Edukira joan

Acs

Wikipedia, Entziklopedia askea
Acs
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Ariège
BarrutiFoixeko barrutia
Kantonamenducanton of Ax-les-Thermes
Izen ofizialaAx-les-Thermes
Ax
Posta kodea09110
Geografia
Koordenatuak42°43′10″N 1°50′20″E / 42.7194°N 1.8389°E / 42.7194; 1.8389
Mapa
Azalera30,26 km²
Altitudea720 m, 697 m, 2.411 m eta 1.462 m
MugakideakAscou, Ignaux, Merens las Vals, Orgeix, Savignac-les-Ormeaux eta Sorgeat
Demografia
Biztanleria1.285 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 647 (%50,9) (%49,1) 625 alt_right
Dentsitatea42 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakPoppi
mairie-ax.fr

Acs (okzitanieraz Acs, frantsesez eta ofizialki: Ax-les-Thermes) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.285 biztanle zituen 30,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ascou, Ignaux, Merens las Vals, Orgeix, Savignac-les-Ormeaux eta Sorgeat.

Mapa
Ax-les-Thermes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Ax-les-ThermesAx-les-Thermes
Població amb 71 habitants (2000)Ignaux (1,3 km)
Població amb 96 habitants (2000)Sorgeat (1,4 km)
Població amb 127 habitants (2000)Ascou (1,8 km)
Població amb 96 habitants (2000)Orgeix (2,7 km)
Població amb 30 habitants (2000)Vaychis (3,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio zentraletako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1200 mm artekoa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,7 °C-koa da, 5,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 995 mm-koa da, urtarrilean 8,4 euri-egun eta uztailean 6,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ascon udalerrian dago, 4,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1258,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 37 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -22,2 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea120014001600180020001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 625 gizon, 647 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.55
0.80
 
90-94
 
6.18
0.80
 
85-89
 
6.96
6.40
 
80-84
 
3.86
4.00
 
75-79
 
6.96
6.24
 
70-74
 
2.94
4.80
 
65-69
 
6.96
5.44
 
60-64
 
7.57
8.64
 
55-59
 
9.89
5.28
 
50-54
 
6.65
7.68
 
45-49
 
4.33
3.84
 
40-44
 
5.72
7.04
 
35-39
 
5.10
3.04
 
30-34
 
3.71
12.00
 
25-29
 
4.48
7.04
 
20-24
 
2.32
5.92
 
15-19
 
3.71
4.48
 
10-14
 
6.18
4.48
 
5-9
 
2.16
2.08
 
0-4
 
2.78
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Ax-les-Thermes udalerrian 1.147 biztanle zeuden eta 658 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,74 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 47,0), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

1.147biztanle
658elkarbizitza-unitate
1,74lagun elkarbizitza-unitateko
334familia
Udalerria
% 11
% 26
% 13
% 47
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 334 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (172). Guraso bakarreko 87 familietatik 83etan ama zen guraso bakarra. 196 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 111k seme-alaba bakarra zuten etxean, 23k bi, eta 4k hiru edo gehiago.[9]

172
75
87
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean196
Seme-alaba bat111
Bi seme-alaba23
Hiru seme-alaba4
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 1.164 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 15,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 27,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 63,1). 80 urte edo gehiagoko 150 biztanleetatik 89 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 61 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 15
25-39% 24
40-54% 29
55-64% 32
65-79% 26
80 +% 27
Bikotean bizi da
15-24% 14
25-39% 53
40-54% 51
55-64% 62
65-79% 63
80 +% 28

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 35,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,4 izatezko bikotean eta % 4,0 PACS bidez lotuta). % 29,8 ezkongabeak ziren, % 10,1 alargunak eta % 8,2 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 35,5
Ezkongabea% 29,8
Izatezko bikotean% 12,4
Alarguna% 10,1
Dibortziatuta% 8,2
PACS bidez lotuta% 4,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 31,2), enplegatuak (% 25,5), erdi-mailako lanbideak (% 12,6), goi-mailako langileak (% 9,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 31,2) Ariège departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,8).[9]

Udalerria
% 10
% 13
% 26
% 31
Ariège
% 14
% 16
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.549 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (2.788), 656 egoitza nagusiekin alderatuta eta 104 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (2.694), etxeak baino gehiago (846). Egoitza nagusietatik 336 beren jabearen bizilekuak ziren, 277 alokairuan zeuden, 98 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 43 doan lagata.[10]

3.549etxebizitza
656egoitza nagusi
846etxe
2.694apartamentu

Etxebizitza multzoa

656
2.788
Egoitza nagusia (656)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (2.788)Hutsik (104)

Etxe mota

846
2.694
Etxea (846)Apartamentua (2.694)

Jabetza egoera

336
277
98
Jabeak (336)Alokairuan (277)HLM (98)Doan lagata (43)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (194).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik77
1919-194581
1946-1970173
1971-1990194
1991-200583
2006-202035

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (223). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (357 etxebizitzatan). 357 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 332 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 195tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela37
2 gela105
3 gela137
4 gela154
5 gela edo gehiago223

Berogailu mota

103
357
108
Gas sarea (37)Fuel-olioa (103)Elektrizitatea (357)Gas botila (51)Bestelakoak (108)

Aparkalekua eta ibilgailuak

357aparkalekua
332ibilgailu 1
195ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 727 biztanleetatik 589 aktibo ziren (% 81,0), horietako 526 lanean (% 72,4) eta 63 langabezian (aktiboen % 10,7).

72715-64 urteko biztanle
% 81,0aktibo
% 72,4lanean
% 10,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 65,2
25-54 urte% 90,0
55-64 urte% 69,4
Gizonak% 81,6
Emakumeak% 80,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,0
BEPC, brebeta% 21,2
CAP-BEP% 13,5
Batxilergoa% 10,1
Goi-mailako +2% 1,4
Goi-mailako +3/4% 7,9
Goi-mailako +5% 6,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

138 ez-aktibotik 26 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 18,8), 42 erretiraturik zeuden (% 30,4) eta 70 bestelako ez-aktibo ziren (% 50,7).

Ez-aktiboak

% 19
% 30
% 51
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 16
% 20
% 41
% 9
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.049 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 526 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

1.049enplegu udalerrian
% 79,5soldatapeko
% 20,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.640 eurokoa zen.

23.640 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.360 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 252 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 48 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 51 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 24 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 56 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 50 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 igeltseroak, 4 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 24 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[12]

2009an zeuden 35 establezimendu komertzialetatik, 7 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 1 arropa denda zen, 2 etxerako tresna dendak, 1 elektrotresna denda zen, 14 kirol-dendak eta 1 lore-denda zen.[13]

2000. urtean Ax-les-Thermes udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale eta 2 botika zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Ax-les-Thermes udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 202 ikaslekin.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1959ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Ascou Lavail », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Acs&oldid=11336824"(e)tik eskuratuta