Gîo d'Italia

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

Lögo da manifestaçión

O Gîo d'Itàlia a l'è 'na conpetiçión de ciclismo ch'a fâ pàrte do calendâio de córse UCI World Tour (o calendâio de córse ciù inportànti a livéllo mondiâ da federaçión ciclìstica internaçionâle). A se tégne da-o 1909 e a l'è co-o Gîo de Fransa e o Gîo de Spagna ûnn-a de gàre in sciâ stràdda ciù inportànti a-o móndo. Famôza a l'è a maggia rêuza, vestîa da-o prìmmo coridô da clasìfica generâle, ma o gh'é ascì quélla ciclamìn (da clasìfica di pónti), celèste (pé chi o conquìsta ciù prémi da montagna) e quélla giànca (pé-i ciù zoêni).

Stöia

A prìmma ediçión do Gîo d'Italia a s'è tegnûa do 1909 gràçie a-a partecipaçión da Gazétta do Spòrt. E prìmme idêe de creâ 'na conpetiçión in sciô modéllo do Gîo de Fransa e sán da védde zà de l'ànno prìmma, da pàrte di giornalìsti Tullo Morgagni, Eugenio Camillo Costamagna e Armando Cougnet. A prìmma ediçión a l'éa costitoîa da sôlo ôutto tàppe, córse fra i 13 e i 30 de màzzo. A clasìfica a l'êa bazâ a-i inìçi a pónti, depoî sostitoîa da-o 1914 da quélla a ténpo. Inte sto ànno chi a se tégne tra l'âtro a tàppa ciù longa, de bén 430,3 chilòmetri totali. Particolâre o l'è pöi o Gîo do 1912, con a gàra a squàddre. Tùtte e prìmme ediçioîn da córsa e pàrtan da Milàn, con quàrche eceçión cómme into 1911, pe-e celebraçioîn di çinquànt'ànni de l'Unitæ Italiànn-a, quànde o pàrte da Rómma. Dòppo séi ediçioîn a gâra a végne interótta fra o 1915 e o 1918, con l'intrâ de l'Itàlia inta Prìmma Goæra Mondiâ. Co-o 1919 o se tórna a côre, fin a-o 1940. Sti prìmmi ànni doppo a goæra i són i ànni de Girardengo, Binda e Brunero. Da segnalâ a partecipaçión ascì de 'na ciclìsta: Alfonsina Strada into 1924, a sôla dònna a parteçipâ ao Gîo co-i òmmi. Vèrso pöi i ànni '30 i parteçipan gréndi canpioîn, cómme Gino Bartali e Fausto Coppi, quàrche ànno primma o Gîo o l'avéiva sconfinòu pe-a prìmma vòtta, into Cantón Ticìn. Fra e âtre cöse into 1940 l'Itàlia a întra in goæra dòppo che Coppi o gôagna o Gîo.

Clasìfica

Ànno	Prìmmo	Segóndo	Tèrso
1909	Itàlia Luigi Ganna	Itàlia Carlo Galetti	Itàlia Giovanni Rossignoli
1910	Itàlia Carlo Galetti	Itàlia Eberardo Pavesi	Itàlia Luigi Ganna
1911	Itàlia Carlo Galetti	Itàlia Giovanni Rossignoli	Itàlia Giovanni Gerbi
1912	Itàlia Atala	Frànsa Peugeot	Itàlia Gerbi
1913	Itàlia Carlo Oriani	Itàlia Eberardo Pavesi	Itàlia Giuseppe Azzini
1914	Itàlia Alfonso Calzolari	Itàlia Pierino Albini	Itàlia Luigi Lucotti
1915-1918	Fermòu pé a Primma Goæra Mondiâ
1919	Itàlia Costante Girardengo	Itàlia Gaetano Belloni	Bèlgio Marcel Buysse (1889)
1920	Itàlia Gaetano Belloni	Itàlia Angelo Gremo	Frànsa Jean Alavoine
1921	Itàlia Giovanni Brunero	Itàlia Gaetano Belloni	Itàlia Bartolomeo Aymo
1922	Itàlia Giovanni Brunero	Itàlia Bartolomeo Aymo	Itàlia Giuseppe Enrici
1923	Itàlia Costante Girardengo	Itàlia Giovanni Brunero	Itàlia Bartolomeo Aymo
1924	Itàlia Giuseppe Enrici	Itàlia Federico Gay	Itàlia Angiolo Gabrielli
1925	Itàlia Alfredo Binda	Itàlia Costante Girardengo	Itàlia Giovanni Brunero
1926	Itàlia Giovanni Brunero	Itàlia Alfredo Binda	Itàlia Arturo Bresciani
1927	Itàlia Alfredo Binda	Itàlia Giovanni Brunero	Itàlia Antonio Negrini
1928	Itàlia Alfredo Binda	Itàlia Giuseppe Pancera	Itàlia Bartolomeo Aymo
1929	Itàlia Alfredo Binda	Itàlia Domenico Piemontesi	Itàlia Leonida Frascarelli
1930	Itàlia Luigi Marchisio	Itàlia Luigi Giacobbe	Itàlia Allegro Grandi
1931	Itàlia Francesco Camusso	Itàlia Luigi Giacobbe	Itàlia Luigi Marchisio
1932	Itàlia Antonio Pesenti	Bèlgio Jef Demuysere	Itàlia Remo Bertoni
1933	Itàlia Alfredo Binda	Bèlgio Jef Demuysere	Itàlia Domenico Piemontesi
1934	Itàlia Learco Guerra	Itàlia Francesco Camusso	Itàlia Giovanni Cazzulani
1935