Ladinia

Articul per Ladin Gherdëina

La bandiera de la Ladinia

La Ladinia ie n raion tla Dolomites, costituì dala cin valedes: Gherdëina, Badia, Fascia, Fedom y Ampëz. L ie n raion spartì su danter la provinzies de Bulsan, Trënt y Belum. La Ladinia tol si inuem dal lingaz ladin che vën rujenà dala populazion dl post.

L raion ie belau dl dut te i crëps y la populazion vif a autëzes danter i 1.000 y i 1.800 metri sëura l livel dl mer. L vif zirca 30.000 persones tla Ladinia y i majeri luesc ie Cortina y Urtijëi.

Scialdi mpurtant ie l ciamp economich dl turism. Te Gherdëina ie ënghe la chiena scialdi mpurtanta per l'economia.

Da plu ani dal muvimënc per unifié la Ladinia. La majera pert de chisc se cunzentrea sun purté Anpezo y Souramont pra l Südtirol per avëi duc i chemuns ladins (ora de Fascia) pra Südtirol. Na minuranza sustën che duta la Ladinia adum dëssa furmé na provinzia autonoma cun l ladin coche rujeneda ufiziela.

Chemuns

Chemuns de la Ladinia

[Cherta interativa a monitor plën + articuli daujin]

  Gherdëina

  Val Badia

  Fascia

  Fodom

  Anpezo

De la Ladinia fej pert 17 chemuns. Leprò pudëssun mo cunté l chemun de Ciastel te Südtirol, che à na populazion ladina de plu de 500 persones, y l chemun de Laion, cun na populazion ladina de plu de 150 persones. Ma te chisc doi chemuns à l 80-90% de la populazion l tudësch coche rujeneda de l'oma. Ciastel y Laion ie ënghe i sëui doi chemuns de Südtirol ulache i ladins ie la segonda majera grupa linguistica.

Chemun	Valeda	Provinzia	Spersa (km²)	Populazion (1 jené 2023)	Densità (ab./km²)
Anpezo	Anpezo	Belum Belum		5 546
Urtijëi	Gherdëina	Südtirol Südtirol		4 793
Sèn Jan	Fascia	Trentin		3 573
Badia	Val Badia	Südtirol Südtirol		3 532
Mareo	Val Badia	Südtirol Südtirol		3 162
Moena	Fascia	Trentin		2 563
Sëlva	Gherdëina	Südtirol Südtirol		2 602
Cianacei	Fascia	Trentin		1 831
Santa Cristina	Gherdëina	Südtirol Südtirol		1 982
San Martin de Tor	Val Badia	Südtirol Südtirol		1 760
Fodom	Val de Fodom	Belum Belum		1 239
Corvara	Val Badia	Südtirol Südtirol		1 396
La Val	Val Badia	Südtirol Südtirol		1 398
Ciampedel	Fascia	Trentin		710
Sorèga	Fascia	Trentin		700
Mazin	Fascia	Trentin		592
Col	Val de Fodom	Belum Belum		343

La cherta dla Ladinia

Storia

La bandiera ladina pra la utia de Resciesa te Gherdëina

Liams

• Valedes ladines

Referënzes

• Die Dolomitenladiner (Hrsg. Tobia Moroder), Folio Verlag, Bozen, 2018