မာတိကာသို့ ခုန်သလာသရန်

ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ

အဝ်ႏ ဝီခီပီသဒီသယာသ ကို
ပအိုဝ်ႏ
(တောင်သူ၊ ပအူ၊ ပုဲင်အို)
တောမ်ႏလိတ်ပအိုဝ်ႏစခါ မလိုင်ꩻပျိုꩻမူတဲင် ၁၂၅၅ ဗာႏကို ကတဲမ်သခါꩻဒါႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏ
ဒေႏသခံႏမျန်မာခမ်သထီ
လိုꩻခလိုꩻပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ
ဒေႏသခံႏဒေါ့ꩻသလုံꩻသာသဖုံႏ
၁.၅ သန်သ (၂၀၁၄)[၁]
မန်သအက္ခရာႏ (ပအိုဝ်ႏလိတ်ဖဌုံႏ)
ဘာႏသာႏငဝ်သငလါကိုဒ်ဖုံႏ
en:ISO 639-3blk
en:Glottologpaok1235[၂]

ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ (မန်သ: ပအိုဝ်သဘာသာစကာသ) ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငဝ်သငလါ (အဲင်သကလေတ်: Pa'O Language) နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်သထီကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ၁ သန်သလလို အဝ်ႏဒေါ့ꩻသလုံꩻအီဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်သငလါ တမျိုꩻဒျာႏသလူ။ ဒေႏသခံႏဒေါ့ꩻသလုံꩻသာသငဝ်သငလါအနေႏ အဝ်ႏလလေꩻ ခမ်သကောင် တလမ်ႏ ခမ်သဒလမ်သလူ။ [၃]ဘာႏသာႏငေါဝ်သငလါယို ထလာအစလန်ꩻထင်ငါႏ အခဌလိုင်သကိရိယာႏတမျိုꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသလူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်သငလါယို မဉ်ႏအောဝ်ႏခေါ်ခေါ်ဒျာႏနောဝ်ꩻ ထလာလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ဂုဏ်ႏအင်္ဂါႏလက္ခဏာႏတဗာႏနောဝ်ꩻသလူ၊ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငေါဝ်သငလါယိုနောဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ မလန်ဂိုလီယန် တမလိုသပို(မိသာသစု)၊ တိဗက်-ခယ်ႏစလိုသခလိုꩻတလမ်ႏ စောက်ꩻမျိုꩻအဖဌယ်ကိုနောဝ်ꩻသလူ။

ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငေါဝ်သငလါတလမ်ႏ ပျူဘာႏသာႏငေါဝ်သယို ဗလိုန်ပီလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ ကလေ့လာဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်သငလါ သုတေသီသာသဖုံႏ အောဝ်ႏယလုမ်သအံႏလလဒျာႏနောဝ်ꩻသလူ။ ညသဖေႏမောင်တင် အရိုꩻသေꩻခါꩻ "ဘာသာလောကကျမ်သ"ကိုနောဝ်ꩻ ပျူဘာႏသာႏငေါဝ်သယို ဗီသသလတ်ꩻငေါဝ်သအဲဉ်ထောဝ်သ၊ ငေါဝ်သဖလိုႏငေါဝ်သထို ငေါဝ်သရန်သအောဝ်ႏသလစ်ꩻမျိုꩻတဲင် ထလာဒျာႏ တိဘက်မျန်မာဘာႏသာႏငေါဝ်သနောဝ်ꩻသလူ။ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငေါဝ်သယို ဝိသေသလက္ခဏာႏ ထူꩻချာꩻမုꩻ အောဝ်ႏအာတန်နောဝ်ꩻမꩻ ဧကဝဏ္ဏ တသီသပုဂ္ဂလ၊ လလိုက်ခင်ႏလမ်သအုံ၊ ငေါဝ်သဖလိုႏငေါဝ်သထို ငေါဝ်သရန်သဖုံႏ အောဝ်ႏသလစ်ꩻစလိုသကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထီႏသေဗာႏနောဝ်ꩻသလူ။ ဝိသေသနပုဒ်စုကိုတလမ်ႏ ဝါကျမာꩻလမ်သ(ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ)ကိုနောဝ်ꩻ လလိုက်ဒျာႏခင်ႏလမ်သ၊ ရလေꩻဒျာႏခင်ႏလမ်သကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထီႏသေစဲင်သငါႏနောဝ်ꩻသလူ၊ ငေါဝ်သတငလါယို ခင်ႏလမ်သအုံ တရလိုꩻထိုꩻငါ၊ ခင်ႏလမ်သအုံ မဉ်ႏမဲဉ်ႏတောဝ်သငါလဲ့ အီႏသေနာႏဗာႏ အဓိပ္ပါယ်ႏယို ယပ်ꩻထိုꩻစလဉ်ႏ၊ ကုဲင်ထိုꩻစလဉ်ႏနောဝ်ꩻသလူ။ မန်သခမ်သကို ကအောဝ်ႏအုံစလစ်ꩻဒါႏ နီပအိုဝ်ႏခမ်သရင်ꩻသာသဖုံႏ ကဒေါ့ꩻကဖဌောဝ်ႏဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်သနောဝ်ꩻ စလဉ်ႏမန်သငေါဝ်သ တဗလိုန်ပီတောဝ်သဝင်ꩻတဲင် ဘာႏသာႏငေါဝ်သခေါ်ခေါ်ဒျာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထောင်ထလာသလေ့လာ ထီႏသေထလꩻဗာႏနုဲင်သနောဝ်ꩻသလူ။

ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ စလုမ်ႏဖဌာꩻဖဌာꩻနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻဖဌောဝ်ႏလလဒျာႏ နီပအိုဝ်ႏငေါဝ်သ၊ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငေါဝ်သငလါအလောင်သယို အောဝ်ႏလိုႏမာꩻလလေꩻငါႏလဲဉ်သ သုတေသန တန်တန်အာအာ အလုဲင်သတဗာႏနောဝ်ꩻသလူ၊ ဖူသဝေသလောင်ႏလင် ခမ်သရင်ꩻသာသငေါဝ်သငလါလဲ့ ထလူႏထလူႏတလုမ်တလုမ် အလဉ်ႏအရေꩻတဲင် ဟောဝ်လေ့လာထလာသလလူꩻငါႏနောဝ်ꩻသလူ။ ကလပ်ပလိုသနောဝ်ꩻမꩻ ဖဌောဝ်ꩻခမ်သကို မလိုင်ꩻကလိုင်ဝေင်ꩻနယ်ႏသာသ ပအိုဝ်ႏတဖဌာꩻ ကဒေါ့ꩻဒါႏငေါဝ်သယို စောက်ꩻခမ်သကောကရိတ်ဝေင်ꩻနယ်ႏသာသ ပအိုဝ်ႏတဖဌာꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသေနာႏလို့ဒျာႏသလူ၊ လင်ꩻခလိုꩻဝင်ꩻနယ်ႏသာသ ပအိုဝ်ႏတဖဌာꩻ ကဒေါ့ꩻဒါႏငေါဝ်သယို တလိုင်ႏပဂိုꩻ၊ တောင်ႏအူ၊ ထန်ꩻတမလူသ၊ တရလပ်တန်သာသ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ တငလါအောဝ်ႏကုဲင်တောဝ်သ အောဝ်ႏသေနာႏလို့ဒျာႏသလူ၊ ပီနောဝ်ꩻနေနေ ဖဌောဝ်ꩻခမ်သ ယေႏငံႏ၊ ပင်ႏတရာသ ဝေင်ꩻနယ်ႏသာသ ကဒေါ့ꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်သယို မဲင်ꩻခမ်သ၊ သထလုံႏ၊ ဘီသလင်သ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ အောဝ်ႏသေနာႏလို့ဒျာႏနုဲင်သနောဝ်ꩻသလူ။[၄]

ပအိုဝ်ႏမိဉ်ꩻယို Ethnologue ကိုနဝ်ꩻ Black Karen, Northern Taungthu, Taungsu, Pa Oh, Pa-O, Pa’O Karen, Pa-U စတဲင် အမိဉ်ꩻဖဌယ်ဖုံႏ အဝ်ႏနုဲင်သယိုသလူ။ ကလဲႏတလော့ꩻ ပအိုဝ်ႏတောမ်ႏပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသလုံꩻအီဒျာႏ "ပအိုဝ်ႏ"တစလိုသလုမ်ꩻသလူ။

  • /paʔopʰaË©sʰa/


ကိုလိုနီခေတ်ကို ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငဝ်သငလါယို သော့ꩻညီꩻခါꩻ စောက်ꩻကို တလမ်ႏအမိဉ်ꩻ "Black Karen" (စောက်ꩻဖဌေင်သ) နုဲင်သနဝ်ꩻလဲ့ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ တလက်ခံႏတဝ်သသလူ။ [၅]Ethnologue ကိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငဝ်သငလါမိဉ်ꩻ "Black Karen"ယို အလဉ်ႏထလော့ဖဌယ်ခါꩻကဏ္ဍ အဒလောင်ႏနယ်ꩻ တလမ်ႏ "BLK" သလူ။[၆]

အုံအာစလစ်ꩻစဲစ်ꩻခင်ႏလမ်သ

[မလဉ်သဖျင် | မလဉ်သဖျင်အရလီသခိုႏ]

ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငဝ်သငလါနဝ်ꩻ အခေႏခံႏတလမ်ႏ မန်သမဲင်ꩻအက္ခရာႏတဲင် တဲမ်သသလုံꩻချာ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻသလူ။

လိတ်မူအနေႏနဝ်ꩻ ခမ်သကောင် လိတ်ထီသိမ်ႏဟဲ့ꩻ လိတ်မူတောင်ႏကီꩻ တလမ်ႏ ခမ်သဒလမ် လိတ်အခဌဲမ်တရျာꩻဟဲ့ꩻ လိတ်မူသထလုံႏ အဝ်ႏနီမူသလူ။

  1. ↑ ပအိုဝ်ႏ at Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. ↑ Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Pa'o Karen"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
  3. ↑ Shintani Tadahiko. 2015. The Kadaw language. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 106. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).
  4. ↑ (၃၁-၇-၁၉၉၄)ပအိုဝ်ႏစလိုသခလိုꩻအစလိုꩻ(လိတ်ဖေႏသေခမ်သသာသ)၊ မောင်သမလူသခံꩻ အမုဲင်(၄၆)၊ မဲ့ငါ(၂၃)
  5. ↑ Sir George Scott. Among the Hill Tribes of Burma – An Ethnological Thicket. National Geographic Magazine, 1922, p. 293
  6. ↑ Accurate as of Feb. 2013, cf. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=blk