Avijacija u Turskoj
Avijacija u Turskoj obuhvata civilni i vojni zračni saobraćaj, mrežu aerodroma te domaću zrakoplovnu i svemirsku industriju. Nakon liberalizacije tržišta 1983. godine i daljnjeg otvaranja sektora konkurenciji poslije 2003, tursko tržište civilne avijacije snažno je poraslo.[1] Prema službenom izvještaju turske civilne zrakoplovne uprave, sektor je 2024. zapošljavao 391.250 ljudi i ostvario promet od 43,95 milijardi američkih dolara, dok je krajem 2025. obuhvatao 14 aviokompanija za putnički i kargo-saobraćaj, 800 aviona u njihovim flotama, 60 certificiranih ili licenciranih aerodroma i 247.163.531 putnika na godišnjem nivou.[2]
Aviokompanije
[uredi | uredi izvor]U Turskoj djeluju mrežni, niskotarifni i čarter-prijevoznici. Najveći prijevoznik je Turkish Airlines, koji je početkom 2026. na svojim investitorskim stranicama navodio mrežu od 356 odredišta u 132 države i flotu od 532 aviona.[3][4] U saobraćajnom izvještaju za 2025. kompanija je navela 92.637.225 prevezenih putnika, pri čemu zbirni podaci uključuju i operacije AJet-a.[5]
Prema SHGM-u, najveće flote među turskim aviokompanijama krajem 2025. imali su Turkish Airlines (473 aviona), Pegasus (128), SunExpress (81) i AJet (32).[2]
Aerodromi
[uredi | uredi izvor]Aerodromska mreža Turske znatno je proširena tokom 21. stoljeća. SHGM je za kraj 2025. navodio 60 certificiranih ili licenciranih aerodroma, 85 heliodroma i 15 sletnih staza.[2] Najveće čvorište u zemlji je Aerodrom Istanbul, koji je prema podacima DHMI-ja u 2025. opslužio 84.457.421 putnika i 549.319 kretanja aviona.[6] U istom izvještaju navedeno je da je Međunarodni aerodrom "Sabiha Gökçen" u 2025. prešao 48,4 miliona putnika.[6]
Dana 17. aprila 2025. na Istanbulskom aerodromu uvedene su trostruke nezavisne operacije poletanja i slijetanja, prve takve u Evropi, čime je satni kapacitet povećan sa 120 na 148 kretanja aviona.[7]
Jedan od najvažnijih novijih infrastrukturnih projekata bio je Čukurova međunarodni aerodrom, otvoren u augustu 2024. s planiranim godišnjim kapacitetom od 9 miliona putnika.[8]
Zrakoplovna i svemirska industrija
[uredi | uredi izvor]Turska zrakoplovna i svemirska industrija zasniva se ponajprije na kompanijama Turkish Aerospace (TUSAŞ), TEI, Baykar i Turkish Technic.[9][10][11]
Među najvažnijim savremenim programima nalaze se borbeni avion KAAN, koji je prvi let obavio u februaru 2024, te bespilotna letjelica ANKA III, koja je prvi put poletjela 28. decembra 2023.[12][13] U oblasti bespilotnih sistema Baykarovi programi dostigli su nove etape krajem 2024: Bayraktar TB2 prema navodima kompanije prešao je milion sati naleta, dok je Bayraktar TB3 postao prva bespilotna letjelica koja je uspješno poletjela i sletjela na brod s kratkom palubom.[14][15]
U sektoru održavanja i remonta Turkish Technic i Rolls-Royce potpisali su 2025. sporazum o izgradnji velikog centra za održavanje motora na Istanbulskoj zračnoj luci, dok je početak gradnje objavljen u januaru 2026.[11][16]
Također pogledaj
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ den Hartigh, Erik; Küçükönal, Hatice (2012). "The Turkish aviation system and the strategy of Turkish Airlines". u Curran, R. (ured.). Air Transport and Operations: Proceedings of the Third International Air Transport and Operations Symposium 2012. Amsterdam: IOS Press. str. 231–245. ISBN 978-1-61499-118-2.
- 1 2 3 "2025 Yılı Faaliyet Raporu" (PDF). Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (jezik: turski). T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "Flight Network". Turkish Airlines Investor Relations. Turkish Airlines. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "Fleet". Turkish Airlines Investor Relations. Turkish Airlines. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "2025 Traffic Results" (PDF). Turkish Airlines Investor Relations. Turkish Airlines. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- 1 2 "Havayolunda Cumhuriyet Tarihinin Rekoru". Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (jezik: turski). T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. 9. 1. 2026. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "First in Europe: Türkiye's DHMI Implements Triple Runway Operations at iGA Istanbul Airport". EUROCONTROL. 18. 4. 2025. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "Çukurova Uluslararası Havalimanı 10 Ağustos Saat 15.00'te Açılıyor". Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (jezik: turski). T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. 7. 8. 2024. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "Turkish Aerospace Industries". Turkish Aerospace Industries. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "About Us". TEI. TUSAŞ Engine Industries, Inc. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- 1 2 "Turkish Technic, Rolls-Royce Launch Strategic Partnership in Aero Engine Services". Invest in Türkiye. Investment and Finance Office of the Presidency of the Republic of Türkiye. 7. 5. 2025. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "KAAN'ı Gök Vatan ile Buluşturduk" (PDF). Turkish Aerospace. 21. 2. 2024. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "ANKA III HITS THE BULLSEYE". Turkish Aerospace. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "Türkiye's First Indigenous UCAV Bayraktar TB2 Exceeds 1 Million Flight Hours". Baykar. 10. 12. 2024. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "A First in the History of Global Aviation". Baykar. 20. 11. 2024. Pristupljeno 22. 3. 2026.
- ↑ "Rolls-Royce and Turkish Technic Break Ground on Aero Engine MRO Facility at Istanbul Airport". Invest in Türkiye. Investment and Finance Office of the Presidency of the Republic of Türkiye. 26. 1. 2026. Pristupljeno 22. 3. 2026.
