Edukira joan

Olby

Olby
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
BarrutiClermont-Ferrandeko barrutia
Kantonamenducanton of Rochefort-Montagne
Izen ofizialaOlby
Posta kodea63210
Geografia
Koordenatuak45°44′44″N 2°52′03″E / 45.7456°N 2.8675°E / 45.7456; 2.8675
Mapa
Azalera17,38 km²
Altitudea690 m, 976 m eta 798 m
MugakideakCeyssat, Mazaye, Nébouzat, Saint-Bonnet-près-Orcival eta Saint-Pierre-Roche
Demografia
Biztanleria857 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 458 (%53,3) (%46,7) 402 alt_right
Dentsitatea49 bizt/km²
olby.fr

Olby (frantsesez eta ofizialki: Olby) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 857 biztanle zituen 17,4 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ceyssat, Mazaye, Nébouzat, Saint-Bonnet-près-Orcival eta Saint-Pierre-Roche.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
OlbyOlby
Població amb 610 habitants (2000)Ceyssat (3,1 km)
Població amb 748 habitants (2000)Nébouzat (4,4 km)
Població amb 637 habitants (2000)Mazaye (4,5 km)
Població amb 256 habitants (2000)Orcival (7,1 km)
Població amb 306 habitants (2000)Aurières (7,5 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,8 °C-koa da, 15,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1036 mm-koa da, urtarrilean 11,3 euri-egun eta uztailean 8,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Gelles udalerrian dago, 5,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1026,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 37,8 °C-koa da, 2012ko abuztuaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -25 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea400500600700800900100011001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 402 gizon, 458 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.24
 
95+
 
1.09
0.00
 
90-94
 
0.00
2.49
 
85-89
 
5.68
1.24
 
80-84
 
0.00
1.24
 
75-79
 
0.00
3.73
 
70-74
 
6.77
0.00
 
65-69
 
2.18
12.94
 
60-64
 
5.68
7.71
 
55-59
 
10.26
8.96
 
50-54
 
4.59
10.20
 
45-49
 
12.45
2.49
 
40-44
 
3.49
7.71
 
35-39
 
9.17
7.71
 
30-34
 
5.68
6.47
 
25-29
 
3.49
1.24
 
20-24
 
2.18
5.22
 
15-19
 
2.18
7.71
 
10-14
 
4.59
5.22
 
5-9
 
8.08
6.47
 
0-4
 
12.45
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Olby udalerrian 857 biztanle zeuden eta 356 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,41 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 36,5). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 25,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

857biztanle
356elkarbizitza-unitate
2,41lagun elkarbizitza-unitateko
265familia
Udalerria
% 37
% 34
% 26
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 265 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (130). Guraso bakarreko 15 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 121 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 61k seme-alaba bakarra zuten etxean, 66k bi, eta 18k hiru edo gehiago.[9]

121
130
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean121
Seme-alaba bat61
Bi seme-alaba66
Hiru seme-alaba18
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 686 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 54,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 92,4).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 9
40-54% 7
55-64% 16
65-79% 20
80 +% 55
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 84
40-54% 92
55-64% 82
65-79% 78
80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 48,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 26,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,1 izatezko bikotean eta % 14,3 PACS bidez lotuta). % 17,8 ezkongabeak ziren, % 4,7 alargunak eta % 3,2 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 48,1
Ezkongabea% 17,8
PACS bidez lotuta% 14,3
Izatezko bikotean% 12,1
Alarguna% 4,7
Dibortziatuta% 3,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,1), erdi-mailako lanbideak (% 18,5), enplegatuak (% 18,3), goi-mailako langileak (% 12,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,1) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. 11 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,1).[9]

Udalerria
% 13
% 18
% 18
% 8
% 33
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 443 etxebizitza zeuden. Horietatik 353 egoitza nagusi ziren, 43 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 47 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (427), eta apartamentuak gutxi ziren (13). Egoitza nagusietatik 307 beren jabearen bizilekuak ziren, 36 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 9 doan lagata.[10]

443etxebizitza
353egoitza nagusi
427etxe
13apartamentu

Etxebizitza multzoa

353
43
47
Egoitza nagusia (353)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (43)Hutsik (47)

Etxe mota

427
Etxea (427)Apartamentua (13)

Jabetza egoera

307
36
Jabeak (307)Alokairuan (36)Doan lagata (9)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (101).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik54
1919-194520
1946-197031
1971-199067
1991-200551
2006-2020101

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (224). 142 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 299 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 112 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 223tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela6
3 gela34
4 gela88
5 gela edo gehiago224

Berogailu mota

73
120
142
Fuel-olioa (73)Elektrizitatea (120)Gas botila (18)Bestelakoak (142)

Aparkalekua eta ibilgailuak

299aparkalekua
112ibilgailu 1
223ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 526 biztanleetatik 437 aktibo ziren (% 83,1), horietako 424 lanean (% 80,6) eta 12 langabezian (aktiboen % 2,7).

52615-64 urteko biztanle
% 83,1aktibo
% 80,6lanean
% 2,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,5
25-54 urte% 97,1
55-64 urte% 67,3
Gizonak% 82,8
Emakumeak% 83,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,5
BEPC, brebeta% 7,7
CAP-BEP% 6,0
Batxilergoa% 0,0
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 1,3
Goi-mailako +5% 3,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 2,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

89 ez-aktibotik 38 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 42,7), 29 erretiraturik zeuden (% 32,6) eta 23 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,8).

Ez-aktiboak

% 43
% 33
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 8
% 22
% 36
% 20
% 9
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 145 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 424 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

145enplegu udalerrian
% 52,4soldatapeko
% 46,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.680 eurokoa zen.

27.680 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.040 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 35 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.[12]

2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.[13]

2000. urtean Olby udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.272 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 1972ko maiatzaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Gelles », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]