xup

 Entradas similares:  xúp

Maya yucateco

xup
pronunciación (AFI)	/ʃup/
silabación	xup
longitud silábica	monosílaba
rima	up

Etimología

Si puedes, incorpórala: ver cómo.

Verbo transitivo

1

Gastar, acabar.

2

Consumir.

Conjugación

Conjugación de xup (xupik, xuʼupul)  (transitivo, tipo 2, regular) [▲▼]

Formas no personales (verboides)
Infinitivo	xupik
Participio pasivo	xupbil
Formas personales
Voz activa
	(teen)	(teech)	(letiʼ)	(toʼon)	(teʼex)	(letiʼob)
Indicativo incompletivo	(teen) kin xupik	(teech) ka xupik	(letiʼ) ku xupik	(toʼon) k xupik, kin xupikoʼonOTE	(teʼex) ka xupikeʼex	(letiʼob) ku xupikoʼob
Indicativo completivo	(teen) tin xupaj	(teech) ta xupaj	(letiʼ) tu xupaj	(toʼon) t(k) xupaj, tin xupajoʼonOTE, tin xupoʼonOTE/COL	(teʼex) ta xupajeʼex, ta xupeʼexCOL	(letiʼob) tu xupajoʼob, tu xupoʼobCOL
Indicativo resultativo	(teen) in xupmaj	(teech) a xupmaj	(letiʼ) u xupmaj	(toʼon) k xupmaj, in xupmajoʼonOTE, in xupmoʼonOTE/COL	(teʼex) a xupmajeʼex, a xupmeʼexCOL	(letiʼob) u xupmajoʼob, u xupmoʼobCOL
Subjuntivo	(teen) in xupej*	(teech) a xupej*	(letiʼ) u xupej*	(toʼon) k xupej*, in xupoʼonOTE	(teʼex) a xupeʼex	(letiʼob) u xupoʼob
Imperativo	(teen) ―	(teech) xupej*	(letiʼ) ―	(toʼon) ―	(teʼex) xupeʼex	(letiʼob) ―
Voz pasiva
	(teen)	(teech)	(letiʼ)	(toʼon)	(teʼex)	(letiʼob)
Indicativo incompletivo	(teen) kin xuʼupul	(teech) ka xuʼupul	(letiʼ) ku xuʼupul	(toʼon) k xuʼupul, kin xuʼupuloʼonOTE	(teʼex) ka xuʼupuleʼex	(letiʼob) ku xuʼupuloʼob
Indicativo completivo	(teen) (j)xuʼupen	(teech) (j)xuʼupech	(letiʼ) (j)xuʼupij*	(toʼon) (j)xuʼupoʼon	(teʼex) (j)xuʼupeʼex	(letiʼob) (j)xuʼupoʼob
Indicativo resultativo	(teen) xupaʼanen	(teech) xupaʼanech	(letiʼ) xupaʼan	(toʼon) xupaʼanoʼon	(teʼex) xupaʼaneʼex	(letiʼob) xupaʼanoʼob
Subjuntivo	(teen) xuʼupuken	(teech) xuʼupukech	(letiʼ) xuʼupuk	(toʼon) xuʼupukoʼon	(teʼex) xuʼupukeʼex	(letiʼob) xuʼupukoʼob
Leyenda: † arcaico, x no normativo, ■ cambio ortográfico, ■ irregularidad, OTE: forma usada en el oriente de Yucatán y centro de Quintana Roo, COL: coloquial, * los sufijos -ej/-ij se eliminan en posición no terminal.

Véase también

• xuup