Akranes
 | |
| Math | dinas  |
|---|---|
| Poblogaeth | 8,285 |
| Sefydlwyd |
|
| Gefeilldref/i | Bwrdeistref Västervik, Närpes, Bamble |
| Daearyddiaeth | |
| Gwlad |  Gwlad yr Iâ |
| Arwynebedd | 10 km² |
| Uwch y môr | 9 metr |
| Yn ffinio gyda | Hvalfjarðarsveit |
| Cyfesurynnau | 64.3167°N 22.1°W |
| Cod post | 300 |
 | |
Mae Akranes (IPA:ˈaːkraˌnɛːs) yn borthladd a bwrdeisdref ar arfordir orllewinnol Gwlad yr Iâ ac yn gorwedd oddeutu 20 km (12 mi) i'r gogledd o'r brifddinas, Reykjavík. Mae Akranes yn Rhanbarth Vesturland. Ar 1 Ionawr 2017 poblogaeth y dref oedd 7,051. Hi yw'r dref fwyaf yng ngorllewin Gwlad yr Iâ.
Gwladychwyd Akranes yn y 9g ond bu'n rhaid aros nes 1942 cyn i'r dref dderbyn siarter bwrdeisdref.
Hanes
[golygu | golygu cod]Sonia'r Landnámabók i Akranes gael ei gwladychu yn y 9g gan y brodyr Þormóður a Ketill, meibion Bresi. Daethont o'r Iwerddon. Dechreuodd y lle ymffurfio'n dref yng nghanol y 17g a hynny fel pentref bysgota. Yn 1942 fe roddwyd siarter iddi ac yn y blynyddoedd a ddilynodd cododd poblogaeth y dref yn sydyn iawn.
Ceir sawl diwydiant a chydlogwr yn y dref. Agorwyd ffatri sment yn yr 1950au a gorsaf mwyndoddi alwminiwm yn 1998.
Akranes Gyfoes
[golygu | golygu cod]Mae'r diwydiant bysgota yn parhau i fod yn un o brif gyflogwyr y dref ond mae masnach hefyd yn gyflogwyr sylweddol arall wrth i Akranes weithredu fel canolfan wasanaethu ar gyfer ardal wledig y tu cefn iddi.
Disgwylir i'r dref i dyfu ymhellach yn sgil gwella trafnidiaeth gydag ardal Reykjavík Fawr yn dilyn adeiladu Twnnel Hvalfjörður sydd 5.57 km-long (3.46 mi) o hyd yn 1998. Dyma un o dwneli tan-ddŵr hiraf y byd.
Poblogaeth
[golygu | golygu cod]Mae'r dref wedi gweld tŵf cyson a a di-dor ers degawdau.[1]
| Dyddiad | Poblogaeth |
|---|---|
| 1. Rhag. 1981: | 5,267 |
| 1. Rhag. 1997: | 5,127 |
| 1. Rhag. 2003: | 5,582 |
| 1. Rhag. 2004: | 5,655 |
| 1. Rhag. 2005: | 5,782 |
| 1. Rhag. 2006: | 5,955 |
| 1. Rhag. 2007: | 5,976 |
| 1. Rhag. 2008: | 6,401 |
| 1. Rhag. 2009: | 6,609 |
| 1. Rhag. 2010: | 6,549 |
| Rhagfyr 2022: | 7,948 |
| Tachwedd 2024: | 8,071 |
Chwaraeon
[golygu | golygu cod]Mae'r dref yn gartref i glwb chwaraeon, Íþróttabandalag Akraness.
Mae gan Akranes draddodiad pêl-droed hir. Mae'r tîm lleol, ÍA Akranes, wedi bod ymysg timau gorau'r wlad ers blynyddoedd. Ganed cyn chwaraewr Sheffield Wednesday ac Arsenal, y chwaraewr canol cae, Siggi Jonsson yn Akranes a bu'n chwarae gydag ÍA ar dri cyfnod gwahanol.
Amgueddfa Werin
[golygu | golygu cod]Lleolir Amgueddfa Werin Akranes yn y dref. Mae'r (Byggðasafnið í Görðum Akranesi) yn Garðar. Mae'n cynnwys arddangosfeydd ac arteffactau tu fewn a hefyd fel amgueddfa awyr agored yn debyg i Amgueddfa Werin Cymru. Sefydlwyd yr Amgueddfa yn 1953.[2]
Enwogion
[golygu | golygu cod]Jón Óskar - bardd
Gefeilldrefi
[golygu | golygu cod]Mae Akranes wedi gefeillio â'r trefi isod:
Bamble, Norwy
Närpes, Y Ffindir
Qaqortoq, Yr Ynys Las
Sörvágur, Ynysoedd Ffaro
Tønder, Denmarc
Västervik, Sweden
Oriel
[golygu | golygu cod]
Akranes o'r awyr
Tŷ yn Akranes
Langisandur yn Akranes
Akrafjall, gerllaw
Bêls gwair ger Akranes
Hen Oleudy Akranes
Goleudy newydd Akranes
Akranes o'r hen Oleudy
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "Population by municipalities, sex and age 1 January 1998-2024". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2025-01-25. Cyrchwyd 2024-12-30.
- ↑ Akranes Folk Museum – Collection policy (not accessible on the web).
