হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্য

ডাঃ হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্য
ডাঃ হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্য
জন্ম	শিলচৰ, অসম, ভাৰত
ৰাষ্ট্ৰীয়তা	ভাৰতীয়
শিক্ষা	শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, গৌহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়
পেচা	চকু বিশেষজ্ঞ
নিয়োগকৰ্তা	শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়
জনা যায়	শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক
বঁটা, সন্মান, পুৰস্কাৰ আদি	অসম বৈভৱ বঁটা (২০২৫)

ডাঃ হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্য (ইংৰাজী: Harsha Bhattacharjee) অসমৰ এগৰাকী বিশিষ্ট চকু বিশেষজ্ঞ। তেওঁ গুৱাহাটীত অৱস্থিত শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক চিকিৎসা সঞ্চালক আৰু বৰ্তমানৰ সভাপতি তথা প্ৰতিষ্ঠাপক ন্যাসৰক্ষী। উত্তৰ-পূব ভাৰতত আধুনিক চকু চিকিৎসা আৰু বিশেষজ্ঞ চিকিৎসা সেৱাৰ বিকাশত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।^[1]^[2]

চিকিৎসা সেৱাৰ লগতে তেওঁ চিকিৎসা শিক্ষা, গৱেষণা আৰু সমাজভিত্তিক চকু চিকিৎসা সেৱাৰ ক্ষেত্ৰতো অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকসকলৰ বাবে উন্নত চকু চিকিৎসা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ সুবিধা গঢ়ি তুলিছে।^[1]^[3]

জীৱন আৰু শিক্ষা

হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্যৰ জন্ম শিলচৰত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃয়ে শুল্ক বিভাগত কৰ্মৰত আছিল। তেওঁ শিলচৰৰ পাব্লিক স্কুলত প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। চিকিৎসক হোৱাৰ লক্ষ্যৰে তেওঁ শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।^[1]

চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ অধ্যয়নৰ সময়তে তেওঁ চকু চিকিৎসাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ উঠে। তেওঁৰ চিকিৎসা জীৱনৰ আৰম্ভণিতে চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ চিকিৎসক ডাঃ হীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ চৌধুৰীয়ে তেওঁক চকু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰখনত আগবাঢ়িবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।^[1]

পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ গৌহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা ১৯৮১ চনত চকু চিকিৎসা বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। গৌহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে তেওঁ ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদৰ অৰ্থসাহায্যপ্ৰাপ্ত গৱেষণা প্ৰকল্পত অংশগ্ৰহণ কৰে।^[1]

তেওঁৰ শিক্ষাগত অৰ্হতাৰ ভিতৰত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক আৰু চকু চিকিৎসা বিষয়ৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ লগতে ৰয়েল কলেজ অৱ ছাৰ্জনছ, গ্লাছগোৰ ফেল'শ্বিপ আৰু ৰয়েল কলেজ অৱ ফিজিচিয়ানছ, এডিনবাৰ্গৰ ফেল'শ্বিপ অন্তৰ্ভুক্ত।^[4]^[1]

চিকিৎসা জীৱন

হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্যই ৰাজ্যিক স্বাস্থ্য সেৱাত চকু চিকিৎসা বিভাগৰ পঞ্জীয়ক হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ সহকাৰী অধ্যাপক পদলৈ উন্নীত হয় আৰু গৌহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়লৈ বদলি হয়।^[1]

১৯৮০ৰ দশকৰ শেষৰফালে তেওঁ চকুত কৃত্ৰিম লেন্স সংস্থাপন কৰি ছানি পৰা ৰোগৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নতুন চিকিৎসা পদ্ধতিৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে। সেই সময়ত অসমৰ চকু চিকিৎসা ক্ষেত্ৰত এই পদ্ধতিৰ প্ৰচলন বৃদ্ধি পোৱাত তেওঁৰ ভূমিকা আছিল।^[1]

চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত কৰ্মৰত হৈ থাকোঁতে তেওঁ চকুৰ পিছফালৰ অংশৰ ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবে উন্নত সুবিধাৰ অভাৱ অনুভৱ কৰে। এই ক্ষেত্ৰত বিশেষ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰাৰ চেষ্টা কৰাৰ লগতে তেওঁ নিজে চকুৰ ৰেটিনা পৰীক্ষা আৰু ৰেটিনা অস্ত্ৰোপচাৰৰ কৌশল শিকিবলৈ চেষ্টা কৰে।^[1]

তেওঁ চকুৰ ৰেটিনা আৰু ভিট্ৰিয়াছ অংশৰ ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বিকাশত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁৰ উদ্যোগত উত্তৰ-পূব ভাৰতত আধুনিক ৰেটিনা চিকিৎসা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা বিকাশৰ পথ মুকলি হয়।^[1]

শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠা

উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ লোকসকলক উন্নত আৰু বিশেষজ্ঞ চকু চিকিৎসা প্ৰদান কৰাৰ লক্ষ্যৰে হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্যই কেইগৰাকীমান চিকিৎসকৰ সৈতে মিলি শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰে। চিকিৎসালয়খন ১৯৯৪ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত গুৱাহাটীত স্থাপন কৰা হয়।^[2]

চিকিৎসালয়খনৰ নাম শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ নামেৰে ৰখা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ উদ্দেশ্য আছিল উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ লোকসকলক উন্নত মানৰ চকু চিকিৎসা প্ৰদান কৰা আৰু চিকিৎসাৰ বাবে দূৰ-দূৰণিৰ অঞ্চললৈ যাবলগীয়া হোৱা সমস্যাৰ সমাধান কৰা।^[2]

চিকিৎসালয়খনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে শ্ৰী কাঞ্চী কামকোটি পীঠৰ শংকৰাচাৰ্যসকলে আধুনিক চকু চিকিৎসালয় স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে শ্ৰী কাঞ্চী স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা ন্যাস গঠন কৰা হয়। কলকাতাৰ উদ্যোগপতি দীপংকৰ চেটাৰ্জীয়ে গুৱাহাটীত থকা তেওঁৰ এটা অট্টালিকা ন্যাসক দান কৰে।^[2]

১৯৯৫ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী পি. ভি. নৰসিংহ ৰাওৱে চিকিৎসালয়খন দেশৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গা কৰে। ২০০৪ চনত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিংয়ে চিকিৎসালয়খনক উৎকৰ্ষ কেন্দ্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰে।^[2]

প্ৰতিষ্ঠানটো আৰম্ভণিতে প্ৰায় ৮,০০০ বৰ্গফুটৰ চিকিৎসালয় হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ৮৪,০০০ বৰ্গফুটৰ মূল চিকিৎসালয় ভৱন আৰু অন্যান্য ভৱনসমূহলৈ সম্প্ৰসাৰিত হয়।^[5]

চকু চিকিৎসা আৰু সামাজিক সেৱা

শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়ত ছানি পৰা, ৰেটিনা, কৰ্ণিয়া, গ্ল’কোমা, শিশুৰ চকুৰ ৰোগ, চকুৰ প্লাষ্টিক অস্ত্ৰোপচাৰ আৰু অন্যান্য চকু ৰোগৰ চিকিৎসাৰ সুবিধা আছে। চিকিৎসালয়খনে বিশেষজ্ঞ চিকিৎসা সেৱাৰ লগতে গৱেষণা আৰু চিকিৎসা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো কাম কৰি আহিছে।^[2]^[3]

হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্যই চিকিৎসা সেৱাক কেৱল চিকিৎসালয়ৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ নাৰাখি সমাজৰ দৰিদ্ৰ আৰু সুবিধাবঞ্চিত লোকসকলৰ মাজলৈ লৈ যোৱাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁৰ নেতৃত্বত চিকিৎসালয়খনে সমাজভিত্তিক চকু চিকিৎসা সেৱাৰ এক পদ্ধতি গঢ়ি তোলে। ইয়াৰ জৰিয়তে গ্ৰামাঞ্চলৰ লোকসকলক চকুৰ ৰোগৰ পৰীক্ষা, চিকিৎসা আৰু সচেতনতা কাৰ্যসূচীৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হয়।^[1]

১৯৯৭ চনত শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয় উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চকু বেংকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে কৰ্ণিয়া সংৰক্ষণ আৰু কৰ্ণিয়া সংৰোপণৰ সুবিধা বিকাশত সহায় হয়।^[2]

চিকিৎসালয়খনৰ সমাজভিত্তিক চকু চিকিৎসা কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ২০১৪ চনত কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ সোণাপুৰ অঞ্চলত গাঁওভিত্তিক চকু চিকিৎসা সেৱাৰ এক প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰা হয়। এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল গাঁওসমূহৰ সকলো লোকক চকুৰ ৰোগৰ পৰীক্ষা, চিকিৎসা আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা।^[6]

এই প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে চিকিৎসালয়খনে অসমৰ বিভিন্ন জিলাত গাঁওসমূহ গ্ৰহণ কৰি চকু চিকিৎসা সেৱা সম্প্ৰসাৰিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ প্ৰকাশিত তথ্য অনুসৰি, ইয়াৰ সমাজভিত্তিক চকু চিকিৎসা কাৰ্যসূচীয়ে ২,১০৪খন গাঁও সামৰি লৈছে আৰু বছৰি দুই লাখতকৈ অধিক লোকক সেৱা আগবঢ়ায়।^[6]

চিকিৎসালয়খনে দূৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ লোকসকলৰ বাবে বিনামূলীয়া অস্ত্ৰোপচাৰ, যাতায়াত, থকা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ চিকিৎসাৰ ব্যৱস্থা কৰা কাৰ্যসূচীও ৰূপায়ণ কৰে। এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য হৈছে আৰ্থিক অসুবিধাৰ বাবে চকু চিকিৎসাৰ পৰা বঞ্চিত হোৱা লোকসকলক সহায় কৰা।^[6]

গৱেষণা আৰু চিকিৎসা শিক্ষা

হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্য চিকিৎসা গৱেষণা আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়ত স্নাতকোত্তৰ চিকিৎসা প্ৰশিক্ষণ, ফেল'শ্বিপ আৰু অন্যান্য চিকিৎসা শিক্ষাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হয়।^[1]

চিকিৎসালয়খন পৰৱৰ্তী সময়ত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ চকু চিকিৎসাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চিকিৎসা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হয়। ইয়াত চিকিৎসক আৰু চকু চিকিৎসাৰ অন্যান্য কৰ্মীসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।^[2]

তেওঁ বিভিন্ন চিকিৎসা গৱেষণা পত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছে আৰু চিকিৎসা শিক্ষাৰ্থী তথা নতুন চিকিৎসকসকলক গৱেষণাৰ বাবে উৎসাহিত কৰি আহিছে। তেওঁ বহু চিকিৎসকক প্ৰশিক্ষণ আৰু দিক্‌-নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰিছে।^[1]

চিকিৎসা গৱেষণা আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে তেওঁ ৰয়েল কলেজ অৱ ছাৰ্জনছ, গ্লাছগোৰ ফেল'শ্বিপ আৰু ৰয়েল কলেজ অৱ ফিজিচিয়ানছ, এডিনবাৰ্গৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছে।^[1]

বঁটা আৰু সন্মান

হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্যই চিকিৎসা আৰু সমাজসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে বিভিন্ন বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে—

২০১৭ — আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অন্ধত্ব প্ৰতিৰোধ সংস্থাৰ চকু স্বাস্থ্য বীৰ সন্মান।^[1]
২০১৮ — আইফ'কাছ আইকন বঁটা।^[1]
২০১৯ — প্ৰতিষ্ঠান গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠান নিৰ্মাতা বঁটা।^[1]
২০২২ — সৰ্বভাৰতীয় চকু চিকিৎসক সংস্থাৰ পি. আৱাস্থী বঁটা।^[7]
২০২৩ — অসম চকু চিকিৎসা সংস্থাৰ জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা।^[1]
২০২৫ — অসম চৰকাৰৰ অসম বৈভৱ বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত।^[8]

লগতে চাওক

তথ্যসূত্ৰ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 "Visionary living legend". Journal of Ophthalmic Research and Practice খণ্ড 3: 1–5. 2025. doi:10.25259/JORP_14_2025. https://jophthalmicrespract.org/visionary-living-legend/.
1 2 3 4 5 6 7 8 "শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়ৰ বিষয়ে". শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়. https://ssdnindia.org/about-us। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ অক্টোবৰ ২০২৬.
1 2 "শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়". শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়. https://www.ssdnindia.org/.
↑ "ডাঃ এ. এছ. হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্য". PhacoNetwork. https://phaconetwork.com/trainers/sri-sankaradeva-nethralaya.
↑ "Visionary living legend". Journal of Ophthalmic Research and Practice. https://jophthalmicrespract.org/?article=7827b7f34340490aaa0ce3c03378253fVUtHIWtvORE%3D&embedded=true&view-pdf=1.
1 2 3 "Community and Outreach". শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়. https://www.ssdnindia.org/community.
↑ "P. Awasthi Award 2022". All India Ophthalmological Society. https://www.aios.org/article-85-p-awasthi-award.php.
↑ "Assam Cabinet names recipients of state's Civilian Awards for 2025". নৰ্থইষ্ট নিউজ. ২৩ অক্টোবৰ ২০২৬. https://nenews.in/assam/assam-cabinet-names-recipients-of-states-civilian-awards-for-2025/68679/.

বাহ্যিক সংযোগ

[Jorp-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 "Visionary living legend". Journal of Ophthalmic Research and Practice খণ্ড 3: 1–5. 2025. doi:10.25259/JORP_14_2025. https://jophthalmicrespract.org/visionary-living-legend/.

[SSDN-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 "শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়ৰ বিষয়ে". শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়. https://ssdnindia.org/about-us। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ অক্টোবৰ ২০২৬.

[SSDNHome-3] 1 2 "শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়". শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়. https://www.ssdnindia.org/.

[Phaco-4] "ডাঃ এ. এছ. হৰ্ষ ভট্টাচাৰ্য". PhacoNetwork. https://phaconetwork.com/trainers/sri-sankaradeva-nethralaya.

[JorpPDF-5] "Visionary living legend". Journal of Ophthalmic Research and Practice. https://jophthalmicrespract.org/?article=7827b7f34340490aaa0ce3c03378253fVUtHIWtvORE%3D&embedded=true&view-pdf=1.

[Community-6] 1 2 3 "Community and Outreach". শ্ৰী শংকৰদেৱ নেত্ৰালয়. https://www.ssdnindia.org/community.

[AIOS-7] "P. Awasthi Award 2022". All India Ophthalmological Society. https://www.aios.org/article-85-p-awasthi-award.php.

[Baibhav-8] "Assam Cabinet names recipients of state's Civilian Awards for 2025". নৰ্থইষ্ট নিউজ. ২৩ অক্টোবৰ ২০২৬. https://nenews.in/assam/assam-cabinet-names-recipients-of-states-civilian-awards-for-2025/68679/.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]