Vai al contenuto

Zoroastrianisim

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Zoroastrisim


Il Faravahar, un dai simbui plui famôs dal Zoroastrisim




Origjin Cirche X–VI secul a.C., Persie (Iran)
Gjenar Religjon monoteiste
Membris Fondatôr:Zoroastri (Zarathustra)
Oparis principâls Test sacri: Avesta

Il zoroastrisim (cognossût ancje come mazdeisim) al è une des religjons monoteistis e dualistis plui antichis dal mont ancjemò praticadis. Fondât tal antic Iran (Persie) dal profete e riformadôr spirituâl Zoroastri (in avestic: Zarathustra) te prime metât dal prin milenni p.d.C., il zoroastrisim al è stât la religjon uficiâl di grandis imperîs persians par plui di un milenni, influençant in mût profont il disvilup dal ebraisim, dal cristianesim e dal Islam.

Le teolgjie dal zoroastrisim je basade su le fè in un unic Diu creatôr , supreme bontât e veritât, voltât col nom di Ahura Mazdā ("Signôr de Sazientât"). Opost a Ahura Mazdā al si cjate l'spirt dal mâl, Angra Mainyu (o Ahriman), creatôr dal caos, de menzogne e de destruzion. Le dotrine insegne che le storie dal univers je une grande lote cosmiche e etiche jenfri il ben e il mâl, che chest combatiment al finirâ cun le vitorie difinitive de lûs e la purificazion dal mont.

Il test sacri principâl dal zoroastrisim al è l'Avesta, une racolte di cjants e di scrîts liturgjichs componûts te antighe lenghe avestiche. Le part plui antighe e sacre de Avesta je costituida dai Gathas, 17 innis poetics atribuîts diretamentri a Zarathustra. L'etiche zoroastriane si sintetize te famose ditule trisilabic: Humata, Hukhta, Hvarshta ("Boins pinsîts, buinis peraulis, bunis azions"), segnant le responsabilitât morâl individuâl di ogni gjenar umân te sielte dal ben.

Tal cult zoroastrian, il fûc (Atar) e le aghe an un rûl centrâl come simbui di puritât e di prisince divine; par chest motîf, i templis zoroastrians son cognossûts come "tempi dal fûc", dulà che une flame ven mantignude impîade cence pause dai predis. Un âtri aspiet carateristic al è le vision de muart: par evitâ le contaminazion de tiare e dal fûc sacri , i muarts a vegnin tradizionalmentri mitûts in altîs tors di piere circolârs scuviertis (lis "Tôrs dal Silenzi") par jessi consumade dai uciei rapinôs , i vuès , une volte devetâs blancs cul soreli , vignini mitudis in un poç centrâl.

Daspò dal splendôr imperiâl tal Imperi Achemenide, Parc e Sassanide, le concuiste islamiche de Persie tal seecul VII à puartât a une progressive conversion de popolazion. Chei che an mantegnût le fè an scugnût scjampâ viers le India tal secul X, dulà che an fondât le comunitât dai Parsi. Vuê i fidêi zoroastrians son une minoranze di cirche 100.000-200.000 personîs in dut il mont (soredut ze Indie, Iran e te diaspore), ma le sô ereditât filosofiche su le concezion de risurezion, dal judizi finâl e dal Paradîs reste une des plui fuartis de storie de umanitât.

Bibliografie

[cambie | modifiche il codiç]
  • Boyce, Mary. Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. Routledge, 2001.
  • Choksy, Jamsheed K. Purity and Pollution in Zoroastrianism. Indiana University Press, 1989.
  • Kriwaczek, Paul. In Search of Zarathustra: Across Iran and Central Asia to Find the World's First Prophet. Knopf, 2003.
  • Nigosian, S.A. The Zoroastrian Faith: Tradition and Modern Research. McGill-Queen's University Press, 1993.

Leams esternis

[cambie | modifiche il codiç]