada jam 8:57 pagi mengenai potensi berlakunya rempuhan burung.[26][24][27] Pada jam 8:58:56 pagi, juruterbang memancarkan isyarat kecemasan mayday dan memaklumkan bahawa mereka sedang melakukan pusingan lari (go-around).[25][26][27] Ini diikuti dengan permintaan pada jam 9:00 pagi untuk mendarat di landasan bertentangan, iaitu landasan 19,[24][25][27] selepas roda pendaratan gagal diturunkan.[27] Permintaan tersebut diluluskan pada jam 9:01 pagi.[25]

Video luaran
Ikon video Pesawat menggelongsor di sepanjang landasan dan merempuh sebuah struktur

Nahas itu berlaku pada jam 9:03 pagi[27] semasa pesawat melakukan pendaratan perut,[28] menyentuh daratan sejauh 1,200 meter (3,900 ka) di sepanjang landasan.[29] Pesawat itu kemudiannya terlajak,[28] dengan rakaman video menunjukkan pesawat menggelongsor di atas landasan menggunakan gondola enjin (nacelle) dengan muncung pesawat kekal mendongak tinggi.[30] Ia terus bergerak sejauh 250 meter (820 ka) melepasi hujung landasan dan meletup selepas melanggar tanggul yang menyokong pemancar penyetempatan (localizer) sistem pendaratan instrumen.[29][30] Kedua-dua enjin terbenam di dalam struktur tanggul manakala bahagian ekor pesawat terus bergerak ke hadapan, terbalik, dan terhenti dalam keadaan songsang. Serpihan daripada fiuslaj hadapan ditemui 20 hingga 300 m (66 hingga 984 ka) melepasi tanggul tersebut,[16] serta merosakkan sebahagian dinding sempadan luar.[29]

Penduduk tempatan berkata mereka melihat api dan percikan api keluar dari sayap kanan pesawat serta mendengar letupan dan bunyi "geseran logam" sebelum impak. Beberapa saksi melaporkan melihat sekawanan burung disedut masuk ke dalam enjin kanan, menyebabkan kebakaran berlaku.[31] Dua orang anak kapal kabin yang diselamatkan dari bahagian ekor pesawat merupakan satu-satunya mangsa yang terselamat.[32] Seorang pemilik restoran tempatan mendengar "letupan kuat" yang berbunyi seperti letupan ekzos motosikal, mendorong beliau bergegas ke bumbung restoran dan merakam video berdurasi 54 saat menggunakan telefon bimbitnya yang menunjukkan detik-detik penurunan serta nahas pesawat tersebut, yang kemudiannya tular di media sosial.[33][34]

Pasukan kecemasan bertindak balas di lokasi nahas

Perkhidmatan kecemasan menerima beberapa panggilan sekitar jam 9:03 pagi,[35] dan pasukan bomba mengeluarkan amaran kecemasan tahap 3, iaitu amaran tertinggi mereka.[36] Menurut Agensi Bomba Kebangsaan dan Kementerian Pertahanan Negara, seramai 1,562 anggota termasuk 490 anggota bomba, 500 anggota tentera dan 455 pegawai polis telah dikerahkan ke lokasi.[37][38] Salah seorang mangsa terselamat berjaya diselamatkan pada jam 9:23 pagi, manakala seorang lagi diselamatkan dari bahagian ekor pesawat pada jam 9:50 pagi.[24] Kebakaran berjaya dipadamkan dalam tempoh 43 minit selepas nahas berlaku,[39] dan kotak hitam telah ditemui semula pada hari yang sama.[23] Perakam data penerbangan (FDR) ditemui rosak sebahagiannya tanpa penyambung yang menghubungkan unit storan data ke bekalan kuasa, manakala perakam suara kokpit (CVR) berada dalam keadaan baik.[40][41]

Dua orang pramugari yang duduk di tempat duduk lipat (jump seat) belakang merupakan satu-satunya mangsa terselamat dalam nahas ini dan mereka kekal sedarkan diri semasa kejadian.[23][11] Peralatan hidraulik telah digunakan untuk menyelamatkan salah seorang mangsa terselamat yang dihempap oleh kabinet yang terjatuh.[17] Kedua-duanya mengalami kecederaan sederhana hingga serius, di mana seorang mengalami patah tulang rusuk, tulang belikat dan tulang belakang bahagian atas,[23] manakala seorang lagi mengalami kecederaan di buku lali dan kepala.[42] Kedua-duanya menerima rawatan perubatan di hospital berasingan di Mokpo sebelum dipindahkan ke sebuah hospital di Seoul.[43][14] Kedua-dua mangsa terselamat kelihatan keliru dan tidak dapat mengingati apa yang berlaku sejurus selepas pendaratan.[44]

Menjelang jam 1:36 tengah hari, anggota bomba telah bertukar kepada operasi mencari untuk mengeluarkan mayat mangsa. Rumah mayat sementara telah didirikan di hangar lapangan terbang[45] untuk menguruskan mayat yang dikeluarkan dari serpihan pesawat, manakala bilik menunggu disediakan untuk ahli keluarga penumpang di lapangan terbang dengan pegawai kerajaan ditugaskan bagi setiap keluarga untuk memberi sokongan sementara menanti berita perkembangan nahas.[46] Khemah-khemah turut didirikan di dalam lapangan terbang untuk menempatkan ahli keluarga yang tiba buat sementara waktu.[47] Lewat malam itu, ahli keluarga mangsa ditempatkan buat sementara waktu di asrama Universiti Kebangsaan Mokpo.[48]

Operasi biasa Lapangan Terbang Antarabangsa Muan telah digantung.[49] Semasa nahas berlaku, kerja-kerja pembinaan yang sedang berjalan telah memendekkan panjang landasan daripada 2,800 hingga 2,500 meter (9,200 hingga 8,200 ka); pegawai dari Kementerian Tanah, Infrastruktur dan Pengangkutan menolak kemungkinan bahawa panjang landasan yang agak pendek itu menyumbang kepada kemalangan tersebut.[50] Landasan tunggal lapangan terbang itu dijangka kekal ditutup kepada trafik komersial sehingga 1 Januari 2026.

Mangsa

[sunting | sunting sumber]

Seramai 179 orang disahkan maut,[51] termasuk 4 daripada 6 orang anak kapal dan kesemua 175 orang penumpang. Pegawai bomba tempatan menyatakan bahawa mangsa-mangsa telah tercampak keluar dari pesawat selepas ia melanggar tanggul di hujung landasan, meninggalkan peluang yang sangat tipis untuk terselamat.[52] Anggota bomba berkata beberapa mayat ditemui bertaburan sejauh 100 hingga 200 m (330 hingga 660 ka) dari lokasi nahas manakala sebahagian lagi ditemui dalam keadaan hancur atau rentung di celah-celah runtuhan pesawat.[53] Pihak polis menjangkakan bahawa proses pengecaman mayat yang ditemui akan mengambil masa lebih daripada seminggu.[54] Beberapa ahli keluarga telah membekalkan sampel DNA kepada pegawai di lapangan terbang bagi membantu proses pengecaman mayat.[26]

Tiga jam selepas nahas tersebut, Gabenor Wilayah Jeolla Selatan, Kim Yung-rok menyatakan bahawa sebanyak 120 mayat telah berjaya dikenal pasti; cap jari bagi 39 mayat tambahan telah diambil, manakala baki 20 mayat lagi akan dikenal pasti melalui padanan DNA.[55] Menjelang 31 Disember, hampir kesemua mayat kecuali lima mangsa telah berjaya dikenal pasti, termasuk 32 orang melalui perbandingan DNA.[56] Kesemua 179 mangsa korban telah dikenal pasti sepenuhnya menjelang 1 Januari 2025,[57] dan operasi mencari tamat secara rasmi pada 5 Januari.[58]

Siasatan

[sunting | sunting sumber]
Rajah Jeju Air Penerbangan 2216

Nahas itu kini sedang disiasat oleh Lembaga Siasatan Kemalangan Penerbangan dan Kereta Api (ARAIB) Korea Selatan, dengan bantuan daripada Lembaga Keselamatan Pengangkutan Kebangsaan (NTSB) Amerika Syarikat, Pentadbiran Penerbangan Persekutuan (FAA) dan Boeing.[59][60][49] Lapan orang penyiasat telah tiba di lokasi nahas pada 31 Disember.[61] GE Aerospace, yang turut mengeluarkan enjin pesawat tersebut dalam usaha sama CFM International, telah menyertai siasatan.[62]

Pada hari kemalangan, dalam satu sidang media, Lee Jeong-hyun, ketua bomba Daerah Muan, menyatakan bahawa punca kegagalan gear pendaratan disyaki akibat cuaca buruk yang digabungkan dengan pelanggaran burung;[63] namun cuaca di sekitar lapangan terbang semasa nahas dilaporkan baik dengan hampir tiada angin, hujan atau awan, dan jarak penglihatan adalah sejauh 9 kilometer (5.6 bt).[64][65]

Modul memori daripada FDR pesawat yang rosak
CVR pesawat tersebut

Kedua-dua perakam penerbangan, iaitu Perakam suara kokpit (CVR) dan Perakam data penerbangan (FDR), telah ditemui dan dibawa ke Lapangan Terbang Antarabangsa Gimpo untuk dianalisis.[66] Pada 11 Januari, ARAIB menyatakan bahawa kedua-dua CVR dan FDR telah berhenti merakam empat minit sebelum pesawat terhempas. Penyiasat menyatakan bahawa gangguan rakaman itu mungkin disebabkan oleh kehilangan kesemua kuasa elektrik, termasuk kuasa sandaran.[67]

Sehingga 1 Januari 2025, data awal CVR telah berjaya diekstrak[68] dan transkrip CVR telah disediakan pada 4 Januari. Perakam data penerbangan yang rosak telah dihantar ke Washington, D.C., Amerika Syarikat, untuk dianalisis pada 6 Januari.[69][70] Satu laporan awal telah dikeluarkan pada 27 Januari.[16]

Pada 7 Januari, pengarah ARAIB telah meletakkan jawatan.[71] Ketua dasar penerbangan Kementerian Pengangkutan telah dikeluarkan daripada siasatan lembaga dan segala aktivitinya.[72]

Pada 8 Januari, Perhimpunan Kebangsaan meluluskan usul untuk menubuhkan sebuah jawatankuasa parlimen khas di bawah panel tersebut yang mengandungi dua sub-jawatankuasa: siasatan dan pencegahan, serta sokongan keluarga mangsa dan projek peringatan.[73]

Pelanggaran burung

[sunting | sunting sumber]

Enam minit sebelum nahas dan satu minit sebelum perakam data serta suara penerbangan berhenti merakam, kawalan trafik udara lapangan terbang telah mengeluarkan amaran tentang kehadiran burung di kawasan berhampiran yang boleh mendatangkan bahaya kepada pesawat. Tidak lama selepas itu, juruterbang mengesahkan kehadiran sekawan burung yang terbang di bawah pesawat. Kedua-dua perakam penerbangan berhenti berfungsi pada jam 8:58:50 pagi. Pada jam 8:58:56 pagi, juruterbang mengisytiharkan keadaan kecemasan mayday.[74][75] Pihak berkuasa menyatakan bahawa pelanggaran burung mungkin telah menyebabkan kegagalan fungsi yang menjejaskan sistem hidraulik yang mengawal gear pendaratan, sekali gus menyebabkan juruterbang tidak mempunyai masa yang mencukupi untuk menurunkan gear pendaratan secara manual.[76] Pada 7 Januari 2025, ARAIB mengesahkan bahawa Penerbangan 2216 telah mengalami pelanggaran burung selepas bulu burung ditemui pada salah satu enjinnya.[77] Lapangan Terbang Antarabangsa Muan mencatatkan kadar pelanggaran burung tertinggi dalam kalangan 14 lapangan terbang serantau di Korea Selatan, dengan kadar 0.09%. Sebelum nahas tersebut, sepuluh kes pelanggaran burung telah direkodkan di Muan sejak 2019. Walaupun jumlah mutlak kes ini adalah kecil dari segi statistik, kadar pelanggaran sebanyak 0.09% daripada keseluruhan penerbangan adalah jauh lebih tinggi berbanding lapangan terbang utama yang lain seperti Gimpo (0.018%) dan Jeju (0.013%).[78][79] Lapangan terbang tersebut dibina berhampiran dengan habitat utama dan kawasan pemakanan burung, seperti Tasik Yeongsan serta kawasan tanah lecek berlumpur di pesisir pantai barat daya.[80] Pembangunan kawasan tanah berhampiran telah menyebabkan burung-burung tempatan terbang menggunakan laluan yang semakin tidak menentu, ditambah pula dengan faktor perubahan iklim yang menyebabkan banyak spesies burung hijrah kini menjadi burung menetap.[81] Akhbar The Chosun Ilbo melaporkan bahawa penilaian impak alam sekitar sebelum ini telah mengesyorkan pemasangan meriam bunyi, laser dan lampu amaran di lapangan terbang tersebut, tetapi pelaksanaannya tertangguh berikutan kerja-kerja pemanjangan landasan.[82]

Penilaian tersebut juga menyatakan kebimbangan mengenai rancangan untuk memanjangkan landasan lapangan terbang daripada 2,800 hingga 3,160 meter (9,190 hingga 10,370 ka) menjelang 2025, serta kewujudan tiga habitat burung yang bersebelahan dengan lapangan terbang dengan anggaran populasi sehingga 1,760 ekor burung. Peraturan rasmi menetapkan bahawa landasan tunggal yang beroperasi selama sembilan jam atau kurang memerlukan sekurang-kurangnya empat orang kakitangan untuk menghalau burung, namun didapati hanya seorang sahaja kakitangan yang bertugas pada hari kejadian.[78] Akhbar The Korea Times, dengan memetik kenyataan daripada pegawai ibu pejabat siasatan, melaporkan bahawa siasatan juga akan meneliti kesan pemendekan panjang landasan (daripada 2,800 meter kepada 2,500 meter) yang dilakukan sebelum ini.[83]

Kim In-gyu, pengarah Pusat Pendidikan Penerbangan Universiti Aeroangkasa Korea, menyatakan bahawa adalah sesuatu yang luar biasa untuk ketiga-tiga gear pendaratan mengalami kegagalan serentak dan "adalah sukar untuk membuat kesimpulan bahawa pelanggaran burung semata-mata yang menjadi punca". Pakar lain pula berkata bahawa walaupun satu enjin gagal berfungsi, enjin kedua sepatutnya masih mampu membekalkan kuasa hidraulik untuk menurunkan gear pendaratan.[84]

Penyiasat menemui kesan darah dan bulu burung di dalam kedua-dua enjin di lokasi nahas yang dikenal pasti sebagai milik spesies itik *Baikal teal* (sejenis burung/itik hijrah).[85] Tujuh belas sampel, termasuk sebahagian daripada kesan darah dan bulu tersebut, telah dianalisis oleh Agensi Sumber Biologi Kebangsaan (NBRA). Penyiasat Lee Seung-yeol, ketua Suruhanjaya Siasatan Kemalangan Udara dan Kereta Api (ARAIC), menyatakan bahawa mereka telah mengesahkan bahawa pelanggaran burung sememangnya berlaku.[86]

Pada 6 Februari 2025, kerajaan Korea Selatan mengarahkan semua lapangan terbang di negara itu dilengkapi dengan kamera pengesan burung dan radar pengimejan terma bermula tahun 2026. Ia juga mengarahkan penutupan serta pembersihan kawasan pembuangan sampah dan tapak-tapak lain yang boleh menarik kehadiran burung di sekitar kawasan lapangan terbang.[87]

Pembalik tujah dan flap sayap

[sunting | sunting sumber]

Profesor Choi Kee-young dari Universiti Inha menyatakan bahawa pembalik tujah dan flap sayap kelihatan seperti tidak berfungsi.[84] Selepas meneliti rakaman nahas tersebut, Profesor Shawn Pruchnicki dari Universiti Negeri Ohio mengulas bahawa "Pembalik tujah, yang digunakan untuk memperlahankan pesawat semasa mendarat, nampaknya hanya berfungsi pada satu enjin sahaja, dan ini adalah sesuatu yang luar biasa".[65] Keith Tonkin dari Aviation Projects di Brisbane, Australia, berkata bahawa flap sayap tidak diturunkan semasa pendaratan, menyebabkan pesawat bergerak di sepanjang landasan dengan kelajuan yang lebih tinggi berbanding kelajuan pendaratan biasa.[26]

Kim Kwang-il, seorang profesor Sains Aeronautika di Universiti Silla di Busan, Korea Selatan, menarik perhatian kepada sela masa yang sangat singkat antara panggilan kecemasan mayday dengan detik nahas berlaku, dengan menyatakan bahawa "Juruterbang berkemungkinan besar menilai bahawa cubaan untuk mendarat adalah lebih selamat berbanding terus berada di udara tanpa kuasa enjin." Pakar-pakar lain percaya bahawa keputusan untuk melakukan pendaratan cemas tanpa gear (belly landing) secara tergesa-gesa dipengaruhi oleh asap yang mula masuk ke dalam kabin dan kebimbangan mengenai kebakaran enjin, namun tindakan mendarat tanpa membuang atau membakar baki bahan api terlebih dahulu telah menyumbang kepada tahap kemusnahan nahas yang lebih parah.[76]

Penghalang lapangan terbang

[sunting | sunting sumber]
Struktur sokongan penempat (localizer) konkrit yang pecah

Kim Kwang-il juga mengkritik kehadiran penghalang yang dilanggar oleh pesawat tersebut, dengan menyatakan bahawa pendaratan cemas itu telah dilakukan dengan sangat mahir dan pesawat itu "sepatutnya boleh menggelongsor lebih jauh dan berhenti sendiri secara semula jadi" jika penghalang itu tiada. Beliau menambah bahawa struktur tersebut telah melanggar piawaian keselamatan penerbangan antarabangsa yang melarang kehadiran sebarang halangan keras.[88] David Learmount, seorang pakar keselamatan penerbangan, menjelaskan di Sky News bahawa pesawat itu "masih berada dalam keadaan utuh" selepas mencecah bumi dan kekal begitu sehinggalah ia merempuh penghalang tersebut, lalu menambah: "Struktur seperti itu tidak sepatutnya berada di sana. Itu sangat mengerikan. Ia adalah sesuatu yang sangat tidak masuk akal. Untuk meletakkan objek keras kira-kira 200 meter atau kurang di dalam kawasan lajakan (overrun), saya tidak pernah melihat perkara seumpama ini di mana-mana sahaja sebelum ini."[89]

Penghalang tersebut terdiri daripada sebuah struktur konkrit yang dibina di dalam timbunan tanah setinggi 250 meter (820 ka)[90] dari hujung landasan. Struktur ini menyokong sebuah penempat (localizer), iaitu susunan antena untuk Sistem pendaratan instrumen (ILS) yang membantu navigasi pesawat. Struktur, timbunan tanah, dan penempat tersebut mempunyai ketinggian gabungan setinggi 4 meter (13 ka). Pegawai lapangan terbang menyatakan bahawa penempat tersebut perlu dinaikkan setinggi paras landasan bagi memastikan ia berfungsi dengan baik disebabkan oleh bentuk muka bumi yang cerun di hujung landasan. Timbunan tanah dan tiang-tiang konkrit tersebut telah wujud sejak pembukaan lapangan terbang berkenaan, namun pada tahun 2023, struktur tersebut telah diubah suai dengan penambahan papak konkrit di bahagian atasnya.[91] Catatan dalam manual operasi lapangan terbang yang diterbitkan oleh Perbadanan Lapangan Terbang Korea pada 9 Mei 2024[92] menyatakan bahawa penghalang itu terletak terlalu hampir dengan hujung landasan, dan mengesyorkan agar kajian semula dilakukan terhadap kedudukan peralatan tersebut.[90]

Simon Hatfield, seorang perunding keselamatan penerbangan, mengkritik penggunaan timbunan tanah untuk menempatkan penempat pada ketinggian yang betul. Beliau berkata bahawa sekiranya penempat tersebut diletakkan di kawasan yang lebih rata, pesawat itu hanya akan merempuh penempat itu tanpa impak besar lalu berhenti dengan selamat.[33] Perbandingan juga dibuat dengan penempat di Lapangan Terbang Antarabangsa Gimpo, di mana peralatannya dipasang terus pada paras tanah, serta Lapangan Terbang Antarabangsa Incheon, yang mana penempatnya dipasang pada ketinggian kurang daripada 7.5 sentimeter (3 in) dari permukaan tanah. Selain itu, penempat di kedua-dua lapangan terbang tersebut diletakkan di atas struktur yang direka untuk mudah pecah (frangible) apabila dilanggar,[93][90] yang mana kaedah ini dianggap sebagai amalan terbaik di peringkat global.[89] Seorang pegawai kementerian pengangkutan berkata bahawa terdapat rancangan untuk menilai tahap keselamatan struktur sokongan penempat yang serupa di lapangan terbang lain.[93]

Garis panduan ICAO menetapkan bahawa perlu ada kawasan keselamatan sepanjang 90-meter (300 ka) di hujung landasan, di samping mengesyorkan penyediaan kawasan keselamatan sepanjang 240-meter (790 ka) di hujung landasan disebabkan oleh risiko kemalangan yang dikaitkan dengan kewujudan struktur berhampiran landasan.[94][95] Timbunan tanah yang terlibat dalam nahas ini terletak 250 meter (820 ka) melepasi hujung landasan. Menurut pegawai Korea Selatan, landasan tersebut telah dibina mengikut piawaian yang ditetapkan. Mereka juga merujuk kepada beberapa lapangan terbang di Eropah dan Amerika Utara dengan menunjukkan bahawa lapangan-lapangan terbang tersebut turut mempunyai struktur yang serupa dengan yang terdapat di Lapangan Terbang Antarabangsa Muan. Garis panduan ICAO yang disemak secara berkala telah diguna pakai secara meluas oleh kebanyakan lapangan terbang utama. Geoffrey Thomas, editor laman web penerbangan 42,000 Feet, berkata bahawa penempat dan peralatan lapangan terbang lain yang diperlukan bukanlah punca utama kejadian lajakan landasan, dengan menyatakan: "Lihat sahaja Lapangan Terbang Sydney: mereka mempunyai penempat dan pelbagai jenis peralatan di kedua-dua hujung landasan, malah dalam beberapa kes... landasannya menghala terus ke laut... Sekiranya sesebuah pesawat mendarat di tempat yang sepatutnya, maka tiada sebarang masalah akan timbul."[95] Beliau menarik perhatian bahawa pesawat itu telah terbang melepasi sebahagian besar panjang landasan, dan hanya mula kehilangan kelajuan selepas mendarat di kawasan yang hampir mencecah separuh daripada panjang landasan tersebut. Beliau menambah bahawa walaupun sekiranya penghalang itu tiada, pesawat tersebut mungkin akan merempuh sistem navigasi keluli, jalan raya, atau parit di luar kawasan landasan, dengan menyatakan: "Ia tetap akan merempuh objek tersebut dan kesannya adalah hampir sama... Itu merupakan tragedi terakhir dalam rantaian kesilapan dan masalah yang berlaku secara berturutan."[95]

The Wall Street Journal dalam liputannya mengenai isu penghalang ini melaporkan bahawa Amerika Syarikat mengesyorkan kawasan keselamatan landasan yang lebih luas berbanding garis panduan yang ditetapkan oleh ICAO. Dari tahun 2000 hingga 2024, Amerika Syarikat telah membelanjakan lebih daripada AS$3 bilion untuk menambah baik lebih daripada 1,000 kawasan keselamatan landasan; usaha ini telah dipercepatkan berikutan nahas American Airlines Penerbangan 1420 pada tahun 1999, yang mengorbankan 11 orang selepas pesawat tersebut gagal berhenti lalu merempuh sistem lampu pendekatan yang tidak boleh pecah (non-frangible).[96]

Pada 22 Januari 2025, kerajaan telah mengumumkan bahawa struktur tersebut akan dirobohkan dan digantikan dengan struktur baharu yang diperbuat daripada bahan yang mudah pecah.[97]

Pada 8 Januari 2026, SBS dan The New York Times telah memperoleh satu laporan tajaan kerajaan yang menganalisis kerosakan yang disebabkan oleh penempat dan timbunan tanah sokongan tersebut. Simulasi komputer yang dijalankan oleh penyelidik luar merumuskan bahawa kesemua penumpang akan terselamat sekiranya penempat serta struktur sokongannya tiada, ataupun sekiranya ia dibina menggunakan bahan mudah pecah yang mematuhi garis panduan keselamatan antarabangsa.[98][99] Keputusan kajian tersebut tidak pernah didedahkan kepada umum sebelum ini walaupun terdapat desakan daripada pihak keluarga mangsa. Laporan itu mengetepikan kesan papak konkrit yang baru ditambah dengan menyatakan bahawa ia tidak memberikan perbezaan yang ketara terhadap hasil akhir nahas tersebut.[99]

Kesilapan mematikan enjin

[sunting | sunting sumber]

Pada Julai 2025, media Korea Selatan melaporkan bahawa ARAIB mendapati kru pesawat telah tersilap mematikan enjin kiri yang masih berada dalam keadaan baik, dan bukannya enjin kanan yang sebenarnya telah terjejas akibat pelanggaran burung. Penemuan tersebut telah dikritik oleh kesatuan juruterbang Jeju Air serta keluarga mangsa, yang mana kedua-dua pihak menuduh ARAIB sengaja mengabaikan punca-punca lain yang mungkin berlaku seperti isu penghalang lapangan terbang. Jadual pengeluaran laporan[penjelasan diperlukan] tersebut kemudiannya telah ditarik balik susulan bantahan daripada pihak keluarga mangsa.[100]

Geledah dan sita polis

[sunting | sunting sumber]

Pada 2 Januari 2025, Agensi Polis Wilayah Jeonnam telah menjalankan "operasi geledah dan sita" di Lapangan Terbang Muan, sebuah pejabat penerbangan wilayah, dan ibu pejabat Jeju Air di Seoul. Ketua Pegawai Eksekutif syarikat penerbangan tersebut, Kim E-bae, turut dikenakan sekatan perjalanan ke luar negara.[101] Pada keesokan harinya, pihak berkuasa mula memindahkan bangkai pesawat tersebut, bermula dengan bahagian ekor.[102] Pihak berkuasa juga mula menjalankan analisis forensik digital ke atas 107 buah telefon bimbit yang ditemui di lokasi nahas selepas mendapat kelulusan daripada pihak keluarga mangsa.[103]

Kesan susulan

[sunting | sunting sumber]
Woo Won-shik, Speaker Perhimpunan Kebangsaan, di tugu peringatan mangsa pada 30 Disember di Taman Sukan Muan

Kerajaan mengisytiharkan Muan sebagai zon bencana khas dan menetapkan tempoh berkabung negara sehingga 5 Januari 2025.[23] Kerajaan juga mendirikan 90 altar peringatan di 17 buah bandar di seluruh negara untuk membolehkan orang ramai memberi penghormatan terakhir,[104] dengan jumlah kehadiran dianggarkan mencecah hampir 158,000 orang.[105] Pemangku presiden dan pemangku perdana menteri Choi Sang-mok, yang memegang jawatan presiden dua hari sebelum kemalangan itu susulan pemecatan pendahulu pemangkunya Han Duck-soo, mengarahkan usaha menyelamat dijalankan dengan segera[106] berserta bantuan kecemasan untuk waris mangsa.[107] Dalam masa kurang daripada dua jam, Kementerian Dalam Negeri dan Keselamatan telah mengaktifkan Ibu Pejabat Tindakan Balas Bencana dan Keselamatan Pusat (중앙재난안전대책본부). Dua hari selepas kemalangan itu, Ko Ki-dong, pemangku menteri dalam negeri, telah melawat Muan.[108] Korail mengumumkan perkhidmatan kereta api khas KTX, yang berlepas dari Seoul ke Mokpo pada jam 3:00 petang, secara percuma bagi membolehkan ahli keluarga penumpang pergi ke Lapangan Terbang Muan.[109][110] Persatuan Peguam Gwangju menubuhkan sebuah pasukan petugas bantuan undang-undang untuk membantu mereka yang terjejas akibat bencana tersebut.[111] Ucapan takziah serta barangan upacara penghormatan turut diletakkan oleh orang lalu-lalang di pagar sempadan Lapangan Terbang Muan.[112] Bendera di kedutaan Thailand di Seoul turut dikibarkan separuh tiang sebagai tanda berkabung buat mangsa korban.[22]

Satu taklimat telah diadakan di bilik persidangan Lapangan Terbang Antarabangsa Muan, di mana anggota penyelamat pertama dari Jabatan Bomba Muan menyalurkan maklumat kepada ahli keluarga penumpang. Beberapa orang hadirin meluahkan kemarahan kerana tidak menerima kemas kini setiap jam seperti yang dijanjikan oleh pegawai kerajaan, dilarang mendekati tapak kemalangan, dan diberikan laporan yang tidak konsisten mengenai identiti penumpang yang telah meninggal dunia. Ramai juga yang meluahkan kemarahan terhadap Jeju Air kerana mengadakan sidang media mereka di Seoul, tanpa ada seorang pun wakil rasmi syarikat yang hadir pada taklimat di Lapangan Terbang Muan tersebut. Pemangku Presiden dan pemangku Perdana Menteri Choi Sang-mok turut melawat lokasi bencana, di mana beberapa ahli keluarga penumpang menyuarakan rasa tidak puas hati kepadanya mengenai ketiadaan maklumat masa nyata untuk mereka yang terkesan.[113][114] Beliau juga melawat altar peringatan bersama untuk mangsa nahas di Muan pada 30 Disember.[115]

Kerajaan tempatan Gwangju menetapkan tempoh berkabung selama seminggu bermula 29 Disember hingga 4 Januari 2025, yang menyaksikan beberapa acara dan sambutan Tahun Baru dibatalkan.[116] Kerajaan tempatan Jeonju, Wilayah Jangheung, Wilayah Wando, Wilayah Haenam, dan Wilayah Jeolla Selatan turut membatalkan acara ambang Tahun Baru masing-masing serta mengumumkan tempoh berkabung susulan tragedi tersebut.[117][118] Pengumuman mengenai hala tuju dasar ekonomi Korea Selatan bagi tahun 2025 turut ditangguhkan akibat bencana berkenaan.[119] Empat sesi pendengaran oleh Perhimpunan Kebangsaan Korea Selatan berhubung krisis undang-undang tentera Korea Selatan 2024 yang dijadualkan pada 30 Disember turut ditangguhkan,[120] begitu juga dengan perhimpunan raksasa di Seoul yang dijadualkan pada 31 Disember untuk menyokong penyingkiran Presiden Yoon Suk-yeol yang sedang menghadapi proses pemecatan.[121] Kerajaan Metropolitan Seoul turut mengecilkan skala aktiviti sambutan tahun baru mereka.[122] Pihak berkuasa bandar raya itu turut mengenakan penggantungan operasi selama enam bulan ke atas pengendali kapal persiaran Hyundai Cruise kerana tetap menganjurkan pertunjukan bunga api pada 30 Disember walaupun telah diminta untuk tidak meneruskannya. Syarikat terbabit memohon maaf sambil menjelaskan bahawa acara itu tidak dapat dibatalkan kerana telah ditempah lebih awal.[8] Agensi-agensi media Korea Selatan turut mengurangkan program hiburan sempena tahun baru, sementara beberapa bintang K-pop menangguhkan pelancaran muzik dan kandungan lain di media sosial.[123]

Peningkatan dalam pembatalan tempahan penerbangan telah direkodkan oleh Jeju Air selepas nahas itu, dengan 33,000 tempahan penerbangan domestik dan 34,000 tempahan penerbangan antarabangsa dibatalkan menjelang jam 1:00 tengah hari pada 30 Disember.[124] Pada hari yang sama, sebuah pesawat Boeing 737-800 yang dikendalikan oleh Jeju Air bagi Penerbangan 7C101 mengalami masalah sistem pendaratan sejurus selepas berlepas dari Lapangan Terbang Antarabangsa Gimpo ke Bandar Raya Jeju pada jam 6:37 pagi, memaksa pesawat berpatah balik ke Gimpo pada jam 7:25 pagi. Seramai 21 orang penumpang menarik diri daripada menaiki penerbangan gantian yang ditawarkan sejam kemudian.[125] Jeju Air kemudiannya mengumumkan pengurangan sebanyak 10 hingga 15% bagi penerbangan musim sejuk untuk membolehkan kerja-kerja penyelenggaraan dijalankan.[126]

Pada 30 Disember, pihak berkuasa mengarahkan pemeriksaan ke atas semua pesawat Boeing 737-800 yang dikendalikan oleh syarikat penerbangan Korea Selatan dan memperluas siasatan terhadap standard keselamatan di Jeju Air.[66] Pemeriksaan tersebut sepatutnya diselesaikan menjelang 3 Januari 2025, tetapi tarikh akhirnya telah dilanjutkan selama seminggu.[127] Tentera Udara Republik Korea dan Tentera Laut Republik Korea turut menjalankan pemeriksaan khas ke atas aset-aset udara mereka berikutan arahan daripada kementerian pertahanan.[128]

Keluarga mangsa menubuhkan sebuah kumpulan sokongan dan menyatakan bahawa tiada upacara pengkebumian akan diadakan sehingga kesemua mangsa yang terkorban telah dikenal pasti identitinya.[129] Selepas semua mangsa korban berjaya dikenal pasti pada 1 Januari, upacara pengebumian pertama bagi mangsa diadakan pada keesokan harinya.[130] Lebih daripada 5,500 orang,[131] termasuk wakil daripada sepuluh buah organisasi, menawarkan diri sebagai sukarelawan untuk membantu keluarga terjejas di Lapangan Terbang Muan. Sekurang-kurangnya 18,000 orang telah melawat altar peringatan bersama yang didirikan di lapangan terbang tersebut.[132]

Pada 20 Januari 2025, kerajaan menubuhkan sebuah pasukan petugas khas secara rasmi berpangkalan di Bandar Raya Sejong untuk menyokong waris mangsa, yang terdiri daripada kementerian pengangkutan, dalam negeri, dan kebajikan, kerajaan wilayah Jeolla Selatan, kerajaan metropolitan Gwangju, Wilayah Muan, serta Perbadanan Lapangan Terbang Korea.[133]

Pada 21 Januari 2025, Son Chang-wan, bekas presiden Perbadanan Lapangan Terbang Korea dari tahun 2018 hingga 2022, ditemui mati akibat dakwaan membunuh diri. Beliau merupakan individu yang menyelia projek naik taraf fasiliti yang melibatkan pemasangan penghalang konkrit di lapangan terbang.[134][135]

Pada 22 Januari 2025, kerajaan mengumumkan bahawa semua penghalang konkrit yang digunakan untuk tujuan navigasi di tujuh buah lapangan terbang di Korea akan diganti. Kawasan keselamatan landasan (RSA) di lapangan terbang terbabit juga akan diubah suai berikutan semakan komprehensif yang dijalankan selepas kemalangan itu. Langkah-langkah yang dicadangkan termasuk menggantikan asas konkrit dengan struktur ringan atau menanamnya di bawah tanah. Di Lapangan Terbang Antarabangsa Muan, bonggolan konkrit akan dialihkan sepenuhnya, dan sistem alat pendaratan instrumen (lokalisir) akan dipasang semula menggunakan struktur yang mudah pecah (breakable structures).[136] Pada 23 Januari, kerajaan mengumumkan langkah memperketat peraturan terhadap syarikat penerbangan tambang rendah serta meningkatkan denda ke atas syarikat penerbangan yang gagal mematuhi standard keselamatan operasi yang telah dipertingkatkan.[137]

Ekoran daripada bencana itu, sekurang-kurangnya lapan orang telah ditahan di Korea Selatan atas tuduhan membuat hantaran dalam talian yang berunsur menghina dan memfitnah mangsa serta keluarga mereka, manakala 427 hantaran sedemikian telah dipadamkan.[138]

Pada April 2025, beberapa siri langkah keselamatan baharu telah diumumkan ekoran nahas berkenaan. Langkah-langkah ini merangkumi hukuman denda terhadap syarikat penerbangan bagi nahas maut, peraturan baharu berkaitan kedudukan dan sifat mudah pecah (frangibility) peralatan lokalisir, keperluan landasan yang lebih panjang, pemasangan sistem penahan (arrestor systems) untuk menyerap tenaga kinetik bagi landasan yang lebih pendek, penambahan kakitangan serta sistem pemantauan bagi mengelakkan pelanggaran burung, peluasan radius larangan penggunaan tanah yang boleh menarik perhatian burung, peningkatan keperluan penyelenggaraan dan kelayakan teknisi, penambahan syarat latihan bagi kru penerbangan, serta langkah-langkah untuk mengurangkan keletihan juruterbang.[139]

Pada 30 Jun 2025, Akta Khas mengenai Pelepasan dan Sokongan Ganti Rugi daripada Bencana Pesawat Penumpang 29 Disember telah dikuatkuasakan.[140]

Pada 15 Oktober 2025, keluarga mangsa nahas telah memfailkan saman terhadap Boeing di Mahkamah Tinggi King County di Seattle, Washington, atas tuduhan bahawa syarikat tersebut bertanggungjawab terhadap beberapa kegagalan pada peralatan pendaratan kritikal yang menyumbang kepada kemalangan itu.[141][142]

Pada 19 November 2025, Kementerian Tanah, Infrastruktur dan Pengangkutan mengumumkan bahawa ARAIB akan mengadakan satu sidang pendengaran awam pada 4 dan 5 Disember bagi membentangkan keputusan siasatan interim.[143][144] Namun, pada 2 Disember 2025, para penyiasat memaklumkan bahawa laporan interim berkenaan akan ditangguhkan. Hal ini mendorong keluarga mangsa untuk terus mempersoalkan kredibiliti siasatan tersebut serta mendesak agar satu siasatan bebas dijalankan.[145] Penangguhan itu berlaku meskipun peraturan ICAO menetapkan bahawa laporan kemas kini interim wajib dikeluarkan sekiranya laporan akhir tidak dapat diselesaikan dalam tempoh setahun.[146][147] Pada 22 Disember 2025, Parlimen Korea Selatan meluluskan rang undang-undang bagi melancarkan siasatan bebas terhadap nahas berkenaan.[148][149] Pada 23 Disember 2025, Suruhanjaya Hak Sivil dan Pencegahan Rasuah (ACRC) memutuskan bahawa benteng konkrit yang menyokong sistem lokalisir tersebut telah melanggar peraturan keselamatan yang menetapkan penggunaan struktur mudah pecah.[150] Pada 29 Disember 2025, sempena ulang tahun pertama tragedi tersebut, Presiden Korea Selatan Lee Jae-myung memohon maaf secara rasmi kepada keluarga mangsa.[151][152]

Reaksi

[sunting | sunting sumber]

Domestik

[sunting | sunting sumber]
Choi Sang-mok, pemangku presiden dan timbalan perdana menteri, mempengerusikan mesyuarat kecemasan bersama-sama Kim Yung-rok (Gabenor Wilayah Jeolla Selatan), Kang Gi-jung (Datuk Bandar Gwangju), dan Kim San (Datuk Bandar Muan)

Presiden Yoon Suk Yeol yang digantung tugas—selepas beliau diimpej ekoran tindakan beliau mengisytiharkan undang-undang tentera yang gagal pada awal bulan tersebut[153]—menyampaikan ucapan takziah beliau menerusi media sosial.[154] Kedua-dua parti beliau, Parti Kuasa Rakyat, serta parti pembangkang, Parti Demokratik, bersetuju pada 7 Januari 2025 untuk menubuhkan sebuah jawatankuasa khas bersama bagi menyiasat nahas tersebut.[155]

Jeju Air mengeluarkan kenyataan di laman web mereka bagi memohon maaf atas kemalangan itu dan menggantung sementara pautan pembelian tiket.[156] Ketua Pegawai Eksekutifnya, Kim E-bae,[23] turut menerbitkan permohonan maaf di laman web Jeju Air.[157][158] Chang Young-shin, pengerusi syarikat induk Jeju Air iaitu Kumpulan Aekyung, turut menyampaikan permohonan maaf. Syarikat penerbangan itu mengerahkan 260 kakitangan untuk membantu keluarga mangsa di Muan.[159] Data daripada Kementerian Tanah, Infrastruktur dan Pengangkutan mendedahkan bahawa Jeju Air mengalami penurunan sebanyak 26.8% dalam jumlah penumpangnya pada minggu selepas nahas itu berlaku.[160]

Satu pesanan teks kecemasan telah dihantar oleh Kementerian Dalam Negeri dan Keselamatan dua jam empat puluh lima minit selepas bencana itu berlaku, yang mengundang kritikan daripada penduduk tempatan Daerah Muan kerana kelewatannya, sekali gus mendorong permohonan maaf daripada pegawai daerah. Dua pesanan teks kecemasan yang dihantar oleh kerajaan Daerah Yeonggwang juga dikritik kerana menyampaikan maklumat yang tidak berkaitan, termasuk ucapan takziah dan sokongan, berbanding maklumat bencana dan respons seperti yang ditetapkan di bawah piawaian Kementerian Dalam Negeri dan Keselamatan.[161]

Antarabangsa

[sunting | sunting sumber]

Perdana Menteri Thailand Paetongtarn Shinawatra menyampaikan ucapan takziah dan mengarahkan Kementerian Luar Negeri Thailand untuk membantu waris mangsa nahas warga Thailand.[162] Ucapan takziah turut disampaikan oleh beberapa buah negara[b] pemimpin dunia serta kerajaan masing-masing, di samping Kesatuan Eropah dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.[176] Beberapa perwakilan diplomatik di Korea Selatan dan syarikat Boeing turut menzahirkan ucapan takziah mereka kepada keluarga mangsa.[177][178]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]
  • Kemalangan dan insiden yang serupa:
    • Penerbangan 604 Ethiopian Airlines, sebuah Boeing 737-260 yang mengalami pelanggaran burung (rempuhan burung), kegagalan kedua-dua enjin, dan seterusnya melakukan pendaratan cemas menggunakan perut pesawat (perut mendarat); 35 orang maut, 1988
    • Penerbangan 092 British Midland Airways, kegagalan enjin Boeing 737-400 di mana enjin yang masih berfungsi telah ditutup secara tidak sengaja sehingga menyebabkan pesawat pegun (pegun) lalu terhempas semasa cubaan mendarat cemas; 47 orang maut, 1989
    • Penerbangan 4102 Ryanair, sebuah Boeing 737-800 yang mengalami pelanggaran burung dan melakukan pusingan semula (go-around), namun kedua-dua enjinnya gagal berfungsi semasa mendaki, menyebabkan pesawat pegun lalu menghempas landasan; kesemua penumpang dan anak kapal terselamat, 2008

Nota

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 Pesawat ini merupakan sebuah Boeing 737-800. Bagi pesawat yang dikeluarkan sebelum kemunculan 787 Dreamliner dan 737 MAX yang dibina sehingga tahun 2016, Boeing menetapkan kod unik bagi setiap syarikat yang membeli pesawatnya, di mana kod tersebut diletakkan sebagai sisipan pada nombor model semasa pesawat itu dibina. Oleh itu, "737-8AS" menandakan sebuah pesawat 737-800 yang dibina untuk Ryanair (kod pelanggan AS).[3]
  2. ↑ Canselor Jerman Olaf Scholz,[163] Presiden Ukraine Volodymyr Zelenskyy,[164] Perdana Menteri Jepun Shigeru Ishiba,[165] Presiden China Xi Jinping,[166] Presiden Turki Recep Tayyip Erdoğan, Presiden Serbia Aleksandar Vučić,[167] Presiden Jerman Frank-Walter Steinmeier,[59] Perdana Menteri Malaysia Anwar Ibrahim,[168] Raja Charles III dan Perdana Menteri United Kingdom Keir Starmer,[169] Presiden Amerika Syarikat Joe Biden,[170] Perdana Menteri Singapura Lawrence Wong[171] dan Presiden Vietnam Lương Cường.[172] Menteri Luar Negeri Indonesia Sugiono dan Kementerian Luar Negeri Arab Saudi turut menyampaikan ucapan takziah kepada keluarga mangsa yang terkorban.[173][174] Pihak Takhta Suci turut menghantar ucapan takziah.[175]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ Hradecky, Simon (29 December 2024). "Crash: Jeju B738 at Muan on Dec 29th 2024, gear up landing and overrun". The Aviation Herald. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  2. ↑ "179 Dead In South Korea's Worst Plane Crash". Barron's. Agence France-Presse. 28 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  3. ↑ "How Boeing names its aircraft". Flightradar24. 27 November 2021. Dicapai pada 29 December 2024.
  4. ↑ Wert, Jakob (29 December 2024). "Jeju Air flight 7C2216 crashes during landing in Muan, South Korea". International Flight Network. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  5. 1 2 Choi, Jeong-yoon; Lee, Si-jin (29 December 2024). "179 dead in S. Korea's worst-ever aviation disaster". The Korea Herald. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  6. ↑ "Bangkok-Muan Jeju Air route launched less than a month ago". The Korea Times. 29 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  7. ↑ "Fallen Jeju Air aircraft operated 13 flights in 48 hours prior to deadly crash". Yonhap News Agency. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  8. 1 2 "Pre-flight checks found 'no issues' before S Korea air crash". BBC. 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  9. ↑ Wee, Sui-Lee (28 December 2024). "Thailand's Foreign Ministry confirmed that there were two Thai passengers on the plane". The New York Times. Dicapai pada 28 December 2024.[pautan mati]
  10. ↑ Herman, Alice; Lowe, Yohannes; Lavelle, Daniel; Ratcliffe, Rebecca; Stock, Petra; Russell, Graham (29 December 2024). "South Korea plane crash: death toll passes 60 after Jeju Air flight skids off runway at Muan airport – live updates". The Guardian. Dicapai pada 29 December 2024. Among the 175 passengers aboard the flight from Bangkok, officials say 173 were Korean nationals and two were Thai nationals.
  11. 1 2 Kim, Sol-bin. "'21년생 세살 아기도' 가족 여행객 다수, 탑승자 명단마저 슬픔..." ['3-year-old baby included' Many family travelers, even the passenger list is sad...]. Yonhap Today (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  12. ↑ Mackenzie, Jean; Comerford, Ruth (30 December 2024). "'It's unbearable': Families wait to see loved ones' bodies at airport". BBC News. Dicapai pada 30 December 2024.
  13. ↑ "Muan filled with desperation, grief". The Korea Herald. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  14. 1 2 Kim, Seung-yeon (29 December 2024). "(11th LD) 176 dead, 3 missing, 2 rescued in deadly plane crash in Muan". Yonhap News Agency. Dicapai pada 29 December 2024.
  15. ↑ Lowe, Yohannes; Ratcliffe, Rebecca; Stock, Petra; Russell, Graham (29 December 2024). "South Korea plane crash: air traffic controllers warned about bird strike minutes before accident feared to have killed 177". The Guardian. ISSN 0261-3077. Dicapai pada 29 December 2024.
  16. 1 2 3 Aviation Accident Preliminary Report – HL8088 (B737-800) belly landing, runway overrun and crash to embankment (PDF) (Laporan). Aviation and Railway Accident Investigation Board. 27 January 2025. Dicapai pada 27 January 2025.
  17. 1 2 "Harrowing details emerge from grim recovery of Jeju Air crash". The Korea Times. 1 January 2025. Dicapai pada 1 January 2025.
  18. ↑ Choi, Seong-guk (29 December 2024). '3박5일' 크리스마스 방콕 여행객들 '참변'...여행사 전세기 ['3 Nights 5 Days' Christmas Bangkok Travelers 'Tragedy'... Travel Agency Charter Plane]. News1 (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024. 29일 오전 전남무안국제공항에서 불시착해 폭발 화재사고가 난 여객기에는 대부분 크리마스마스에 맞춰 태국 방콕으로 3박 5일 일정으로 여행을 떠났던 탑승객들이 탔던 것으로 파악됐다. [It has been discovered that most of the passengers on the passenger plane that made an emergency landing and exploded and caught fire at Jeonnam Muan International Airport on the morning of the 29th were on a three-night, five-day trip to Bangkok, Thailand for Christmas.]
  19. ↑ Jang, Deok-jong (29 December 2024). [무안 Jeju Air 참사] 전남 지자체 전현직 13명·교육공무원 5명 탑승 [Muan Jeju Air Disaster: 13 Current and Former Local Government Officials and 5 Educational Civil Servants on Board]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  20. ↑ Yoon, Min-sik (30 December 2024). "Identities of 141 victims from deadly plane crash confirmed, most from Jeolla region". The Korea Herald. Dicapai pada 30 December 2024.
  21. ↑ "Jeju Air: South Korea plane crash kills 179 with investigation under way". BBC News. 29 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  22. 1 2 "Thai embassy in Seoul lowers flag for victims of plane crash". Bangkok Post. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  23. 1 2 3 4 5 6 Kim, Hyung-jin; Kim, Tong-Hyung (29 December 2024). "A plane crashes and bursts into flames while landing in South Korea, killing 179". Associated Press News. Diarkibkan daripada yang asal pada 25 July 2025. Dicapai pada 29 December 2024.
  24. 1 2 3 4 Dean, Grace (29 December 2024). "Jeju Air: What we know about the South Korea plane crash". BBC News (dalam bahasa Inggeris British). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  25. 1 2 3 4 "South Korea air crash: Inside the final minutes of Jeju Air flight". Reuters. 26 January 2025.
  26. 1 2 3 4 Choe, Sang-Hun; Yoon, John; Young, Jin Yu (29 December 2024). "Anger and Agony in South Korea After Plane Crash-Lands, Killing 179". The New York Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  27. 1 2 3 4 5 Davis, Barney (29 December 2024). "South Korea plane crash: All we know so far". The Independent (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  28. 1 2 Jang, A-reum (29 December 2024). "[2보] 무안공항서 175명 태운 항공기 착륙 중 추락사고" [[2nd report] Airplane carrying 175 people crashes during landing at Muan Airport]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  29. 1 2 3 Kawoosa, Vijdan Mohammad; Huang, Han; Pazos, Rebecca; Scarr, Simon (30 December 2024). "The final moments before the Jeju Air crash in South Korea". Reuters (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  30. 1 2 Lee, Ga-yeong (29 December 2024). 제주항공기, 동체 끌고 활주로 달리다 외벽 '쾅'... 무안공항 사고 상황 [Jeju Air plane drags fuselage and runs on runway, bangs on outer wall... Muan Airport accident situation]. The Chosun Ilbo (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  31. ↑ Yi, Wonju (29 December 2024). "Eyewitnesses report sparks in engine, bird strike before Jeju Air plane crash in Muan". Yonhap News Agency (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  32. ↑ Kim, Hongji; Park, Ju-min; Yim, Hyunsu (29 December 2024). "Fiery crash kills at least 179 in worst airline disaster in South Korea". Reuters. Dicapai pada 29 December 2024.
  33. 1 2 Martin, Timothy W.; Yoon, Dasl; Kim, Soobin; Katz, Benjamin (30 December 2024). "'Mayday, Mayday': The Final Six Minutes Before the Deadly South Korean Plane Crash". The Wall Street Journal. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  34. ↑ Lee, Su-Hyun (31 December 2024). "The Man Who Showed the World South Korea's Deadly Plane Crash". The New York Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  35. ↑ McCurry, Justin; Rashid, Raphael (29 December 2024). "Jeju Air crash: all but two presumed dead in South Korea's worst domestic civil aviation disaster". The Guardian. ISSN 0261-3077. Dicapai pada 29 December 2024.
  36. ↑ Jeong, Hoe-seong (29 December 2024). [속보] 여객기 사고 현재 구조 3명·사망 28명...추가 사상자 확인 중 [[Breaking News] Passenger Plane Accident: 3 Rescued, 28 Dead... Additional Casualties Under Investigation]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  37. ↑ Kwon, Jake (29 December 2024). "Victims' families criticise lack of updates as investigators search plane crash debris". BBC News. Dicapai pada 29 December 2024.
  38. ↑ Chae, Yun-hwan (30 December 2024). "Military deploys around 500 personnel for recovery efforts in Jeju Air crash". Yonhap News Agency. Dicapai pada 29 December 2024.
  39. ↑ Kim, Seung-yeon (29 December 2024). "28 dead, 3 rescued in passenger plane crash in S. Korea's Muan". Yonhap News Agency (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  40. ↑ Yoo, Jee-ho (29 December 2024). "1 black box from crashed airplane partially damaged: officials". Yonhap News Agency. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  41. ↑ "US investigators, Boeing officials join on-site probe of Jeju Air crash in Muan". The Korea Times. 31 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  42. ↑ "Survivor of plane crash says 'When I woke up I had already been rescued'". Yonhap News Agency. 29 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  43. ↑ Bae, Nabo (29 December 2024). [무안 제주항공 참사] 생존 승무원 2명, 모두 서울로 이송 [[Muan Jeju Air Disaster] 2 surviving crew members, all transferred to Seoul]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  44. ↑ "Muan Airport crash survivor asks, 'What happened?'". The Korea Times. 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  45. ↑ "174 out of 179 killed in Jeju Air plane crash identified". The Korea Times (dalam bahasa Inggeris). 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  46. ↑ Shon, Duk-ho (29 December 2024). "Jeonnam mobilizes disaster response after Jeju Air accident at Muan". ChosunBiz. Dicapai pada 29 December 2024.
  47. ↑ Stambaugh, Alex; Valerio, Mike; Seo, Yoonjung; Bae, Gawon (30 December 2024). "Sobbing and prayers echo through South Korean airport as families of air crash victims mourn their loved ones". CNN. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  48. ↑ Jang, A-reum (29 December 2024). [무안 제주항공 참사] 목포대에 유가족 임시 숙소 마련 [[Muan Jeju Air Disaster] Temporary accommodations for bereaved families provided at Mokpo University]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  49. 1 2 "US investigators, Boeing officials join on-site probe of Jeju Air crash in Muan". The Korea Herald. 31 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 1 January 2025. Dicapai pada 31 December 2024.
  50. ↑ Yoo, Jee-ho (29 December 2024). "Bird strike warning issued shortly before Jeju Air plane crash in Muan: ministry". Yonhap News Agency (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  51. ↑ Jang, Deok-jong (29 December 2024). [제주항공 참사] 국내 발생 여객기 사고 최대 피해...사망 179명 [[Jeju Air Disaster] Largest Damage from Domestic Passenger Aircraft Accident... 179 Deaths]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  52. ↑ "Death toll in Jeju Air plane crash rises to 179 with only two survivors". France 24. 29 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  53. ↑ Gu, Dong-wan; Ahn, Junhyun; Go, Yu-chan (29 December 2024). 무안공항 사고 목격자 "공항 인근에 시신 널려 있었다" [Witness to Muan Airport Accident: "Bodies were strewn around the airport"]. The Chosun Ilbo (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  54. ↑ Kim, Jaewon (30 December 2024). "South Korea crash victims' families demand answers, release of remains". The Nikkei. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  55. ↑ Lee, Seon-mok (30 December 2024). [제주항공 무안참사] 사망자 120명 신원 확인 [[Jeju Air Muan Disaster] 120 dead people identified]. The Chosun Ilbo (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 30 December 2024.
  56. ↑ Kim, Ki-seong (31 December 2024). 무안공항 '제주항공참사' 사흘째...사망자 179명 중 174명 신원 확인 [Muan Airport 'Jeju Air Disaster' 3rd day... 174 of 179 dead confirmed]. Incheon Ilbo (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 1 January 2025. Dicapai pada 31 December 2024.
  57. ↑ "All 179 victims in the deadly Jeju Air crash identified: authorities". Yonhap News Agency. The Korea Times. 1 January 2025. Dicapai pada 31 December 2024.
  58. ↑ "Search operations end at Jeju Air crash site". Yonhap News Agency. 5 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 5 January 2025. Dicapai pada 5 January 2025.
  59. 1 2 Wind, Emily (30 December 2024). "South Korea plane crash: country mourns as investigations into cause of Jeju Air disaster begin – latest updates". The Guardian. Dicapai pada 30 December 2024.
  60. ↑ Cho, Kelly Kasulis; Duncan, Ian; Sands, Leo (30 December 2024). "179 killed, two survive South Korean plane crash". The Washington Post. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  61. ↑ Kim, Hyung-jin (31 December 2024). "US and Boeing investigators examine the site of a deadly South Korean plane crash". AP News. Dicapai pada 2 January 2025.
  62. ↑ Jin, Hyunjoo (3 January 2025). "Engine maker GE joins South Korean probe of fatal plane crash". Reuters. Dicapai pada 4 January 2025.
  63. ↑ "South Korea Plane Crash: What led to the Jeju Air disaster at Muan Airport?". The Economic Times. 29 December 2024. ISSN 0013-0389. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  64. ↑ Yoo, Byoung-hoon (29 December 2024). "Jeju Air crash in Muan kills 85 amid clear skies". ChosunBiz. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  65. 1 2 Chokshi, Niraj (29 December 2024). "Video Offers Clues to Cause of Plane Crash, but No Immediate Answers". The New York Times. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  66. 1 2 Kim, Hyung-jin; Kim, Tong-hyung (30 December 2024). "South Korea to inspect Boeing aircraft as it struggles to find cause of plane crash that killed 179". AP News. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  67. ↑ Jin, Hyunjoo; Kim, Jack (11 January 2025). "Jeju Air black box data missing from crucial minutes before crash". Reuters. Dicapai pada 3 March 2025.
  68. ↑ "South Korea says initial data extracted from Jeju Air cockpit recorder". Al Jazeera. 1 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 1 January 2025. Dicapai pada 1 January 2025.
  69. ↑ Ministry of Land, Infrastructure and Transport (6 January 2025). 제주항공 여객기 사고 대응(17보) [Jeju Air passenger plane accident response (17th report)]. Naver (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 8 January 2025.
  70. ↑ "Engine, cockpit panel of crashed Jeju Air plane undergo in-depth investigation". The Korea Times. 6 January 2025. Dicapai pada 8 January 2025.
  71. ↑ Byun, Hye-jin (7 January 2025). "Transport minister hints at resignation over plane crash". The Korea Herald (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 8 January 2025.
  72. ↑ "Former, current gov't officials excluded from Jeju Air crash probe to ensure fair investigation". The Korea Times (dalam bahasa Inggeris). 7 January 2025. Dicapai pada 8 January 2025.
  73. ↑ "Parliament Passes Motion to Form Special Committee to Probe Jeju Air Crash". KBS World (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 9 January 2025. Dicapai pada 9 January 2025.
  74. ↑ Kim, Seung-yeon (25 January 2025). "(LEAD) Jeju Air plane received bird activity warning 1 minute before black box stopped: gov't". Yonhap News Agency. Diarkibkan daripada yang asal pada 26 January 2025. Dicapai pada 25 January 2025.
  75. ↑ Kim, Seung-yeon (29 December 2024). "(10th LD) Death toll rises to 174 in Jeju Air plane crash in Muan". Yonhap News Agency. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  76. 1 2 "Bird strike, rushed belly landing blamed for Jeju Air crash catastrophe". The Korea Times. 30 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  77. ↑ "Ministry defends Muan Airport concrete slope, bird strike confirmed". The Korea Times. 7 January 2025. Dicapai pada 7 January 2025.
  78. 1 2 Yoon, Min-sik (30 December 2024). "Bird strike concerns at airports raised after deadly plane crash". The Korea Herald. Dicapai pada 30 December 2024.
  79. ↑ Russell, Graham; Stock, Petra; Lowe, Yohannes; Ratcliffe, Rebecca; Rashid, Raphael (29 December 2024). "Air traffic controllers warned of bird strike minutes before Muan airport accident – as it happened". The Guardian. Dicapai pada 29 December 2024.
  80. ↑ Go, Kyung-ju (29 December 2024). 갯벌·철새 서식지...무안공항, 조류충돌 발생률 14개 공항 중 가장 높아 [Mudflats and migratory bird habitats... Muan Airport has the highest bird collision rate among 14 airports]. The Hankyoreh (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  81. ↑ Lee, Jae-young (29 December 2024). 무안 등 대부분 공항이 새 서식지...조류충돌 대책 절실 [무안 제주항공 참사] [Most airports, including Muan, are new habitats... Bird collision countermeasures urgently needed [Muan Jeju Air disaster]]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  82. ↑ Hale, Erin; Power, John (30 December 2024). "South Korea's worst-ever plane crash highlights dangers of bird strikes". Al Jazeera. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  83. ↑ "Muan Airport runway previously shortened, impact under scrutiny". The Korea Times. 1 January 2025. Dicapai pada 1 January 2025.
  84. 1 2 Kim, Boram (29 December 2024). "(News Focus) Bird strike or mechanical glitch? Jeju Air crash prompts questions over exact cause". Yonhap News Agency. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  85. ↑ Ng, Kelly; Mackenzie, Jean (27 January 2025). "Bird feathers found in engines of crashed Jeju Air jet". BBC News. Dicapai pada 27 January 2025.
  86. ↑ Labanauskaitė, Goda (17 January 2025). "Jeju Air crash: South Korea investigators find bird feathers, blood in engines". Aerotime. Dicapai pada 19 January 2025.
  87. ↑ Tan, Yvette (6 February 2025). "South Korea orders airports to install bird detection cameras". BBC News. Dicapai pada 6 February 2025.
  88. ↑ "South Korea inspects B737-800 fleet after worst plane crash". France 24. 30 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  89. 1 2 Parmenter, Tom (30 December 2024). "South Korea: Expert says concrete wall plane crashed into is 'verging on criminal'". Sky News. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  90. 1 2 3 Mercer, David (31 December 2024). "South Korea plane crash: Why was there a wall near the runway?". BBC News. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  91. ↑ 콘크리트 기둥 19개에 상판까지... '로컬라이저' 더 단단해졌다 [제주항공 참사] [19 concrete pillars and a top plate ... 'Localizer' becomes stronger [Jeju Air disaster]]. The Financial News (dalam bahasa Korea). 2 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 January 2025. Dicapai pada 11 January 2025 – melalui Naver.
  92. ↑ "Exclusive: Muan Airport fails to meet safety regulations on localizer setup". The Chosun Ilbo. 31 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  93. 1 2 "Concrete wall suspected of worsening plane damage". The Korea Herald. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  94. ↑ McCurry, Justin; Holmes, Oliver (31 December 2024). "South Korea plane crash investigations focus on role of airport embankment". The Guardian. Dicapai pada 6 January 2025.
  95. 1 2 3 Ittimani, Luca (31 December 2024). "'Final tragedy': experts debate role of concrete barriers and runway design in South Korean plane crash". The Guardian. Dicapai pada 16 January 2025.
  96. ↑ Tangel, Andrew; Martin, Timothy W.; Kim, Soobin (1 January 2025). "South Korea Jet Crash Sparks Debate Over Barrier's Proximity to Runway". The Wall Street Journal. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 January 2025. Dicapai pada 6 January 2025.
  97. ↑ "South Korea will remove concrete structure at Muan airport, the scene of deadly plane crash" (dalam bahasa Inggeris). Associated Press. 23 January 2025. Dicapai pada 28 January 2025.
  98. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "SBS_8Jan26"
  99. 1 2 John, Yoon (9 January 2026). "Runway Wall Caused All the Deaths in 2024 South Korean Plane Crash, Report Says". The New York Times. New York City. Dicapai pada 9 January 2026.
  100. ↑ "Victims' families criticise report blaming pilot error for Jeju Air crash". BBC News. 21 July 2025. Dicapai pada 21 July 2025.
  101. ↑ "South Korean police ban Jeju Air chief from leaving country". Al Jazeera. 2 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2025. Dicapai pada 2 January 2025.
  102. ↑ "South Korea starts lifting scorched fuselage of crashed Jeju Air plane". France 24. 3 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 January 2025. Dicapai pada 3 January 2025.
  103. ↑ "Engine from Jeju Air crash retrieved; black box to be sent to U.S. next week for analysis". Yonhap News Agency. 3 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 3 January 2025. Dicapai pada 3 January 2025.
  104. ↑ "Korean biz community mourns tragic Jeju Air crash". The Korea Herald (dalam bahasa Inggeris). 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  105. ↑ "Police raid Muan airport over deadly Jeju Air plane crash". Yonhap News Agency (dalam bahasa Inggeris). 2 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2025. Dicapai pada 2 January 2025.
  106. ↑ "South Korea's worst plane crash in decades leaves 179 dead". The Japan Times (dalam bahasa Inggeris). Reuters. 29 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 4 January 2025.
  107. ↑ "Acting President Choi orders to swiftly provide emergency living expenses to plane crash victims' families". The Korea Times (dalam bahasa Inggeris). 2 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2025. Dicapai pada 2 January 2025.
  108. ↑ Cha, Jeong-yun (30 December 2024). '컨트롤타워' 부재 속 참사...재난 대응 공백 우려 [Disaster in the Absence of a 'Control Tower'... Concerns Over Disaster Response Gap]. YTN (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  109. ↑ Lee, Chan-seon (29 December 2024). 무안공항 유가족 지원 KTX 특별 열차 '서울~목포' 운행 [Special KTX train 'Seoul~Mokpo' to support families of Muan Airport victims]. News1 Korea (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  110. ↑ "South Korea plane crash: what we know so far". The Guardian (dalam bahasa Inggeris British). 29 December 2024. ISSN 0261-3077. Dicapai pada 29 December 2024.
  111. ↑ Son, Ji-hyoung; Choi, Jeong-yoon; Lee, Si-jin (30 December 2024). "Search for cause underway the day after air disaster". The Korea Herald. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  112. ↑ "South Korea releases first Jeju Air plane crash victims to families". France 24. 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  113. ↑ Kim, Hye-in (29 December 2024). [무안 Jeju Air 참사] "생존 가능성 없다" 소식에 탑승객 가족들 통곡 [[Muan Jeju Air Disaster] Passenger Families Cry at the News of "No Chance of Survival"]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  114. ↑ Cheon, Jeong-in (29 December 2024). [무안 Jeju Air 참사] "사망자 명단 왜 다르냐"...유가족 분통 [[Muan Jeju Air Disaster] "Why is the list of the deceased different?"... Bereaved families are furious]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  115. ↑ "Acting President Choi extends condolences to plane crash victims at memorial altar". Yonhap News Agency. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  116. ↑ Jang, Deok-jong (29 December 2024). [무안 Jeju Air 참사] 광주지역 탑승자 81명...5·18광장에 분향소 [[Muan Jeju Air Disaster] 81 passengers in Gwangju area... Incense burner at 18 May Square]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  117. ↑ Kim, Dong-cheol (29 December 2024). [무안 Jeju Air 참사] 전주시, 제야 행사 취소...수습·지원에 집중 [[Muan Jeju Air Disaster] Jeonju Cancels New Year's Eve Event... Focuses on Recovery and Support]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  118. ↑ Jang, Ah-reum (29 December 2024). [무안 Jeju Air 참사] 광주·전남 해맞이 행사 취소 [[Muan Jeju Air Disaster] Gwangju and Jeonnam Sunrise Event Cancelled]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 December 2024.
  119. ↑ Lee, Jun-seo (29 December 2024). [무안 Jeju Air 참사] 정부, '2025년 경제정책방향' 발표 순연 [[Muan Jeju Air Disaster] Government Postpones Announcement of '2025 Economic Policy Direction']. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 December 2024. Dicapai pada 29 December 2024.
  120. ↑ "Rival parties vow support to families of Jeju Air crash victims". Yonhap News Agency. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  121. ↑ "Civic groups halt political protests to mourn victims of Jeju Air crash". The Korea Herald. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  122. ↑ "Seoul city to set up altar for plane crash victims, minimize year-end events". The Korea Times. 30 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  123. ↑ "Korean entertainment activities paused after Jeju Air plane crash". ABS-CBN. 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  124. ↑ "Jeju Air passengers cancel flight tickets en masse following deadly crash". Yonhap News Agency. 30 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  125. ↑ "Jeju Air flight returns after takeoff over similar landing gear issue found in Muan crash". Yonhap News Agency. 30 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  126. ↑ "What we know about the South Korea plane crash". BBC News. 31 December 2024. Dicapai pada 1 January 2025.
  127. ↑ Jin, Hyunjoo (2 January 2025). "South Korea extends Boeing 737-800 inspections following fatal crash". Reuters. Dicapai pada 2 January 2025.
  128. ↑ "Safety inspection of military aircraft under way after Jeju Air crash". The Korea Herald. 31 December 2024. Dicapai pada 31 December 2024.
  129. ↑ "Investigation begins to find cause of deadly plane crash". The Korea Times. 30 December 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 December 2024. Dicapai pada 30 December 2024.
  130. ↑ "First funeral held for plane crash victims". Yonhap News Agency. 2 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2025. Dicapai pada 2 January 2025.
  131. ↑ "Over 5,500 Koreans volunteer for bereaved families of Jeju Air crash victims". The Korea Times. 6 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 6 January 2025. Dicapai pada 6 January 2025.
  132. ↑ "Volunteers rush to Muan airport to show support for bereaved families". Yonhap News Agency. 2 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 January 2025. Dicapai pada 2 January 2025.
  133. ↑ "Govt. launches task force to support families of Jeju Air crash victims". The Korea Herald. 20 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 January 2025. Dicapai pada 20 January 2025.
  134. ↑ "Jeju Air crash: Former airport chief linked to South Korea's Muan airport project found dead". The Straits Times. 22 January 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 January 2025. Dicapai pada 29 January 2025.
  135. ↑ Lee, Jeong-ha; Kim, Yong-hee (21 January 2025). 손창완 전 공항공사 사장 숨진 채 발견…무안공항 개량 안전 총괄 [Former Airport Corporation President Son Chang-wan Found Dead… In charge of safety improvement at Muan Airport]. The Hankyoreh (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 January 2025.
  136. ↑ Davis, River Akira; Young, Jin Yu (14 January 2025). "South Korea to Overhaul Runway Safety After Jeju Air Crash". The New York Times (dalam bahasa Inggeris AS). ISSN 0362-4331. Dicapai pada 22 January 2025.
  137. ↑ Chang, Dong-woo (23 January 2025). "Gov't to tighten oversight on low-cost carriers following Jeju Air crash". Yonhap News Agency. Dicapai pada 23 January 2025.
  138. ↑ Ng, Kelly; Moon, Juna (1 March 2025). "They lost their families in a plane crash – then came the online hate". BBC News. Dicapai pada 2 March 2025.
  139. ↑ Yoon, Min-sik (30 April 2025). "Korea rolls out air safety measures after Jeju Air tragedy". The Korea Herald. Dicapai pada 20 May 2025.
  140. ↑ 12ㆍ29여객기참사 피해구제 및 지원 등을 위한 특별법 [Special Act on Relief and Support for Damages from the 29 December Passenger Plane Disaster]. Act No. 20954  Error: the date or year parameters are either empty or in an invalid format, please use a valid year for year, and use DMY, MDY, MY, or Y date formats for date (dalam bahasa Korea). National Assembly of the Republic of Korea. Dicapai pada 2025-07-19. {{cite book}}: Unknown parameter |prefix= ignored (bantuan)
  141. ↑ Chang, Dong-woo (15 October 2025). "Families of Jeju Air crash victims file lawsuit against Boeing in U.S. court". Yonhap News Agency. Dicapai pada 15 October 2025.
  142. ↑ Varley, Len (2025-10-17). "Boeing Faces U.S. Lawsuit Over Fatal Jeju Air Crash | AAN". AeroAvian News (dalam bahasa Inggeris AS). Dicapai pada 2025-10-17.
  143. ↑ Cheong-mo, Yoo (19 November 2025). "Gov't panel to release interim probe results on Jeju Air crash next month". Yonhap News Agency. Dicapai pada 26 November 2025.
  144. ↑ "[참고] 12·29 여객기 참사 관련 사고조사 공청회 개최" [[Note] A public hearing will be held regarding the accident investigation of the 29 December passenger plane crash.]. Ministry of Land, Infrastructure and Transport (dalam bahasa Korea). 2025-11-19. Dicapai pada 2025-11-26.
  145. ↑ "Families Demand Answers a Year After Deadliest Plane Crash in South Korea". The New York Times. 2025-12-28. Dicapai pada 2025-12-29.
  146. ↑ Yu-rim, Oh (2025-12-02). "'12·29 제주항공 여객기 참사' 공청회 무기한 연기" [Public hearing on the 29 December Jeju Air passenger plane disaster postponed indefinitely]. The Korea Economic Daily (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 2025-12-26.
  147. ↑ Jin, Hyunjoo; Ryu, Jungmin (26 December 2025). Davies, Ed; Freed, Jamie (penyunting). "A year on, Jeju Air crash report delayed as families question probe's credibility". Reuters. Dicapai pada 26 December 2025.
  148. ↑ Kim, Jack; Jin, Hyunjoo (22 December 2025). Davies, Ed (penyunting). "South Korea parliament passes bill to launch probe into 2024 Jeju Air crash". Reuters. Dicapai pada 26 December 2025.
  149. ↑ "12.29 여객기 참사 진상규명을 위한 국정조사계획서 승인의건" (dalam bahasa Korea). 국회사무처. 2025-12-22. Dicapai pada 2025-12-31.
  150. ↑ Oh-eun, Kwon (2025-12-22). "권익위, 무안공항 콘크리트 둔덕 위반 시설 판단… 참사 유가족 "정부 사죄해야"" [ACRC rules Muan Airport concrete embankment illegal, families demand apology]. Chosunbiz.com (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 2025-12-26.
  151. ↑ "South Korean president vows to reveal truth on anniversary of Jeju Air crash". Reuters. 2025-12-29. Dicapai pada 2025-12-29.
  152. ↑ "Memorial ceremony for 1st anniv. of Jeju Air plane crash". Yonhap News Agency. 2025-12-29. Dicapai pada 2025-12-29.
  153. ↑ Yoo, Jee-ho (29 Disember 2024). "Yoon snubs 3rd summons for questioning in martial law investigation". Yonhap News Agency. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  154. ↑ Yoo, Jee-ho (29 Disember 2024). "Yoon expresses condolences to victims of plane crash". Yonhap News Agency. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 30 Disember 2024.
  155. ↑ "S. Korea rival parties form plane crash task force despite political turmoil". France 24. 7 Januari 2025. Dicapai pada 7 Januari 2025.
  156. ↑ Bae, Gawon (28 Disember 2024). "Jeju Air replaces homepage with statement on crashed airliner". CNN. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 28 Disember 2024.
  157. ↑ Stock, Petra; Russell, Graham (29 Disember 2024). "South Korea plane crash: all except two are presumed dead on Jeju Air flight carrying 181 people, say authorities – live updates". The Guardian (dalam bahasa Inggeris British). ISSN 0261-3077. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  158. ↑ 제주항공 [Jeju Air]. Jeju air (dalam bahasa Korea). 29 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  159. ↑ Yoo, Jee-ho (29 Disember 2024). "Jeju Air vows all-out efforts to cope with deadly plane crash". Yonhap News Agency (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  160. ↑ "Fear of flying grows after 2 air accidents in a month". The Korea Times (dalam bahasa Inggeris). 31 Januari 2025. Diarkibkan daripada yang asal pada 23 Februari 2025. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  161. ↑ Lee, Sang-seo (29 Disember 2024). [무안 제주항공 참사] 사고 3시간 지나 긴급재난문자 '늑장 발송' [[Bencana Jeju Air Muan] Pesanan teks kecemasan bencana dihantar 'lewat' 3 jam selepas kemalangan]. Yonhap News Agency (dalam bahasa Korea). Dicapai pada 29 Disember 2024.
  162. ↑ "2 Thai victims on board fatal Bangkok-South Korea flight identified". Bangkok Post. 29 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  163. ↑ "South Korea: Jeju Air plane crash leaves 179 people dead". DW. 29 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  164. ↑ "Zelenskyy expresses condolences over plane crash in South Korea". Ukrainska Pravda. 29 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  165. ↑ Lee, Seung-hoon (29 Disember 2024). "日 총리 "안타까운 사고로 희생된 분들과 유족에 애도"" [Perdana Menteri Jepun: "Takziah kepada mereka yang terkorban dalam kemalangan yang dikesali ini dan ahli keluarga mereka"]. Maeil Business Newspaper (dalam bahasa Korea). Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  166. ↑ Lee, Haye-ah (29 Disember 2024). "Xi expresses condolences over deadly plane crash". Yonhap News Agency. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  167. ↑ "Condolences pour in from across the world for Jeju Air plane crash". The Strait Times. 30 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 Disember 2024. Dicapai pada 30 Disember 2024.
  168. ↑ "Jeju Air crash reminds us of life's fragility, says PM". The Star (dalam bahasa Inggeris). 30 Disember 2024. Dicapai pada 30 Disember 2024.
  169. ↑ "The King and Prime Minister pay condolences to 179 victims of South Korea plane crash". LBC (dalam bahasa Inggeris). 29 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 Disember 2024. Dicapai pada 30 Disember 2024.
  170. ↑ "Biden, 'Deeply Saddened' By Korea Crash, Offers Assistance". Barron's. Agence France-Presse. 29 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  171. ↑ "Singapore sends condolences after fatal Jeju airplane crash in South Korea". CNA. 29 Disember 2024. Dicapai pada 31 Disember 2024.
  172. ↑ "Chủ tịch nước gửi điện chia buồn vụ tai nạn máy bay ở Hàn Quốc" [Presiden hantar ucapan takziah atas nahas pesawat di Korea]. Voice of Vietnam (dalam bahasa Vietnam). Việt Cường. 30 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 Disember 2024. Dicapai pada 30 Disember 2024.
  173. ↑ "Menlu Sugiono Sampaikan Belasungkawa atas Kecelakaan Jeju Air" [Menlu Sugiono Sampaikan Belasungkawa atas Kemalangan Jeju]. Radio Republik Indonesia (dalam bahasa Indonesian). 30 Disember 2024. Dicapai pada 30 Disember 2024.{{cite news}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  174. ↑ "Saudi Arabia expresses condolences to South Korea after passenger plane crash". Arab News. 29 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
  175. ↑ "Pope sends prayers to South Korea plane crash victims". Agence France-Presse. 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024 – melalui YouTube.
  176. ↑ "Global condolences for Korea's deadliest plane crash". The Korea Times. 30 Disember 2024. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 Disember 2024. Dicapai pada 30 Disember 2024.
  177. ↑ Kumar, Sanjay (29 Disember 2024). "Embassies express grief over Muan plane crash". The Korea Herald. Dicapai pada 30 Disember 2024.
  178. ↑ Kang, Yoon-seung (29 Disember 2024). "Boeing in contact with Jeju Air regarding deadly plane crash in Muan". Yonhap News Agency. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 Disember 2024. Dicapai pada 29 Disember 2024.
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Penerbangan_2216_Jeju_Air&oldid=6971970"