نبرد فرانسه

نبرد فرانسه
بخشی از جبهه غربی جنگ جهانی دوم
عقب‌نشینی از دانکرک، ژوئن ۱۹۴۰ اثر چارلز کاندال
تاریخ ۱۰ مه – ۲۵ ژوئن ۱۹۴۰ (۱ ماه، ۲ هفته و ۱ روز) موقعیت کشورهای سفلی و فرانسه نتایج پیروزی محور تغییرات قلمرو تأسیس فرانسه ویشی شمال و غرب فرانسه تحت اشغال نظامی آلمان و ایتالیا قرار گرفت الحاق آلزاس–لورن به آلمان
طرف‌های درگیر
آلمان ایتالیا (از ۱۰ ژوئن)	فرانسه بلژیک بریتانیا هلند چکسلواکی لوکزامبورگ
فرماندهان و رهبران
والتر فون براوخیچ گرت فون روندشتت فدر فون بک ویلهلم ریتر فون لیب آلبرت کسلرینگ هوگو اشپرله ایوالت فون کلایست اروین رومل هاینتس گودریان اریش فون مانشتاین گئورگ-هانس راینهارت هرمان هوت اریش هوپنر فرانتس هالدر اومبرتو ساووی	موریس گاملین آلفونس ژرژ آنری ژیرو آندره ژرژ کوراپ ماکسیم ویگان شارل هونتزیگر لئوپولد سوم لرد گورت هارولد الکساندر برترام رامسی هنری وینکلمن ووادیسواف سیکورسکی یان کراتوخویل
واحدهای درگیر
ارتش‌های محور گروه ارتش ب ارتش هجدهم ارتش ششم ناوگان دوم هوایی گروه ارتش آ ارتش چهارم ارتش دوازدهم ارتش شانزدهم گروه زرهی کلایست ناوگان سوم هوایی گروه ارتش سی ارتش یکم ارتش هفتم از ۱۰ ژوئن در آلپ: گروه ارتش غرب ارتش یکم ارتش چهارم	ارتش‌های متفقین گروه ارتش یکم ارتش هفتم نیروی زمینی بلژیک نیروی اعزامی بریتانیا ارتش یکم ار‌تش نهم ارتش دوم گروه ارتش دوم ارتش سوم ارتش چهارم ارتش پنجم گروه ارتش سوم ارتش هشتم ارتش هلند از ۱۰ ژوئن در آلپ: ارتش آلپ
قوا
آلمان: ۱۴۱ لشکر ۷٬۳۷۸ قبضه توپ ۲٬۴۴۵ تانک ۵٬۶۳۸ هواگرد ۳٬۳۰۰٬۰۰۰ سرباز ایتالیایی‌ها در آلپ ۲۲ لشکر ۳٬۰۰۰ قبضه توپ ۳۰۰٬۰۰۰ سرباز مجموع: ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ سرباز	متفقین: ۱۳۵ لشکر ۱۳٬۹۷۴ قبضه توپ ۳٬۳۸۳ تا ۴٬۰۷۱ تانک فرانسوی <۲٬۹۳۵ هواگرد ۳٬۳۰۰٬۰۰۰ سرباز فرانسوی‌ها در آلپ ۵ لشکر حدود ۱۵۰٬۰۰۰ سرباز مجموع: ۳٬۴۵۰٬۰۰۰ سرباز
تلفات و خسارات
آلمان: ۲۷٬۰۷۴ کشته ۱۱۱٬۰۳۴ زخمی ۱۸٬۳۸۴ مفقود ۱٬۱۲۹ خلبان و خدمه کشته‌شده ۱٬۲۳۶ تا ۱٬۴۲۸ هواگرد از دست‌رفته ۷۹۵ تا ۸۲۲ تانک از دست‌رفته آلمانی: ۱۵۶٬۵۴۷ ایتالیایی: ۶٬۰۲۹ تا ۶٬۰۴۰ مجموع تلفات: ۱۶۲٬۵۸۷	۷۳٬۰۰۰ کشته ۲۴۰٬۰۰۰ زخمی ۱۵٬۰۰۰ مفقود, ۱٬۷۵۶٬۰۰۰ اسیر ۱٬۲۷۴ هواگرد فرانسوی از دست‌رفته ۹۳۱ هواگرد بریتانیایی از دست‌رفته ۱٬۷۴۹ تانک فرانسوی از دست‌رفته ۶۸۹ تانک بریتانیایی از دست‌رفته مجموع: ۲٬۰۸۴٬۰۰۰

نبرد فرانسه (فرانسوی: Bataille de France؛ ۱۰ مه تا ۲۵ ژوئن ۱۹۴۰)، که با نام سقوط فرانسه نیز شناخته می‌شود، تهاجم آلمان نازی به کشورهای سفلی (شامل بلژیک، لوکزامبورگ و هلند) و جمهوری سوم فرانسه در جریان جنگ جهانی دوم بود. طرح تهاجم به کشورهای سفلی و فرانسه، مورد زرد نام داشت و با عنوان طرح مانشتاین نیز شناخته می‌شد. عملیات مورد قرمز برای درهم‌شکستن نهایی نیروهای فرانسوی و بریتانیایی پس از تخلیه دانکرک طراحی شده بود. کشورهای سفلی و فرانسه به دست نیروهای محور شکست خوردند و تا خط مرزبندی فرانسه به اشغال درآمدند.

در ۳ سپتامبر ۱۹۳۹، فرانسه و بریتانیا در واکنش به تهاجم آلمان نازی به لهستان در ۱ سپتامبر، به آلمان اعلان جنگ کردند. در اوایل سپتامبر ۱۹۳۹، ارتش فرانسه عملیات محدود زار را آغاز کرد، اما تا اواسط اکتبر به مواضع آغازین خود عقب‌نشینی کرد. در ۱۰ مه ۱۹۴۰، ارتش‌های ورماخت به بلژیک، لو‌کزامبورگ، هلند و بخش‌هایی از فرانسه یورش بردند.

در عملیات مورد زرد، یگان‌های زرهی آلمان از راه آردن پیشروی کردند، از رود موز گذشتند و با شتاب در درهٔ رود سم به‌سوی پایین حرکت کردند. آن‌ها بدین‌ترتیب نیروهای متفقین را که برای مقابله با ارتش‌های آلمان وارد بلژیک شده بودند، از دیگر نیروها جدا و محاصره کردند. نیروهای بریتانیایی، بلژیکی و فرانسوی به‌دست آلمانی‌ها به‌سوی دریا عقب رانده شدند. سپس نیروی دریایی بریتانیا و فرانسه در جریان عملیات دینامو، نیروهای محاصره‌شدهٔ نیروی اعزامی بریتانیا و ارتش‌های فرانسه و بلژیک را از دانکرک تخلیه کردند.

نیروهای آلمانی در ۵ ژوئن ۱۹۴۰ عملیات مورد قرمز را آغاز کردند. یگان‌های باقی‌ماندهٔ متفقین در فرانسه، متشکل از شصت لشکر فرانسوی و دو لشکر بریتانیایی، در برابر نیروهای آلمان در رودهای سم و ان مقاومت سرسختانه‌ای از خود نشان دادند، اما در نهایت در برابر ترکیب برتری هوایی و تحرک نیروهای زرهی آلمان شکست خوردند. ایتالیا در ۱۰ ژوئن ۱۹۴۰ وارد جنگ شد و تهاجم خود به فرانسه را آغاز کرد. ارتش‌های آلمان با دور زدن خط ماژینو، به‌عمق خاک فرانسه پیشروی کردند و در ۱۴ ژوئن، بدون مواجهه با مقاومت، پاریس را به اشغال خود درآوردند. پس از فرار دولت فرانسه و فروپاشی ارتش این کشور، فرماندهان آلمانی در ۱۸ ژوئن با مقامات فرانسوی دیدار کردند تا دربارهٔ پایان دادن به مخاصمات مذاکره کنند.

در ۲۲ ژوئن ۱۹۴۰، دومین آتش‌بس کومپین میان فرانسه و آلمان به امضا رسید. دولت و‌یشی، به رهبری مارشال فیلیپ پتن و با گرایش‌های فاشیستی و همکاری‌جویانه با آلمان، جایگزین جمهوری سوم فرانسه شد. همچنین، اشغال نظامی آلمان در امتداد سواحل دریای شمال و اقیانوس اطلس و مناطق داخلیِ مجاور آن‌ها آغاز شد. پس از امضای آ‌تش‌بس، ایتالیا منطقهٔ کوچکی را در جنوب‌شرقی فرانسه به اشغال خود درآورد. رژیم ویشی منطقهٔ آزاد (زون لیبر) را در جنوب فرانسه حفظ کرد. پس از آغاز عملیات مشعل و تهاجم متفقین به شمال آفریقای تحت کنترل فرانسه در نوامبر ۱۹۴۲، نیروهای آلمان و ایتالیا در جریان عملیات آنتون کنترل منطقهٔ آزاد را به دست گرفتند. این منطقه تا آزادسازی فرانسه به‌دست متفقین در سال ۱۹۴۴ تحت اشغال باقی ماند.

پیش‌زمینه

خط ماژینو

همچنین ببینید: خط ماژینو

سربازان فرانسوی در پناهگاه‌های زیرزمینی خط ماژینو در جریان جنگ تصنعی

در دههٔ ۱۹۳۰، فرانسوی‌ها خط ماژینو را ساختند؛ مجموعه‌ای از استحکامات در امتداد مرز با آلمان. هدف از ساخت این خط، صرفه‌جویی در نیروی انسانی و بازداشتن آلمان از تهاجم به فرانسه از مرز مشترک دو کشور بود؛ به این ترتیب، آلمان به حمله از راه بلژیک سوق داده می‌شد و ارتش فرانسه می‌توانست با بهترین لشکرهای خود با آن مقابله کند. قرار بود جنگ در خارج از خاک فرانسه جریان یابد تا از ویرانی‌هایی مشابه جنگ جهانی اول جلوگیری شود. بخش اصلی خط ماژینو از مرز سوئیس آغاز می‌شد و تا لونگوی امتداد داشت؛ تصور می‌شد تپه‌ها و جنگل‌های منطقهٔ آردن از این خط در شمال محافظت می‌کنند.

ژنرال فیلیپ پتن معتقد بود که منطقهٔ آردن عملاً «نفوذناپذیر» است؛ بااین‌حال، تأکید می‌کرد که باید «تمهیدات ویژه‌ای» برای مقابله با نیروهای مهاجمی در نظر گرفته شود که احتمالاً از این منطقه عبور می‌کنند. به باور او، می‌شد این نیروها را هنگام خروج از آردن با حمله‌ای گازانبری محاصره و نابود کرد. موریس گاملین، فرماندهٔ کل قوای فرانسه نیز این منطقه را از خطر حمله در امان می‌دانست و معتقد بود که آردن «هرگز برای عملیات نظامی گسترده مناسب نبوده است». رزمایش نظامی فرانسه در سال ۱۹۳۸، که با هدف شبیه‌سازی حملهٔ احتمالی نیروهای زرهی آلمان از طریق منطقهٔ آردن برگزار شد، این تصور را در ارتش فرانسه تقویت کرد که این منطقه همچنان تا حد زیادی نفوذناپذیر است. همچنین، تصور می‌شد که این وضعیت، همراه با مانع طبیعی رود موز، به فرانسوی‌ها فرصت کافی می‌دهد تا نیروهای خود را به منطقه اعزام کنند و با هرگونه حمله مقابله کنند.

تهاجم آلمان به لهستان

همچنین ببینید: تهاجم آلمان به لهستان

در سال ۱۹۳۹، بریتانیا و فرانسه در صورت وقوع تهاجم احتمالی آلمان، به لهستان وعدهٔ پشتیبانی نظامی دادند. در سپیده‌دم ۱ سپتامبر ۱۹۳۹، تهاجم آلمان به لهستان آغاز شد. فرانسه و بریتانیا در ۳ سپتامبر، پس از آنکه نیروهای آلمانی به اولتیماتوم آنها مبنی بر عقب‌نشینی فوری از لهستان پاسخ ندادند، به آلمان اعلان جنگ کردند. استرالیا و نیوزیلند نیز در ۳ سپتامبر، آفریقای جنوبی در ۶ سپتامبر و کانادا در ۱۰ سپتامبر به آلمان اعلان جنگ کردند. اگرچه بریتانیا و فرانسه از نظر سیاسی به تعهدات خود در قبال لهستان پایبند ماندند، اما متفقین در عمل به تعهدات نظامی خود در قبال این کشور عمل نکردند؛ رویدادی که بعدها در لهستان به «خیانت غرب» شهرت یافت. امکان کمک نظامی شوروی به لهستان پس از امضای توافقنامه مونیخ در سال ۱۹۳۸ از میان رفت. پس از آن، اتحاد جماهیر شوروی و آلمان سرانجام پیمان مولوتوف–ریبنتروپ را مذاکره و امضا کردند که شامل توافقی برای تقسیم لهستان میان این دو کشور بود. متفقین راهبردی مبتنی بر جنگی طولانی‌مدت در پیش گرفتند. بر اساس این راهبرد، آن‌ها ضمن تسریع برنامه‌های تسلیح مجدد خود که از دههٔ ۱۹۳۰ آغاز شده بود، در جبههٔ زمینی در برابر آلمان موضعی دفاعی اتخاذ می‌کردند و با اعمال محاصره تجاری، اقتصاد جنگی این کشور را تضعیف می‌ساختند. قرار بود پس از آمادگی کافی و افزایش شمار یگان‌های زرهی خود به سطحی برتر از نیروهای آلمان، در سال‌های ۱۹۴۱ یا ۱۹۴۲ به این کشور حمله کنند.

جنگ تصنعی

همچنین ببینید: نبرد زار و جنگ تصنعی

سرباز فرانسوی در روستای آلمانی لاوترباخ در زارلاند

در ۷ سپتامبر، فرانسه در چارچوب اتحاد فرانسه و لهستان، تهاجم زار را آغاز کرد و از خط ماژینو پیشروی کرد و تا عمق ۵ کیلومتری (۳ مایلی) منطقهٔ زار پیش رفت. فرانسه ۹۸ لشکر (که ۲۸ لشکر از آن‌ها نیروهای ذخیره یا یگان‌های مستحکم‌شده بودند) و ۲٬۵۰۰ تانک بسیج کرده بود؛ در مقابل، نیروهای آلمانی شامل ۴۳ لشکر (که ۳۲ لشکر از آن‌ها نیروهای ذخیره بودند) می‌شدند و هیچ تانکی نداشتند. نیروهای فرانسوی تا رسیدن به خط زیگفرید، که استحکامات آن پراکنده و نیروهای مدافعش اندک بودند، پیشروی کردند. در ۱۷ سپتامبر، گاملین دستور عقب‌نشینی نیروهای فرانسوی به مواضع اولیهٔ خود را صادر کرد. آخرین نیروهای فرانسوی نیز در همان روز، هم‌زمان با تهاجم شوروی به لهستان، خاک آلمان را ترک کردند. پس از پایان تهاجم زار، دوره‌ای از بی‌عملی میان طرف‌های درگیر آغاز شد که به «جنگ تصنعی» شهرت یافت. این دوره در زبان فرانسوی Drôle de guerre (به‌معنای «جنگ خنده‌دار») و در زبان آلمانی Sitzkrieg (به‌معنای «جنگ نِشَسته») نامیده می‌شد. آدولف هیتلر امیدوار بود که فرانسه و بریتانیا فتح لهستان را بپذیرند و به‌سرعت با آلمان صلح کنند. هیتلر در سخنرانی خود در رایشس‌تاگ در ۶ اکتبر، پیشنهادی برای صلح به قدرت‌های غربی ارائه کرد.

راهبرد آلمان

مورد زرد

مقالهٔ اصلی: مورد زرد

آدولف هیتلر در ۹ اکتبر ۱۹۳۹، فرمان شمارهٔ ۶ پیشوا را صادر کرد. هیتلر ضرورت انجام لشکرکشی‌های نظامی برای شکست کشورهای اروپای غربی را به‌عنوان مقدمه‌ای برای تصرف سرزمین‌هایی در اروپای شرقی، با هدف جلوگیری از گرفتار شدن آلمان در جنگی دو‌ جبهه‌ای، تشخیص داده بود؛ اما این اهداف در فرمان شمارهٔ ۶ منعکس نشده بودند. این طرح بر این فرض واقع‌بینانه‌تر استوار بود که تقویت توان نظامی آلمان به چندین سال زمان نیاز خواهد داشت. تنها می‌شد اهداف محدودی را در نظر گرفت که هدف از آن‌ها افزایش توان آلمان برای تاب‌آوردن در برابر یک جنگ طولانی‌مدت در جبههٔ غربی بود. هیتلر دستور داد کشورهای سفلی در کوتاه‌ترین زمان ممکن به تصرف آلمان درآیند تا با پیش‌دستی بر فرانسوی‌ها، مانع از آن شود که قدرت هوایی متفقین بتواند منطقهٔ صنعتی رور را تهدید کند. این اقدام همچنین زمینه را برای یک کارزار هوایی و دریایی بلندمدت علیه بریتانیا فراهم می‌کرد. در این دستورالعمل اشاره‌ای به حمله‌ای پی‌درپی برای فتح سراسر فرانسه نشده بود؛ بااین‌حال، در آن تصریح شده بود که تا حد امکان، مناطق مرزی شمال فرانسه باید به اشغال آلمان درآیند.

بریتانیا در ۱۰ اکتبر ۱۹۳۹ پیشنهاد صلح هیتلر را رد کرد و فرانسه نیز در ۱۲ اکتبر همین موضع را اتخاذ کرد. نام رمز آلمانیِ پیش از جنگ برای طرح‌های مربوط به لشکرکشی به کشورهای سفلی، دستور استقرار شمارهٔ ۱، مورد زرد بود. ارتشبد فرانتس هالدر، رئیس ستاد کل فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان، نخستین طرح مورد زرد را در ۱۹ اکتبر ارائه کرد. طرح مورد زرد پیشروی از مسیر بخش میانی بلژیک را در نظر داشت. در طرح دستور استقرار شمارهٔ ۱، مورد زرد، حمله‌ای مستقیم با مشارکت نیم میلیون سرباز آلمانی پیش‌بینی شده بود که هدف محدود آن عقب راندن نیروهای متفقین تا رود سم بود. در نتیجه، توان نظامی آلمان در سال ۱۹۴۰ به مصرف می‌رسید و حملهٔ اصلی علیه فرانسه تنها در سال ۱۹۴۲ امکان‌پذیر می‌شد. هنگامی که هیتلر به این طرح اعتراض کرد و خواستار یک رخنهٔ زرهی، مشابه آنچه در جریان تهاجم به لهستان رخ داده بود، شد، ژنرال‌های براوخیچ و هالدر تلاش کردند او را از این تصمیم منصرف کنند. آن‌ها استدلال می‌کردند که اگرچه تاکتیک‌های مکانیزهٔ سریع در برابر ارتش‌های «سست و بی‌کیفیت» اروپای شرقی مؤثر بودند، اما در برابر ارتشی درجه‌یک مانند ارتش فرانسه کارایی نخواهند داشت.

هیتلر از طرح هالدر ناامید شد و در واکنش، ابتدا تصمیم گرفت ارتش هرچه زودتر، چه آماده باشد و چه نباشد، حمله را آغاز کند؛ او امیدوار بود که آمادگی ناکافی متفقین به پیروزی آسان آلمان بینجامد. هیتلر در ۲۵ اکتبر ۱۹۳۹ پیشنهاد کرد که تهاجم آغاز شود، اما پذیرفت که این تاریخ احتمالاً واقع‌بینانه نیست. هالدر در ۲۹ اکتبر، نسخهٔ دوم دستور استقرار، با نام مورد زرد، را ارائه کرد که در آن حمله‌ای ثانویه به هلند نیز پیش‌بینی شده بود. هیتلر در ۵ نوامبر به ارتشبد والتر فون براوخیچ، فرمانده کل نیروی زمینی آلمان، اطلاع داد که قصد دارد تهاجم در ۱۲ نوامبر آغاز شود. براوخیچ پاسخ داد که ارتش هنوز از پیامدهای لشکرکشی به لهستان بهبود نیافته است و پیشنهاد استعفا داد؛ هیتلر این پیشنهاد را نپذیرفت، اما دو روز بعد حمله را به تعویق انداخت و وضعیت نامساعد آب‌وهوا را دلیل این تأخیر اعلام کرد. تعویق‌های بیشتری نیز در پی آمد؛ فرماندهان نظامی هیتلر را متقاعد می‌کردند که حمله را چند روز یا چند هفته به تأخیر بیندازد تا برخی نواقص آمادگی‌های نظامی برطرف شوند یا شرایط آب‌وهوایی بهتری فراهم آید. هیتلر همچنین کوشید طرحی را که از نظر او رضایت‌بخش نبود، تغییر دهد؛ اما درک ناقص او از میزان آمادگی اندک آلمان برای جنگ و پیامدهای ناشی از تلفات خودروهای زرهی، به‌طور کامل در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ نشده بود. با وجود شکست سریع لهستان، شمار زیادی از خودروهای زرهی آلمان از دست رفته بودند و جایگزین کردن آن‌ها دشوار بود. در نتیجه، تلاش‌های نظامی آلمان پراکنده و در چند محور تقسیم شد؛ حملهٔ اصلی همچنان از بخش میانی بلژیک انجام می‌گرفت و حملات فرعی نیز در جناحین صورت می‌پذیرفت. هیتلر در ۱۱ نوامبر نیز چنین پیشنهادی مطرح کرد و بر آغاز هرچه سریع‌تر حمله به مواضع دشمن، پیش از آنکه آمادگی لازم را پیدا کنند، پافشاری کرد.

طرح هالدر هیچ‌یک از فرماندهان را راضی نکرد. ژنرال گرت فون روندشتت، فرمانده گروه ارتش آ، تشخیص داده بود که این طرح با اصول کلاسیک «جنگ مانوری» که از سدهٔ نوزدهم راهبرد نظامی آلمان را هدایت می‌کرد، همخوانی ندارد. برای محاصره و نابودی بخش اصلی نیروهای متفقین، دستیابی به یک رخنهٔ قاطع در خطوط دشمن ضروری بود. مناسب‌ترین منطقه برای ایجاد چنین رخنه‌ای، ناحیهٔ سدان بود که در محدودهٔ عملیاتی گروه ارتش آ قرار داشت. روندشتت در ۲۱ اکتبر با رئیس ستاد خود، سپهبد اریش فون مانشتاین، موافقت کرد که برای انطباق با این اصول، طرح عملیاتی جایگزینی تدوین شود؛ طرحی که در آن، به بهای تضعیف گروه ارتش ب در شمال، گروه ارتش آ تا حد امکان تقویت می‌شد.

طرح مانشتاین

سیر تحول طرح‌های آلمان برای مورد زرد (تهاجم به کشورهای سفلی)

درحالی‌که مانشتاین در شهر کوبلنتس مشغول تدوین طرح‌های جدید بود، سپهبد هاینتس گودریان، فرمانده سپاه نوزدهم ارتش، در هتلی در نزدیکی آن شهر اقامت داشت. مانشتاین در ابتدا در نظر داشت که نیروها از سدان به‌سمت شمال پیشروی کنند و مستقیماً به پشت خطوط نیروهای متحرک اصلی متفقین در بلژیک برسد. هنگامی که گودریان در جریان گفت‌وگوهای غیررسمی برای مشارکت در تدوین طرح دعوت شد، پیشنهاد کرد که بخش عمدهٔ نیروهای زرهی آلمان در منطقهٔ سدان متمرکز شوند. این نیروی زرهی، بدون انتظار برای رسیدن بدنهٔ اصلی لشکرهای پیاده‌نظام، به‌سمت غرب پیشروی می‌کرد تا خود را به کانال مانش برساند. این اقدام می‌توانست به فروپاشی راهبردی نیروهای دشمن بینجامد و از تلفات نسبتاً سنگینی که معمولاً در نبردهای محاصره‌ای (به‌معنای «نبرد دیگ») رخ می‌داد، جلوگیری کند.

پیش از آغاز جنگ، در آلمان بحث‌های گسترده‌ای دربارهٔ چنین به‌کارگیری مستقل و پرخطری از نیروهای زرهی صورت گرفته بود؛ بااین‌حال، فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان تردید داشت که اجرای چنین عملیاتی امکان‌پذیر باشد. گودریان بی‌درنگ از دیدگاه‌های کلی عملیاتی مانشتاین حمایت کرد؛ زیرا او با توجه به تجربهٔ حضور در ارتش آلمان در سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸، با ویژگی‌های جغرافیایی و شرایط منطقه آشنایی داشت. مانشتاین نخستین یادداشت تشریح‌کنندهٔ طرح جایگزین خود را در ۳۱ اکتبر نوشت. در این یادداشت، او از اشاره به گودریان خودداری کرد و برای جلوگیری از مخالفت‌های غیرضروری، نقش راهبردی یگان‌های زرهی را کم‌اهمیت جلوه داد. شش یادداشت دیگر نیز در فاصلهٔ ۳۱ اکتبر ۱۹۳۹ تا ۱۲ ژانویهٔ ۱۹۴۰ ارائه شد که هر یک از یادداشت پیشین رادیکال‌تر بود. تمامی این یادداشت‌ها از سوی فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان رد شدند و هیچ‌یک از مطالب آن‌ها به اطلاع هیتلر نرسید.

حادثه میشلن

مقالهٔ اصلی: حادثه میشلن

در ۱۰ ژانویهٔ ۱۹۴۰، یک فروند هواپیمای آلمانی که یک افسر ستادی را به‌همراه داشت و حامل اسناد طرح‌های لوفت‌وافه برای تهاجم از مسیر بخش میانی بلژیک به‌سوی دریای شمال بود، در نزدیکی مئامشلان (میشلن) در بلژیک ناچار به فرود اضطراری شد. اسناد به‌دست نیروهای متفقین افتاد، اما دستگاه‌های اطلاعاتی آن‌ها دربارهٔ اصالت این اسناد تردید داشتند. در دورهٔ کامل ماه در آوریل ۱۹۴۰، بار دیگر هشدار متفقین دربارهٔ احتمال حمله‌ای به کشورهای سفلی یا هلند، تهاجم از مسیر کشورهای سفلی با هدف دور زدن خط ماژینو از شمال، حمله به خط ماژینو یا تهاجم از طریق سوئیس صادر شد. هیچ‌یک از سناریوهای پیش‌بینی‌شده، حملهٔ آلمان از طریق منطقهٔ آردن را در نظر نگرفته بودند؛ بااین‌حال، آلمانی‌ها پس از لو رفتن اسناد طرح‌های لوفت‌وافه، بر این باور بودند که ارزیابی متفقین از نیات آلمان تقویت شده است. دستور استقرار شمارهٔ ۳، مورد زرد که در ۳۰ ژانویه به‌عنوان اصلاحیه‌ای بر طرح ارائه شد، صرفاً شامل بازنگری در جزئیات بود. در ۲۴ فوریه، محور اصلی تلاش نظامی آلمان به‌سمت جنوب و منطقهٔ آردن منتقل شد. بیست لشکر، شامل هفت لشکر زرهی و سه لشکر موتوریزه، از گروه ارتش ب که در برابر هلند و بلژیک موضع گرفته بود، به گروه ارتش آ که در برابر منطقهٔ آردن مستقر بود، منتقل شدند. اطلاعات نظامی فرانسه از انتقال لشکرهای آلمانی از منطقهٔ زار به شمال رود موزل آگاه شد، اما نتوانست جابه‌جایی نیروها از مرز هلند به منطقهٔ میان آیفل و موزل را شناسایی کند.

تصویب طرح مانشتاین

کایتل، براوخیچ، هیتلر و هالدر (از چپ به راست) در حال بررسی نقشه‌ای از فرانسه در جریان لشکرکشی سال ۱۹۴۰

در ۲۷ ژانویه، مانشتاین از سمت رئیس ستاد گروه ارتش آ برکنار شد و به فرماندهی یک سپاه ارتش در پروس خاوری منصوب گردید. هالدر برای ساکت کردن مانشتاین، زمینهٔ انتقال او به اشتتین را در ۹ فوریه فراهم کرده بود. اعضای ستاد مانشتاین موضوع او را با هیتلر در میان گذاشتند؛ هیتلر نیز پیش‌تر مستقلاً پیشنهاد حمله به منطقهٔ سدان را مطرح کرده بود، پیشنهادی که برخلاف توصیهٔ فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان بود. در ۲ فوریه، هیتلر از طرح مانشتاین مطلع شد و در ۱۷ فوریه، مانشتاین، ژنرال رودلف اشمونت، رئیس ادارهٔ پرسنلی نیروی زمینی آلمان، و ژنرال آلفرد یودل، رئیس بخش عملیات فرماندهی عالی ورماخت را به نشستی احضار کرد. روز بعد، هیتلر دستور داد طرح پیشنهادی مانشتاین مبنای عملیات قرار گیرد؛ زیرا این طرح امکان دستیابی به پیروزی‌ای قاطع را فراهم می‌کرد. هیتلر رخنهٔ نیروهای آلمانی در سدان را صرفاً از جنبهٔ تاکتیکی آن در نظر می‌گرفت، درحالی‌که مانشتاین این رخنه را وسیله‌ای برای دستیابی به هدفی بزرگ‌تر می‌دانست. او عملیاتی را مدنظر داشت که با پیشروی نیروهای آلمانی تا کانال مانش و محاصرهٔ ارتش‌های متفقین در بلژیک همراه بود؛ در صورت موفقیت، این طرح می‌توانست پیامدهایی راهبردی به‌دنبال داشته باشد.

هالدر سپس دچار «تغییری شگفت‌انگیز در دیدگاه» شد و پذیرفت که محور اصلی تلاش نظامی باید در سدان قرار داشته باشد. او قصد نداشت به هفت لشکر زرهی گروه ارتش آ اجازه دهد مستقلاً و در سطح راهبردی به خطوط دشمن رخنه کنند. این موضوع، که موجب ناخرسندی شدید گودریان شد، در طرح جدیدی که در ۲۴ فوریه با عنوان دستور استقرار شمارهٔ ۴، مورد زرد صادر شد، جایی نداشت. بخش عمدهٔ افسران آلمانی از این تصمیم به‌شدت خشمگین شدند و هالدر را «گورکن نیروی زرهی» نامیدند. حتی پس از آنکه طرح جدید با روش‌های متعارف‌تری سازگار شد، باز هم با موجی از اعتراض بیشتر ژنرال‌های آلمانی روبه‌رو گردید. آن‌ها متمرکز کردن نیروها در موضعی را که تأمین تدارکاتی کافی برای آن ناممکن بود و مسیرهای تدارکاتی‌اش به‌آسانی می‌توانست به‌دست فرانسوی‌ها قطع شود، اقدامی کاملاً غیرمسئولانه می‌دانستند. اگر متفقین آن‌گونه که انتظار می‌رفت واکنش نشان نمی‌دادند، تهاجم آلمان می‌توانست به فاجعه‌ای تمام‌عیار بینجامد. اعتراض‌های آن‌ها نادیده گرفته شد و هالدر استدلال کرد که از آنجا که موقعیت راهبردی آلمان در هر صورت ناامیدکننده به نظر می‌رسد، باید حتی از کوچک‌ترین فرصت برای دستیابی به پیروزی‌ای قاطع نیز بهره گرفت. اندکی پیش از آغاز تهاجم، هیتلر که با نیروهای مستقر در جبههٔ غربی گفت‌وگو کرده و از موفقیت عملیات نروژ روحیه گرفته بود، با اطمینان پیش‌بینی کرد که لشکرکشی به فرانسه تنها شش هفته به طول خواهد انجامید. او بیش از همه از حملهٔ نظامیِ برنامه‌ریزی‌شده با استفاده از گلایدرها به دژ ابِن-اِمائل هیجان‌زده شده بود.

راهبرد متفقین

طرح اسکاوت یا طرح ئی

سه موضع دفاعی احتمالی متفقین در بلژیک در برابر تهاجم آلمان

در ۳ سپتامبر ۱۹۳۹، راهبرد نظامی فرانسه نهایی شده بود و در تدوین آن، تحلیل‌های جغرافیایی، منابع و نیروی انسانی در نظر گرفته شده بود. ارتش فرانسه در شرق (جناح راست) موضع دفاعی می‌گرفت و در غرب (جناح چپ) با پیشروی به داخل بلژیک، دست به حمله می‌زد تا نبرد را در خارج از مرزهای فرانسه به دشمن تحمیل کند. میزان پیشروی نیروهای فرانسوی به تحولات و شرایط پیش‌آمده بستگی داشت؛ شرایطی که پس از آن پیچیده‌تر شد که بلژیک، در پی نظامی‌سازی مجدد منطقهٔ راینلند به‌دست آلمان در ۷ مارس ۱۹۳۶، توافق‌نامهٔ فرانسه و بلژیک در سال ۱۹۲۰ را لغو کرد. بی‌طرفی دولت بلژیک سبب می‌شد که این کشور تمایلی به همکاری آشکار با فرانسه نداشته باشد؛ بااین‌حال، اطلاعاتی دربارهٔ استحکامات و مواضع دفاعی بلژیک در اختیار فرانسوی‌ها قرار می‌گرفت. تا ماه مه ۱۹۴۰، اطلاعاتی کلی دربارهٔ طرح‌های دفاعی فرانسه و بلژیک میان دو کشور مبادله شده بود، اما هماهنگی چندانی برای مقابله با تهاجم آلمان از سمت غرب، از مسیر لو‌کزامبورگ و شرق بلژیک، صورت نگرفته بود. فرانسوی‌ها انتظار داشتند که آلمان ابتدا بی‌طرفی بلژیک را نقض کند تا زمینهٔ مداخلهٔ فرانسه فراهم شود؛ یا اینکه بلژیکی‌ها در صورت قریب‌الوقوع بودن تهاجم، درخواست کمک کنند. بخش عمدهٔ نیروهای متحرک ارتش فرانسه در امتداد مرز بلژیک گردآوری شده بودند تا آمادهٔ مقابله با پیشروی نیروهای آلمانی و جلوگیری از ورود آن‌ها به خاک فرانسه باشند.

اگر بلژیکی‌ها به‌موقع درخواست کمک می‌کردند، فرانسوی‌ها فرصت می‌یافتند تا خود را به مرز آلمان و بلژیک برسانند؛ اما در غیر این صورت، سه خط دفاعی مناسب در مناطق عقب‌تر وجود داشت. یک خط دفاعی عملی و قابل اجرا از ژیوه تا نامور امتداد می‌یافت و از شکاف ژامبلو، وور و لوون می‌گذشت و در امتداد رود دیل به آنتورپ می‌رسید. این مسیر در مقایسه با گزینه‌های دیگر، ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر (۴۳ تا ۵۰ مایل) کوتاه‌تر بود. احتمال دوم، ایجاد خط دفاعی دیگری از مرز فرانسه تا کُنده و تورنه و سپس در امتداد رود اسخلده (اسکاوت) تا خنت و از آنجا تا زیبروگه در ساحل دریای شمال بود. این خط دفاعی می‌توانست در امتداد رود اسخلده تا آنتورپ نیز ادامه یابد. این طرح بعدها به نام «طرح اسکاوت» یا «طرح ئی» شناخته شد. احتمال سوم، ایجاد مواضع دفاعی میدانی در امتداد مرز فرانسه، از لوکزامبورگ تا دانکرک بود. در دو هفتهٔ نخست جنگ، گاملین به‌دلیل پیشروی‌های سریع نیروهای آلمانی در لهستان، که الگویی پیش روی او قرار داده بود، از طرح ئی حمایت می‌کرد. گاملین و دیگر فرماندهان فرانسوی تردید داشتند که بتوانند پیش از رسیدن نیروهای آلمانی، نیروهای خود را به مواضع دفاعی پیش‌بینی‌شده در عمق خاک بلژیک برسانند.

در اواخر سپتامبر، گاملین دستورالعملی به ارتشبد گاستون بیلوت، فرمانده گروه ارتش اول، صادر کرد:

... حفظ تمامیت ارضی کشور و دفاع از مواضع مقاومتِ سازمان‌یافته در امتداد مرز، بدون عقب‌نشینی از آن‌ها....

به گروه ارتش اول اجازه داده شد وارد بلژیک شود و بر اساس طرح ئی، در امتداد رود اسخلده موضع بگیرد. در ۲۴ اکتبر، گاملین دستور داد که پیشروی فراتر از رود اسخلده تنها در صورتی امکان‌پذیر است که نیروهای فرانسوی آن‌قدر سریع حرکت کنند که پیش از آلمانی‌ها به مواضع موردنظر برسند.

طرح دیل یا طرح دی

تا اواخر سال ۱۹۳۹، بلژیکی‌ها استحکامات خود را در امتداد کانال آلبرت تقویت کرده و آمادگی ارتش را افزایش داده بودند؛ ازاین‌رو، گاملین و ستاد کل ارتش فرانسه بررسی امکان پیشروی فراتر از رود اسخلده را آغاز کردند. تا ماه نوامبر، ستاد کل ارتش فرانسه به این نتیجه رسیده بود که دفاع از خط دیل امکان‌پذیر است؛ هرچند ارتشبد آلفونس ژرژ، فرمانده جبههٔ شمال‌شرقی، دربارهٔ رسیدن نیروهای فرانسوی به دیل پیش از آلمانی‌ها تردید داشت. بریتانیا در آغاز تمایل چندانی به پیشروی در بلژیک نداشت، اما گاملین آن‌ها را متقاعد کرد؛ در ۹ نوامبر، طرح دیل به تصویب رسید. در ۱۷ نوامبر، شورای عالی جنگ اشغال خط دیل را ضروری دانست و گاملین همان روز دستورالعملی صادر کرد که در آن، خط دفاعی از ژیوه تا نامور، شکاف ژامبلو، وور، لوون و آنتورپ مشخص شده بود. در چهار ماه بعد، ارتش‌های هلند و بلژیک به تقویت مواضع دفاعی خود پرداختند، نیروی اعزامی بریتانیا گسترش یافت و ارتش فرانسه به تجهیزات بیشتری مجهز شد و آموزش نیروهایش را افزایش داد. گاملین همچنین پیشروی به‌سوی بردا در هلند را بررسی می‌کرد؛ اگر متفقین می‌توانستند مانع اشغال هلند به‌دست آلمان شوند، ده لشکر ارتش هلند به نیروهای متفقین می‌پیوستند، کنترل دریای شمال تقویت می‌شد و آلمان از پایگاه‌هایی برای حمله به بریتانیا محروم می‌ماند.

ارتش بریتانیا در فرانسه، ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۴۰

تا ماه مه ۱۹۴۰، گروه ارتش اول مسئول دفاع از فرانسه در امتداد ساحل کانال مانش تا خط ماژینو در جنوب بود. ارتش هفتم به فرماندهی ارتشبد آنری ژیرو، نیروی اعزامی بریتانیا به فرماندهی ژنرال لرد گورت، ارتش اول به فرماندهی ارتشبد ژرژ موریس ژان بلانشار و ارتش نهم به فرماندهی ارتشبد آندره کوراپ، آماده بودند تا با چرخش حول محور ارتش دوم در جناح راست (جنوبی)، به‌سوی خط دیل پیشروی کنند. ارتش هفتم قرار بود مواضع غرب آنتورپ را تحویل بگیرد و آمادهٔ پیشروی به هلند باشد. همچنین انتظار می‌رفت بلژیکی‌ها پیشروی آلمان را به تأخیر بیندازند و سپس از کانال آلبرت عقب‌نشینی کنند و در خط دیل، از آنتورپ تا لوون، موضع بگیرند. در جناح راست بلژیکی‌ها، قرار بود نیروی اعزامی بریتانیا با ۹ لشکر از حدود ۲۰ کیلومتر (۱۲ مایل) از خط دیل، از لوون تا وور، دفاع کند. ارتش یکم نیز که در سمت راست نیروی اعزامی بریتانیا قرار داشت، می‌بایست با ۱۰ لشکر از خطی به طول ۳۵ کیلومتر (۲۲ مایل)، از وور و در امتداد شکاف ژامبلو تا نامور، دفاع کند. منطقهٔ میان خط دیل و نامور، در شمال رود سامبر و میان ماستریخت و مون، موانع طبیعی اندکی داشت و از دیرباز مسیر سنتی تهاجم به‌شمار می‌رفت؛ مسیری که مستقیم به پاریس می‌رسید. ارتش نهم قرار بود در جنوب نامور، در امتداد رود موز و تا جناح چپ (شمالی) ارتش دوم، موضع بگیرد.

ارتش دوم، ارتشِ جناح راست (شرقی) گروه ارتش اول بود و از پون-آ-بار، در ۶ کیلومتری (۳٫۷ مایلی) غرب سدان، تا لونگیون خط دفاعی را در اختیار داشت. ستاد کل ارتش فرانسه بر این باور بود که ارتش‌های دوم و نهم آسان‌ترین مأموریت را در گروه ارتش بر عهده دارند؛ زیرا در زمینی با قابلیت دفاع آسان، در کرانهٔ غربی رود موز و پشت جنگل آردن، که مانعی چشمگیر به‌شمار می‌رفت، موضع گرفته بودند. عبور نیروهای آلمانی از آردن فرصت کافی برای آگاهی از حمله‌ای در مرکز جبههٔ فرانسه فراهم می‌کرد. پس از انتقال ارتش هفتم از ذخیرهٔ راهبردی به گروه ارتش اول، هفت لشکر در پشت خطوط ارتش‌های دوم و نهم باقی ماندند و امکان انتقال لشکرهای بیشتری از پشت خط ماژینو نیز وجود داشت. به‌جز یک لشکر، همهٔ لشکرها در دو سوی محل اتصال دو ارتش مستقر بودند. نگرانی اصلی ستاد کل ارتش فرانسه احتمال حملهٔ آلمان از انتهای شمالی خط ماژینو و سپس پیشروی به‌سوی جنوب‌شرق، از شکاف ستنِی بود؛ لشکرهای مستقر در پشت ارتش دوم برای مقابله با چنین حمله‌ای موقعیت مناسبی داشتند.

گونهٔ بردا از طرح دیل

نقشهٔ طرح دیل با گونهٔ بردا

اگر متفقین می‌توانستند بر مصب رود اسخلده تسلط یابند، امکان انتقال تدارکات با کشتی به آنتورپ و برقراری ارتباط با ارتش هلند در امتداد این رود فراهم می‌شد. در ۸ نوامبر، گاملین دستور داد که نباید اجازه داده شود تهاجم آلمان به هلند از غرب آنتورپ پیشروی کند و به کرانهٔ جنوبی رود اسخلده دست یابد. جناح چپ گروه ارتش اول با استقرار ارتش هفتم تقویت شد؛ ارتشی که برخی از بهترین و متحرک‌ترین لشکرهای فرانسه را در اختیار داشت و تا ماه دسامبر از ذخیرهٔ عمومی به این منطقه منتقل شده بود. وظیفهٔ این ارتش، اشغال کرانهٔ جنوبی رود اسخلده و آمادگی برای پیشروی به هلند بود. همچنین، در چارچوب فرضیهٔ هلند، می‌بایست با در اختیار گرفتن کرانهٔ شمالی رودخانه در امتداد شبه‌جزیرهٔ بِفلاند (که امروزه شبه‌جزیره والچرن–زاید-بفلاند–نورد-بفلاند را تشکیل می‌دهد)، از مصب رود اسخلده محافظت می‌کرد.

در ۱۲ مارس ۱۹۴۰، گاملین با نادیده گرفتن مخالفت‌های مطرح‌شده در ستاد کل ارتش فرانسه، تصمیم گرفت که ارتش هفتم تا بردا پیشروی کند و به نیروهای هلندی بپیوندد. به آلفونس ژرژ اطلاع داده شد که مأموریت ارتش هفتم در جناح چپ مانور دیل، با این مانور پیوند خواهد داشت. ژرژ نیز به گاستون بیلوت اطلاع داد که در صورت صدور دستور ورود به هلند، جناح چپ گروه ارتش باید در صورت امکان تا تیلبورخ و در هر صورت تا بردا پیشروی کند. قرار بود ارتش هفتم با عبور از کنار نیروهای بلژیکی در امتداد کانال آلبرت و سپس تغییر مسیر به‌سوی شرق، در فاصلهٔ میان نیروهای بلژیکی و هلندی موضع بگیرد. این پیشروی مستلزم پیمودن مسافتی به طول ۱۷۵ کیلومتر (۱۰۹ مایل) بود؛ در حالی که نیروهای آلمانی تنها ۹۰ کیلومتر (۵۶ مایل) با بردا فاصله داشتند. در ۱۶ آوریل، گاملین برای احتمال تهاجم آلمان به هلند، اما نه بلژیک، نیز تمهیداتی اندیشید و منطقه‌ای را که ارتش هفتم می‌بایست به آن پیشروی کند، تغییر داد. بر اساس این تصمیم، تنها در صورتی از طرح اسکاوت پیروی می‌شد که آلمانی‌ها پیش از آغاز حرکت فرانسوی‌ها به‌سوی بلژیک، با حملهٔ خود مانع این پیشروی می‌شدند.

اطلاعات نظامی متفقین

در زمستان ۱۹۳۹–۱۹۴۰، سرکنسول بلژیک در کلن، مسیر پیشروی‌ای را که مانشتاین در نظر داشت، پیش‌بینی کرده بود. بلژیکی‌ها از طریق گزارش‌های اطلاعاتی دریافتند که نیروهای آلمانی در امتداد مرزهای بلژیک و لوکزامبورگ در حال تمرکز هستند. در مارس ۱۹۴۰، دستگاه اطلاعاتی سوئیس حضور شش یا هفت لشکر زرهی را در منطقهٔ مرزی آلمان، لوکزامبورگ و بلژیک شناسایی کرد. همچنین، وجود شمار بیشتری از لشکرهای موتوریزه در این منطقه گزارش شد. اطلاعات نظامی فرانسه از طریق شناسایی هوایی مطلع شد که آلمانی‌ها در امتداد مرز لوکزامبورگ و آلمان، در حال ساخت پل‌های شناور بر فراز رود او‌ر بودند که تا حدود نیمهٔ عرض رودخانه پیش رفته بودند. در ۳۰ آوریل، وابستهٔ نظامی فرانسه در برن هشدار داد که محور اصلی تهاجم آلمان در منطقهٔ رود موز، در حوالی سدان خواهد بود و این حمله احتمالاً بین ۸ تا ۱۰ مه آغاز می‌شود. این گزارش‌ها، همانند گزارش‌های مشابهی که از منابع بی‌طرفی چون واتیکان دریافت شده بود، تأثیر چندانی بر گاملین نگذاشت. همچنین، گزارش شناسایی هوایی فرانسه از مشاهدهٔ ستونی به طول ۱۰۰ کیلومتر (۶۰ مایل) از خودروهای زرهی آلمانی در امتداد مرز لوکزامبورگ، که تا داخل خاک آلمان ادامه داشت، نیز نتوانست نظر او را تغییر دهد.

مقدمه

ارتش آلمان

آلمان ۴٬۲۰۰٬۰۰۰ نفر از نیروهای هیر (ارتش آلمان)، ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر از نیروهای لوفت‌وافه (نیروی هوایی آلمان)، ۱۸۰٬۰۰۰ نفر از نیروهای کریگس‌مارینه (نیروی دریایی آلمان) و ۱۰۰٬۰۰۰ نفر از نیروهای وافن-اس‌اس (شاخهٔ نظامی حزب نازی) را بسیج کرده بود. با در نظر گرفتن نیروهای مستقر در لهستان، دانمارک و نروژ، ارتش آلمان ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر نیروی آماده برای شرکت در تهاجمی داشت که قرار بود در ۱۰ مه ۱۹۴۰ آغاز شود. این نیروی انسانی ذخیره در قالب ۱۵۷ لشکر سازمان‌دهی شده بود. از این تعداد، ۱۳۵ لشکر برای شرکت در تهاجم در نظر گرفته شده بودند که ۴۲ لشکر از آن‌ها جزو لشکرهای ذخیره بودند. نیروهای آلمانی در جبههٔ غربی طی ماه‌های مه و ژوئن، حدود ۲٬۴۳۹ عراده تانک و ۷٬۳۷۸ قبضه توپ در اختیار داشتند. در سال‌های ۱۹۳۹–۱۹۴۰، ۴۵ درصد از نیروهای ارتش آلمان دست‌کم ۴۰ سال سن داشتند و ۵۰ درصد از کل سربازان نیز تنها چند هفته آموزش نظامی دیده بودند. ارتش آلمان فاصلهٔ زیادی با موتوریزه شدن کامل داشت؛ در سال ۱۹۴۰ تنها ۱۰ درصد از نیروهای آن موتوریزه بودند و این ارتش فقط ۱۲۰٬۰۰۰ دستگاه خودرو در اختیار داشت؛ در حالی که شمار خودروهای ارتش فرانسه به ۳۰۰٬۰۰۰ دستگاه می‌رسید. تمامی نیروهای نیروی اعزامی بریتانیا موتوریزه بودند. بخش عمدهٔ ترابری تدارکاتی ارتش آلمان با گاری‌ها و دیگر وسایل نقلیهٔ اسب‌کش انجام می‌شد. تنها ۵۰ درصد از لشکرهای آلمانیِ آماده در سال ۱۹۴۰ از آمادگی عملیاتی برخوردار بودند و تجهیزات بسیاری از آن‌ها، در مواردی، حتی از تجهیزات ارتش آلمان در سال ۱۹۱۴ یا لشکرهای هم‌رده در ارتش‌های بریتانیا و فرانسه نیز ضعیف‌تر بود. در بهار ۱۹۴۰، ارتش آلمان از نظر تجهیزات و سازمان‌دهی تنها تا حدی مدرن بود؛ شمار اندکی از لشکرهای نخبه و مجهز آن، در برابر تعداد زیادی لشکر درجهٔ دو و سه قرار داشتند.

گروه ارتش آ متشکل از ۴۵ لشکر و نیم، از جمله هفت لشکر زرهی بود و می‌بایست حرکت اصلی تهاجم را از میان مواضع دفاعی متفقین در آردن به اجرا درآورد. مانور اجراشده توسط ورماخت، گاهی «Sichelschnitt» نامیده می‌شود؛ اصطلاحی آلمانی به معنای «ضربهٔ داس‌مانند» که وینستون چرچیل پس از وقوع این رویداد آن را ابداع کرد. این گروه ارتش شامل سه ارتش (ارتش‌های چهارم، دوازدهم و شانزدهم) و سه سپاه زرهی بود. سپاه پانزدهم به ارتش چهارم اختصاص یافته بود، اما سپاه‌های چهل‌ویکم و نوزدهم، همراه با سپاه چهاردهم که از دو لشکر پیاده‌نظام موتوریزه تشکیل شده بود، در قالب گروه زرهی کلایست و در سطحی عملیاتی و مستقل سازمان‌دهی شدند (ستاد فرماندهی این گروه پیش از ۵ مارس ۱۹۴۰ با عنوان سپاه بیست‌ودوم موتوریزه شناخته می‌شد). گروه ارتش ب به فرماندهی فدر فون بک، متشکل از ۲۹ لشکر و نیم، از جمله سه لشکر زرهی، می‌بایست از طریق کشورهای سفلی پیشروی می‌کرد و یگان‌های شمالی ارتش‌های متفقین را به داخل محاصره می‌کشاند. این گروه ارتش از ارتش‌های ششم و هجدهم تشکیل شده بود. گروه ارتش سی به فرماندهی ارتشبد ویلهلم ریتر فون لیب، متشکل از ۱۸ لشکر از ارتش‌های یکم و هفتم، می‌بایست از مانور دورزنندهٔ دشمن از سمت شرق جلوگیری می‌کرد و با اجرای حملات محدود و ایذایی علیه خط ماژینو و بخش علیای رود راین، نیروهای دشمن را در مواضع خود درگیر نگه می‌داشت.

ارتباطات

ارتباطات بی‌سیم نقشی اساسی در موفقیت آلمان در این نبرد ایفا کرد. تانک‌های آلمانی به گیرنده‌های رادیویی مجهز بودند که امکان دریافت فرمان از تانک‌های فرماندهی دسته را برای آن‌ها فراهم می‌کرد. تانک‌های فرماندهی دسته نیز به سامانه‌های ارتباط صوتی مجهز بودند و می‌توانستند با یگان‌های دیگر ارتباط برقرار کنند. ارتباطات بی‌سیم امکان کنترل تاکتیکی نیروها و واکنش بسیار سریع‌تر در میدان نبرد را نسبت به دشمن فراهم می‌کرد. برخی از فرماندهان، توانایی برقراری ارتباط را اصلی‌ترین شیوهٔ رزم می‌دانستند و تمرین‌های مخابراتی با بی‌سیم را مهم‌تر از آموزش توپخانه تلقی می‌کردند. ارتباطات رادیویی به فرماندهان آلمانی امکان می‌داد یگان‌های خود را هماهنگ کنند و آن‌ها را برای ایجاد تأثیری متمرکز از قدرت آتش، چه در حمله و چه در دفاع، در کنار یکدیگر به‌کار گیرند. برتری عددی فرانسوی‌ها در تسلیحات سنگین و تجهیزات، که اغلب به‌صورت پراکنده و در قالب واحدهای کوچک پشتیبانی به‌کار گرفته می‌شدند، بدین ترتیب خنثی می‌شد. بیشتر تانک‌های فرانسوی نیز فاقد بی‌سیم بودند و فرمان‌ها میان یگان‌های پیاده‌نظام معمولاً از طریق تلفن یا به‌صورت شفاهی ابلاغ می‌شدند.

سامانهٔ ارتباطی آلمان امکان برقراری سطحی از ارتباط و هماهنگی میان نیروهای هوایی و زمینی را فراهم می‌کرد. به لشکرهای زرهی، یگان‌هایی از نیروهای هماهنگ کننده هدایت هوایی تاکتیکی نیز اختصاص داده شده بودند که با خودروها جابه‌جا می‌شدند. تعداد خودروهای فرماندهی اس‌دی. کااف‌ست. ۲۵۱ برای تجهیز تمامی نیروهای ارتش کافی نبود؛ بااین‌حال، بر اساس این نظریه، ارتش می‌توانست در شرایطی خاص، از یگان‌های لوفت‌وافه برای پشتیبانی از حمله درخواست کمک کند. سپاه هشتم هوایی، مجهز به بمب‌افکن‌های شیرجه‌زن یونکرس یو ۸۷ (اشتوکا)، می‌بایست در صورت موفقیت گروه ارتش آ در شکستن خطوط دفاعی متفقین در آردن، از پیشروی سریع نیروهای آلمانی به‌سوی کانال مانش پشتیبانی می‌کرد. همچنین، یک گروه از هواپیماهای یو ۸۷ و یک گروه جنگنده را برای پشتیبانی در حالت آماده‌باش نگه می‌داشت. این نیروها به‌طور متوسط می‌توانستند ظرف ۴۵ تا ۷۵ دقیقه پس از صدور دستور، برای پشتیبانی از یگان‌های زرهی به منطقه برسند.

آتش‌بس، پیامدها و ارزیابی

هیتلر و مقام‌های ارشد آلمان در برابر واگن آتش‌بس در جنگل کومپین، ۲۱ ژوئن ۱۹۴۰، یک روز پیش از امضای آتش‌بس فرانسه و آلمان

مذاکرات آتش‌بس با آلمان در جنگل کومپین و در همان واگنی انجام شد که آتش‌بس ۱۱ نوامبر ۱۹۱۸ در آن امضا شده بود. پیمان فرانسه و آلمان در ۲۲ ژوئن امضا شد و آتش‌بس با ایتالیا نیز در ۲۴ ژوئن به امضا رسید. هر دو توافق اندکی پس از نیمه‌شب ۲۵ ژوئن به اجرا درآمدند و نبرد فرانسه پایان یافت. برخلاف متن پیشین این مقاله و تعبیر رایج «تسلیم بی‌قیدوشرط»، دولت فرانسه آتش‌بس امضا کرد و دولت، نیروی دریایی و بخش بزرگی از امپراتوری استعماری آن باقی ماندند. با این حال، آلمان شمال، غرب و ساحل اقیانوس اطلس فرانسه را اشغال کرد و هزینه‌های سنگین اشغال را بر دولت فرانسه تحمیل کرد. دولت پتن در منطقهٔ غیر اشغالی مستقر شد و در ژوئیه، پس از انتقال نهادهای دولتی به ویشی و اعطای اختیارات قانون‌گذاری به پتن، جمهوری سوم فرانسه جای خود را به حکومت فرانسه ویشی داد.

ابعاد انسانی شکست بسیار بزرگ بود. نیروهای آلمانی در جریان شکست و فروپاشی ارتش فرانسه حدود ۱٫۸ میلیون نظامی فرانسوی را به اسارت گرفتند و نزدیک به ۱٫۵ میلیون نفر از آنان را به آلمان منتقل کردند، جایی که بسیاری تا سال‌های پایانی جنگ در اسارت باقی ماندند. جابه‌جایی میلیون‌ها غیرنظامی نیز زندگی اقتصادی و خانوادگی کشور را برهم زد و بازگشت پناهجویان پس از آتش‌بس خود به مسئله‌ای پیچیده میان دولت فرانسه و مقام‌های اشغالگر تبدیل شد. برای بریتانیا، نجات بخش بزرگی از نیروی اعزامی در دانکرک امکان ادامهٔ جنگ زمینی در آینده را حفظ کرد، اما از دست رفتن متحد اصلی اروپایی و تجهیزات عظیم ارتش وضعیت راهبردی را به‌شدت دشوار ساخت. شکست فرانسه آلمان را بر سواحل کانال مانش مسلط کرد و نبرد بعدی بر سر برتری هوایی در غرب به نبرد بریتانیا انجامید.

تبیین علت شکست فرانسه از مهم‌ترین مناقشات تاریخ‌نگاری جنگ جهانی دوم بوده است. روایت‌های پس از ۱۹۴۰ گاه شکست را به «انحطاط» جامعهٔ فرانسه، روحیهٔ ضعیف سربازان یا برتری فناورانهٔ آشکار آلمان نسبت می‌دادند. پژوهش‌های بعدی این توضیح‌های تک‌علتی را زیر سؤال برده‌اند. ارتش فرانسه در شمار تانک و توپخانه ضعیف‌تر از آلمان نبود و بسیاری از یگان‌ها، از بلژیک تا سم و آلپ، مقاومت مؤثری نشان دادند. در عوض، ترکیب تصمیم عملیاتی دایل–بردا، تمرکز بهترین نیروهای متفقین در شمال، ضعف پوشش منطقهٔ سدان، تمرکز زرهی و هوایی آلمان در نقطهٔ اصلی رخنه، سرعت فرماندهی و بهره‌برداری از موفقیت اولیه سبب شد یک شکست محلی به فروپاشی عملیاتی در مقیاس سراسر جبهه تبدیل شود. کارل-هاینتس فریزر نیز پیروزی آلمان را به‌جای نتیجهٔ اجرای یک فرمول بی‌نقص و از پیش تثبیت‌شدهٔ بلیتس‌کریگ، حاصل طرحی پرخطر، ابتکار فرماندهان و رشته‌ای از تصمیم‌ها و فرصت‌های میدانی می‌داند. در تاریخ‌نگاری جدیدتر، سقوط فرانسه نه اجتناب‌ناپذیر شمرده می‌شود و نه با یک ضعف ملی واحد توضیح داده می‌شود.

جستارهای وابسته

• مورد زرد
• نبرد هلند
• نبرد بلژیک
• نبرد دانکرک
• تخلیه دانکرک
• پیمان آتش‌بس ۲۲ ژوئن ۱۹۴۰
• حمله ایتالیا به فرانسه
• فرانسه ویشی

منابع

• Atkin, Ronald (1990). Pillar of Fire: Dunkirk 1940. Edinburgh: Birlinn. ISBN 1-84158-078-3.
• Beevor, Antony (2013). The Second World War. London: Phoenix (Orion Books). ISBN 978-0-7538-2824-3.
• Belgium: The Official Account of What Happened 1939–1940 [Belgian Ministry of Foreign Affairs] (in French). London: Ministère des Affaires Étrangères de la Belge. 1941. OCLC 4025429. LCOC 42016037. Retrieved 15 September 2015.
• Blatt, Joel, ed. (1997). The French Defeat of 1940: Reassessments. Providence, RI: Berghahn. ISBN 1-57181-109-5.
• Bond, Brian (1990). Britain, France and Belgium, 1939–1940. London: Brassey's. ISBN 0-08-037700-9.
• Buckley, John (1998). Air Power in the Age of Total War. London: UCL Press. ISBN 1-85728-589-1.
• Carswell, Richard (2019). The Fall of France in the Second World War: History and Memory. London: Palgrave MacMillan. ISBN 978-3-030-03954-7.
• Chappel, Michael "Mike" (1985). The Canadian Army at War. Men at Arms. Oxford: Osprey. ISBN 978-0-85045-600-4.
• Christofferson, Thomas R.; Christofferson, Michael S. (2006). France during World War II: From Defeat to Liberation. Fordham University Press. ISBN 0-8232-2562-3.
• Churchill, Winston S. (1949). Their Finest Hour. The Second World War. Vol. II. Cambridge: Houghton Mifflin. OCLC 396145.
• Citino, Robert Michael (1999). The Path to Blitzkrieg: Doctrine and Training in the German Army, 1920–1939. Boulder: Lynne Rienner. ISBN 1-55587-714-1.
• Citino, Robert M. (2002). Quest for Decisive Victory: From Stalemate to Blitzkrieg in Europe, 1899–1940. Modern War Studies. Lawrence: University Press of Kansas. ISBN 0-7006-1176-2.
• Citino, Robert M. (2005). The German Way of War: From the Thirty Years' War to the Third Reich. Lawrence: University Press of Kansas. ISBN 978-0-7006-1624-4.
• Cook Jr., Llewellyn D. (2006). "Badoglio, Marshal Pietro". In Bradford, James C. (ed.). International Encyclopedia of Military History. Routledge. pp. 148–149. ISBN 978-0-415-93661-3. Retrieved 14 August 2026.
• Corum, James (1992). The Roots of Blitzkrieg: Hans von Seeckt and German Military Reform. Modern War Studies. Lawrence: University Press of Kansas. ISBN 0-7006-0541-X.
• Corum, James (1997). The Luftwaffe: Creating the Operational Air War, 1918–1940. Lawrence: University Press of Kansas. ISBN 978-0-7006-0836-2.
• Corum, James (2025). France 1940: The first great clash of World War II airpower. Air Campaign (No. 53) (ePub, Bloomsbury ed.). Oxford: Osprey. ISBN 978-1-4728-6484-0.
• David, Saul (2018) [1994]. After Dunkirk: Churchill's Sacrifice of the Highland Division (Kindle ed.). Sharpe Book. ISBN 978-1-911445-44-9.
• David, Saul (2009). War: The Definitive Visual History. London: Dorling Kindersley. ISBN 978-0-7566-6817-4.
• de Jong, Loe (1970). Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog 1939–1945 Deel 3 Mei '40 [The Kingdom of the Netherlands in the Second World War 1939–1945 Part 3 May '40] (PDF) (in Dutch). Amsterdam: Rijksinstituut Voor Oorlogsdocumentatie. OCLC 926786827. Archived (PDF) from the original on 3 April 2022. Retrieved 27 May 2022.
• Donnell, Clayton (2017). The Battle for the Maginot Line, 1940. Barnsley: Pen and Sword. ISBN 978-1-4738-7728-3.
• De Waal, Frans (1990). Peacemaking Among Primates. New York: Harvard University Press. ISBN 0-674-65921-X.
• Dear, Ian; Foot, M. (2005). The Oxford Companion to World War II. London: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280666-6.
• Deighton, Len (2008). Fighter: The True Story of the Battle of Britain (illus. ed.). Random House. ISBN 978-1-84595-106-1.
• Doughty, R. A. (2014a) [1985]. The Seeds of Disaster: The Development of French Army Doctrine, 1919–1939 (Stackpole, Mechanicsburg, PA ed.). Hamden, CT: Archon Books. ISBN 978-0-8117-1460-0.
• Dunstan, Simon (2005). Fort Eben Emael: The Key to Hitler's Victory in the West. Bloomsbury USA. ISBN 1-84176-821-9.
• Durand, Yves (1981). La Captivité, Histoire des prisonniers de guerre francais 1939–1945 [The Captivity: History of the French War Prisoners] (in French) (2nd revue et corrigée ed.). Paris: F.N.C.P.G.-C.A.T.M. OCLC 417568776.
• Ellis, John (1993). The World War II Data Book. Aurum Press. ISBN 978-1-85410-254-6.
• Ellis, Major L. F. (2004) [1st. pub. HMSO 1954]. Butler, J. R. M. (ed.). The War in France and Flanders 1939–1940. History of the Second World War United Kingdom Military Series. Naval & Military Press. ISBN 978-1-84574-056-6. Archived from the original on 17 December 2020. Retrieved 11 September 2016.
• Evans, Martin Marix (2000). The Fall of France: Act of Daring. Oxford: Osprey. ISBN 1-85532-969-7.
• Fennell, Jonathan (2019). Fighting the People's War. The British and Commonwealth Armies and the Second World War. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-03095-4.
• Forczyk, Robert (2019). Case Red: The collapse of France, 1940 (pbk. ed.). Oxford, New York: Osprey. ISBN 978-1-4728-2442-4.
• French, David (2001). Raising Churchill's Army: The British Army and the War against Germany, 1919–1945. London: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-924630-4.
• Frieser, Karl-Heinz (1995). Blitzkrieg-Legende: Der Westfeldzug 1940, Operationen des Zweiten Weltkrieges [The Blitzkrieg Myth: The Western Campaign in 1940, Operations of the Second World War] (in German). München: R. Oldenbourg. ISBN 3-486-56124-3.
• Frieser, Karl-Heinz (2005). The Blitzkrieg Legend: The 1940 Campaign in the West. Translated by Greenwood, J. T. (eng. trans. ed.). Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-294-2.
• Gardner, W. J. R. (2000). The evacuation from Dunkirk: Operation Dynamo, 26 May – 4 June 1940. London: Routledge. ISBN 978-0-7146-8150-4.
• Gorce, Paul-Marie de la (1988). L'aventure coloniale de la France – L'Empire écartelé, 1936–1946 [The French Colonial Adventure] (in French). Paris: Denoël. ISBN 978-2-207-23520-1.
• Groehler, Olaf (1981). Geschichte des Luftkrieges: 1910 bis 1980 [History of Air Warfare: 1910 to 1980] (3rd ed.). Berlin: Militärverl. der Dt. Demokrat. Republik. OCLC 312459409.
• Harman, Nicholas (1980). Dunkirk: The Necessary Myth. London: Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-24299-X.
• Haslam, J.; Urbach, K., eds. (2014). Secret Intelligence in the European States System, 1918–1989. Stanford: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-8891-5.
  • Schuker, S. A. "Seeking a Scapegoat: Intelligence and Grand Strategy in France". In Haslam & Urbach (2014).
• Healy, Mark (2007). Prigent, John (ed.). Panzerwaffe: The Campaigns in the West 1940. Vol. I. London: Ian Allan. ISBN 978-0-7110-3239-2.
• Hinsley, F. H.; et al. (1979). British Intelligence in the Second World War: Its Influence on Strategy and Operations. Vol. I. London: HMSO. ISBN 978-0-11-630933-4.
• Hooton, E. R. (1994). Phoenix Triumphant: The Rise and Rise of the Luftwaffe. London: Brockhampton Press. ISBN 1-86019-964-X.
• Hooton, E. R. (2007). Luftwaffe at War; Blitzkrieg in the West. London: Chevron/Ian Allan. ISBN 978-1-85780-272-6.
• Hooton, E. R. (2010). The Luftwaffe: A Study in Air Power 1933–1945. Classic. ISBN 978-1-906537-18-0.
• Imlay, Talbot C.; Toft, Monica Duffy (2007). The Fog of Peace and War Planning: Military and Strategic Planning Under Uncertainty. Cass: Strategy and History. London: Routledge. ISBN 978-1-134-21088-6.
• Jackson, Robert (1974). Air War Over France, 1939–1940. London: Ian Allan. ISBN 978-0-7110-0510-5.
• Jackson, Julian (2003). The Fall of France: The Nazi Invasion of 1940. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-192-80550-8.
• Jackson, Julian (2001). France: The Dark Years, 1940–1944. London: Oxford University Press. ISBN 0-19-820706-9.
• Kaufmann, J. E.; Kaufmann, H. W. (2007). Fortress France: The Maginot Line and French Defenses in World War II. Stackpole Military History. Stackpole Books. ISBN 978-0-811-73395-3.
• Keegan, John (2005). The Second World War. New York: Penguin Books. ISBN 978-0-14-303573-2.
• Kershaw, Ian (2002). Hitler, 1936–1945. Munich: Pantheon.
• Krause, M.; Phillips, C. (2006). Historical Perspectives of Operational Art. Fort McNair, Washington DC: Center of Military History. ISBN 978-0-16-072564-7.
• Longden, Sean (2008). Dunkirk: The Men They Left Behind. London: Constable. ISBN 978-1-84529-520-2.
• Maier, Klaus A.; Rohde, Horst; Stegemann, Bernd; Umbreit, Hans (2015) [1991]. Falla, P. S. (ed.). Germany and the Second World War: Germany's Initial Conquests in Europe (in English). Vol. II. Translated by McMurry, Dean S.; Osers, Ewald (trans. pbk. Clarendon Press, Oxford ed.). Freiburg im Breisgau: Militärgeschichtliches Forschungsamt [Research Institute for Military History]. ISBN 978-0-19-873834-3.
  • Umbreit, B. "German Victory in Western Europe". In Maier et al. (2015).
• May, Ernest R. (2000). Strange Victory: Hitler's Conquest of France. London: I.B.Tauris. ISBN 978-1-85043-329-3. online
• Megargee, Geoffrey P. (2000). Inside Hitler's High Command. Lawrence: Kansas University Press. ISBN 0-7006-1015-4.
• Mitcham Jr., Samuel W. (2001). Hitler's Field Marshals And Their Battles. Cooper Square Press. ISBN 0-8154-1130-8.
• Melvin, Mungo (2010). Manstein: Hitler's Most Controversial General. W&N. ISBN 978-0-297-84561-4.
• Murray, Williamson (1983). Strategy for Defeat: The Luftwaffe 1933–1945 (online scan ed.). Maxwell Air Force Base, AL: Air University Press (US National Government Publication). ISBN 978-1-4294-9235-5.
• Neave, Airey (2003) [1972]. The Flames of Calais: A Soldiers Battle 1940 (Pen & Sword, Barnsley ed.). London: Hodder & Stoughton. ISBN 978-0-85052-997-5.
• Neitzel, Sönke; Welzer, Harald (2012). Soldaten: On Fighting, Killing and Dying: The Secret World War II Tapes of German POWs. London: Simon & Schuster. ISBN 978-1-84983-948-8.
• Overmans, Rüdiger (2004). Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg (3rd ed.). Munich: De Gruyter Oldenbourg. ISBN 978-3486200287.
• Polmar, Norman; Allen, Thomas B. (2012). World War II: The Encyclopedia of the War Years (2nd ed.). Mineola, N.Y.: Dover Publications. ISBN 978-0-48-647962-0.
• Porch, Douglas (2004). The Path to Victory: The Mediterranean Theater in World War II (1st ed.). New York: Farrar, Straus and Giroux. ISBN 978-0-374-20518-8.
• Porch, Douglas (2022). Defeat and Division: France at War, 1939–1942. Armies of the Second World War. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-04746-4.
• Quellien, Jean (2010). "Les pertes humaines". La France pendant la Seconde Guerre mondiale – Atlas historique (in French) (online scan ed.). éd. Fayard, ministère de la Défense. OCLC 812049413.
• Read, Anthony (2003). The Devil's Disciples: Hitler's Inner Circle. W.W. Norton & Company. ISBN 0-393-32697-7.
• Reynolds, David (1993). "Churchill in 1940: The Worst and Finest Hour". In Blake, Robert B.; Louis, William Roger (eds.). Churchill. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-820626-7.
• Roth, Ariel Ilan (2010). Leadership in International Relations: The Balance of Power and the Origins of World War II. Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-10690-1.
• Romanych, M.; Rupp, M. (2010). Maginot Line 1940: Battles on the French Frontier. Oxford: Osprey. ISBN 978-1-84603-499-2.
• Sebag-Montefiore, Hugh (2006). Dunkirk: Fight to the Last Man. New York: Viking. ISBN 978-0-670-91082-3.
• Sheppard, Alan (1990). France, 1940: Blitzkrieg in the West. Oxford: Osprey. ISBN 978-0-85045-958-6.
• Schiavon, Max (2021). Gamelin: la tragédie de l'ambition [Gamelin: The Tragedy of Ambition] (in French). Paris: Perrin. ISBN 978-226-208-001-3. Archived from the original on 23 April 2026. Retrieved 4 February 2026.
• Shirer, William L. (1990). The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany. Simon & Schuster. ISBN 0-671-72868-7.
• Strawson, John (2003). Hitler as Military Commander. Military Classics. Barnsley: Pen & Sword. ISBN 978-0-85052-956-2.
• Stout, Jay. A (2010). The Men Who Killed the Luftwaffe: The U.S Army Air Forces against Germany (1st ed.). Mechanicsburg PA: Stackpole Books. ISBN 978-0-8117-0659-9.
• Taylor, A. J. P.; Mayer, S. L., eds. (1974). A History of World War Two. London: Octopus Books. ISBN 0-7064-0399-1.
• Tooze, Adam (2006). The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy. Allen Lane. ISBN 0-7139-9566-1.
• Weal, John (1997). Junkers Ju 87 Stukageschwader 1937–41. Oxford: Osprey. ISBN 1-85532-636-1.
• Weinberg, Gerhard (1994). A World at Arms: A Global History of World War II. London: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-44317-3.
• Zaloga, Steven J. (2011). Panzer IV vs Char B1 bis: France 1940. Oxford: Osprey. ISBN 978-1-84908-378-2.

مجلات

• Alexander, Martin (2007). "After Dunkirk: The French Army's Performance Against 'Case Red', 25 May to 25 June 1940". War in History. 14 (2): 219–264. doi:10.1177/0968344507075873. ISSN 1477-0385. S2CID 153751513.
• Baliszewski, Dariusz (19 September 2004). "Most honoru". Wprost (in Polish) (1138). ISSN 0209-1747. Archived from the original on 14 May 2007. Retrieved 24 March 2005.
• Corum, James (January 1995). "The Luftwaffe's Army Support Doctrine, 1918–1941". The Journal of Military History. 59 (1): 53–76. doi:10.2307/2944364. ISSN 1543-7795. JSTOR 2944364.
• DiNardo, R. L.; Bay, Austin (January 1988). "Horse-Drawn Transport in the German Army". Journal of Contemporary History. 23 (1): 129–142. doi:10.1177/002200948802300108. ISSN 0022-0094. S2CID 159871841.
• Facon, Patrick (March 1996). "Slowing Down Blitzkrieg: A Curtiss Fighter Ace in the Battle of France". Air Fan International. Publitek. ISSN 1083-2548.
• Gunsburg, Jeffery A. (April 1992). "The Battle of the Belgian Plain, 12–14 May 1940: The First Great Tank Battle". The Journal of Military History. 56 (2): 207–244. doi:10.2307/1985797. ISSN 0899-3718. JSTOR 1985797.
• ——— (January 2000). "The Battle of Gembloux, 14–15 May 1940: The 'Blitzkrieg' Checked". The Journal of Military History. 64 (1): 97–140. doi:10.2307/120789. JSTOR 120789.
• Harvey, D. (October 1990). "The French Armée de l'Air in May–June 1940: A Failure of Conception". Journal of Contemporary History. 25 (4): 447–465. doi:10.1177/002200949002500404. ISSN 0022-0094. S2CID 159795712.
• Mansoor, Peter R. (June 1988). Childress, P. W. (ed.). "The Second Battle of Sedan, May 1940". Military Review. LXVIII (6). Fort Leavenworth, KS: United States Army Combined Arms Center: 64–75. ISSN 0026-4148. PB-100-88-6. Archived from the original on 25 August 2020. Retrieved 6 October 2016.
• Rochat, Giorgio (1 January 2008). "La campagne italienne de juin 1940 dans les Alpes occidentales". Revue historique des armées. 250. Translator: Anne Pilloud. Vincennes: Service historique de la défense: 77–84. doi:10.3917/rha.250.0077. ISSN 0035-3299. S2CID 161280892. Archived from the original on 1 September 2017. Retrieved 9 December 2015.
• Sica, Emanuele (2012). "June 1940: The Italian Army and the Battle of the Alps". Canadian Journal of History. 47 (2). Saskatoon, SK: University of Toronto Press: 355–378. doi:10.3138/cjh.47.2.355. ISSN 0008-4107.
• Scheck, Raffael (2010). "French Colonial Soldiers in German Prisoner-of-War Camps (1940–1945)". French History. XXIV (3): 426. doi:10.1093/fh/crq035.

• Alexander, Martin S. (2015). "French grand strategy and defence preparations". In John Ferris; Evan Mawdsley (eds.). The Cambridge History of the Second World War (in English). Cambridge University Press. pp. 78–106. doi:10.1017/CHO9781139855969.006.
• Frieser, Karl-Heinz (2005). The Blitzkrieg Legend: The 1940 Campaign in the West (in English). John T. Greenwood. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press.
• Jackson, Julian (2004). The Fall of France: The Nazi Invasion of 1940 (in English). Oxford University Press. ISBN 9780192805508.
• Moore, Bob (2022). "Defeat and Internment: The French Army in German Hands". Prisoners of War: Europe: 1939–1956 (in English). Oxford University Press. pp. 60–89. doi:10.1093/oso/9780198840398.003.0003.
• Porch, Douglas (2022). Defeat and Division: France at War, 1939–1942 (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781107239098.
• Risser, Nicole Dombrowski (2012). France under Fire: German Invasion, Civilian Flight and Family Survival during World War II (in English). Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139178037.

پیوند به بیرون

• «شکست در غرب، ۱۹۴۰» در موزهٔ ملی ارتش بریتانیا
• «نبرد فرانسه» در موزه‌های جنگ امپراتوری
• «تهاجم آلمان به اروپای غربی، مه ۱۹۴۰» در دانشنامهٔ هولوکاست